II SO/Ol 23/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 października 2014 r. wniosku P.B.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi P.B.R. na bezczynność Prezydenta w zapewnieniu warunków bytowych postanawia oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. WSA/post.1 – sentencja postanowienia We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 3 października 2014 r. P.B.R. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wskazał m.in., że ustanowiony z urzędu pełnomocnik sporządzi i poprowadzi jego wniosek – skargę do Prezydenta "na natychmiastowe zapewnienie godziwych warunków bytowania i życia osoby niepełnosprawnej wg Konstytucji RP oraz Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych". Podniósł, że jest prześladowany, zmuszany przez organ do życia na 2m2 powierzchni i pomawiany, że podpisał z gminą umowę najmu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Przyznanie prawa pomocy, nawet jeśli zachodzą ku temu przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony (art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a.), jest niedopuszczalne w razie oczywistej bezzasadności skargi. Skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona. Zastosowanie art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na jej uwzględnienie. W przeciwnym razie mogłoby dojść do naruszenia konstytucyjnego prawa strony do sądu. Potrzeba zastosowania art. 247 p.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga - jak w sprawie niniejszej - kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do wskazanego przepisu, sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z treści pisma dołączonego do wniosku PPF P.B.R. skarży bezczynność Prezydenta "[...]" dotyczącą zapewnienia godziwych warunków do życia w lokalu mieszkalnym, co do którego podpisał z gminą umowę najmu. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Z ww. przepisów wynika wprost, że właściwość sądów administracyjnych nie została określona za pomocą klauzuli generalnej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje bowiem orzekanie w sprawach skarg ściśle przez ustawę określonych. Skarga na bezczynność jest zaś dopuszczalna w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (zob. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 30). Kwestie związane z zawarciem umowy najmu lokalu socjalnego mają generalnie charakter cywilnoprawny, w tego typu sprawach nie wydaje się rozstrzygnięć o charakterze adminstracyjnoprawnym. Udostępnianie lokali socjalnych z zasobu mieszkaniowych gmin regulują przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 150). W art. 4 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy przewidziano, że do zadań własnych gminy należy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej, w tym także zapewnianie lokali socjalnych oraz lokali zamiennych. W celu realizacji tychże zadań gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy (art. 20 ust. 1 ustawy), z którego to zasobu wydziela część lokali, które przeznacza na wynajem jako lokale socjalne (art. 22 ustawy). Stosownie do art. 23 cytowanej ustawy najem lokali socjalnych następuje na podstawie umowy cywilnoprawnej (tak też w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 października 2009 r. sygn. akt II SAB/Go 68/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Szerzej na ten temat wypowiedział się też Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powołując się na dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w uchwale, że zawarcie umowy najmu lokalu przez gminę jest czynnością cywilnoprawną a wybór osoby, do której kieruje się oświadczenie woli o jej zawarciu, jako wyraz autonomii woli stron stosunków prawa cywilnego, należy również do sfery stosunków cywilnoprawnych, przy czym kwestia wyboru osoby (lub odmowa) jest badana przez sąd cywilny. W konsekwencji powyższych stwierdzeń należy przyjąć, że postępowanie w zakresie zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego leży poza właściwością sądu administracyjnego. Niedopuszczalne byłoby zatem rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, bowiem skarga nie należy do kognicji sądu administracyjnego. Skarga jest więc oczywiście bezzasadna. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 247 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w postanowieniu.