II SO/Ol 13/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu w dniu 6 października 2022 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o wyłączenie od orzekania sędziów i asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku: Małgorzaty Anny Dziemianowicz, Grażyny Gryglaszewskiej, Elżbiety Lemańskiej, Marka Leszczyńskiego, Pawła Janusza Lewkowicza, Andrzeja Meleziniego, Jacka Pruszyńskiego, Małgorzaty Roleder, Wojciecha Stachurskiego, Elżbiety Trykoszko, Dariusza Mariana Zalewskiego, Marcina Kojło, Barbary Romanczuk oraz Justyny Siemieniako w sprawie ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego "[...]" z 12 kwietnia 2022 r. nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziów i asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. WSA/post.1 – sentencja postanowienia J. G. (dalej jako: "skarżący", "strona"), wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego "[...]" z 12 kwietnia 2022 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. W skardze zawarto również wniosek o wyłączenie od orzekania wszystkich sędziów i asesorów WSA w Białymstoku – tj. sędziów: Małgorzaty Anny Dziemanowicz, Grażyny Gryglaszewskiej, Elżbiety Lemańskiej, Marka Leszczyńskiego, Pawła Janusza Lewkowicza, Andrzeja Meleziniego, Jacka Pruszyńskiego, Małgorzaty Roleder, Wojciecha Stachurskiego, Elżbiety Trykoszko, Dariusza Zalewskiego oraz innych, nieznanych mu z imienia i nazwiska. W piśmie procesowym z 14 czerwca 2022 r. (data wpływu do Sądu – 15 czerwca 2022 r.), ustanowiony w sprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał złożony przez niego wniosek o wyłączenie sędziów. Zarządzeniem z dnia 15 czerwca 2022 r., Przewodniczący Wydziału I WSA w Białymstoku zarządził przedstawienie akt sprawy sędziom i asesorom, w celu złożenia wyjaśnień, o których mowa w art. 22 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Jednocześnie uznano za zbędne składanie wyjaśnień przez sędziego NSA Jacka Pruszyńskiego i sędziego NSA Wojciecha Stachurskiego, którzy są sędziami Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec czego nie orzekają oni w tutejszym sądzie. Wszyscy ww. sędziowie w dniach od 10 do 17 czerwca 2022 r. złożyli oświadczenia jednolitej treści, że w sprawie nie występują przesłanki z art. 18 oraz art. 19 p.p.s.a. Zarządzeniem z dnia 17 czerwca 2022 r. Przewodniczącej Wydziału II WSA w Białymstoku przedstawiono akta sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w celu wyznaczenia innego sądu do rozpoznania wniosku skarżącego o wyłączenie od orzekania wskazanych we wniosku sędziów i asesorów WSA w Białymstoku. Jednoczenie poinformowano, że uznano za zbędne składanie wyjaśnień, o których mowa w art. 22 § 2 p.p.s.a. przez sędziego WSA Jacka Pruszyńskiego, który jest aktualnie delegowany do NSA i nie orzeka w WSA w Białymstoku oraz sędziego NSA Wojciecha Stachurskiego, który jest sędzią Naczelnego Sądu Administracyjnego i również nie orzeka w WSA w Białymstoku. Postanowieniem z 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OW 83/22, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił wyznaczyć Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym przyczyny wyłączenia sędziego z mocy prawa zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sędzia jest wyłączony w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Podobnie sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3 art. 18 p.p.s.a.). Przepisy p.p.s.a. określają ponadto tzw. względne przesłanki wyłączenia. Zgodnie zaś z art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Użyte w powołanym przepisie sformułowanie "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami. Wyjaśnić więc należy, że rozumieć przez to trzeba takie przyczyny, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem oceny, że prawdopodobnym jest, iż w konkretnych okolicznościach sprawy sędzia może okazać się nieobiektywnym. Samo subiektywne przekonanie strony co do stronniczości sędziego nie stanowi jednak wystarczającej przesłanki do uwzględnienia żądania. Wątpliwość w tym zakresie musi być obiektywna a nie wyłącznie oparta na subiektywnym odczuciu strony. Ponadto, musi ona w danej sprawie faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć jedynie charakteru potencjalnego. W orzecznictwie przyjmuje się, że strona – domagając się wyłączenia sędziego od udziału w jej sprawie – powinna wskazać rozsądny, zobiektywizowany powód, zdatny wzbudzić realne, również dla obiektywnego obserwatora, wątpliwości co do bezstronności danego sędziego. Wyłączenie sędziego ma bowiem zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania z postępowania sądowego sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. np. postanowienie NSA z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2274/15; postanowienie NSA z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 340/14 czy postanowienie Sądu Najwyższego z 17 czerwca 2003 r., sygn. akt SNO 32/00). Dodatkowo, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, przesłanki wyłączenia sędziego nie może stanowić także okoliczność, że brał on udział w rozpoznawaniu innych spraw skarżącego, wyrażając przy tym określone poglądy prawne, które nie podobają się skarżącemu. Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych - które w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji - zawsze wiąże się z określoną oceną prawną działań organów, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie więc, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innych sprawach - nawet między tymi samymi stronami postępowania - byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 262/18, LEX nr 3065516). W konsekwencji stwierdzić należy, że instytucja wyłączenia sędziego nie może służyć umożliwianiu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnych odczuć i przekonań. Z treści oświadczeń złożonych do akt sprawy przez sędziów i asesorów, których dotyczył przedmiotowy wniosek nie wynika, by w niniejszej sprawie zachodziły okoliczności wymienione w art. 18 p.p.s.a. lub inne, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości, co do ich bezstronności. Ponadto, skarżący nie podał żadnych okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość ww. oświadczeń sędziów i asesorów, co uzasadniało negatywne rozpatrzenie wniosku o ich wyłączenie od orzekania w rozpoznawanej sprawie. Skarżący nie wykazał również, by pomiędzy nim a wskazanymi sędziami i asesorami, o wyłączenie których wnosi, istniał jakiś szczególny stosunek osobisty mogący poddawać w wątpliwość ich bezstronność przy orzekaniu; przyczyną złożenia wniosku o wyłączenie jest bowiem wyłącznie niezadowolenie skarżącego z dotychczas zapadłych w jego sprawie rozstrzygnięć. Ostatecznie wyjaśnić należy, że wniosek skarżącego w zakresie w jakim dotyczył Sędziego NSA Jacka Pruszyńskiego oraz Sędziego NSA Wojciecha Stachurskiego, był bezpodstawny z uwagi na fakt, że obaj wymienieni sędziowie nie orzekają w WSA w Białymstoku, a zatem nie jest możliwy ich udział w postępowaniu zainicjowanym przez skarżącego. Mając na uwadze powyższe, tutejszy Sąd uznał, że złożony w sprawie wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż nie zaistniały przesłanki określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Z tego względu, na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekł jak w sentencji postanowienia.