II SO/Ol 32/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 2 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w postępowaniu dotyczącym decyzji "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie wyłączenia z użytkowania części budynku postanawia: 1) zwolnić wnioskodawcę od wpisu od skargi w kwocie przekraczającej 100 zł; 2) odmówić przyznania pomocy w pozostałym zakresie. "W związku z zamiarem złożenia skargi na działania oraz bezczynność nadzoru budowlanego "[...]"" G.W. wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie na jego rzecz adwokata podnosząc w uzasadnieniu, iż "warunki materialne nie pozwalają (mu) na poniesienie kosztów związanych z pełnomocnictwem bez uszczerbku dla (niego)". Jest rencistą II grupy inwalidzkiej w związku z wypadkiem w "[...]". Miesięczne dochody w wysokości "[...]" zł (zał.: k 15 akt) wystarczają jedynie na utrzymanie. Miesięczne "obowiązkowe opłaty" wynoszą ponad 1600 zł. Na wyżywienie i utrzymanie pozostaje 500 zł. Wydatek na zakup opału na zimę wyniósł 2000 zł, a na ubezpieczenie samochodu 1293,74 zł. Ma zaciągnięte kredyty na kwotę 30000 zł - "spłata 800 zł na okres pięciu lat". Ponosi koszty związane z postępowaniem: ekspertyza (1230 zł), tablice ostrzegawcze na budynek i inne. Pozostali współwłaściciele uchylają się od ich ponoszenia. Wnioskodawca wskazał, iż w związku z trudną sytuacją finansową został mu przydzielony z urzędu pełnomocnik w dotyczącym sprawy postępowaniu karnym. Z zawartego we wniosku oświadczenia wynika nadto, iż wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jego majątek to "½ domu na parterze pow. 96 m2" oraz prawo użytkowania wieczystego "½ działki przydomowej o powierzchni całkowitej 22 AR." Według treści polisy, której kopia została załączona do wniosku (zał: k. 11 akt), jest też właścicielem samochodu m-ki "[...]", rocznik 2005. Miesięczne koszty energii elektrycznej to 120 zł (zał.: k 10 verte), usług wodno-kanalizacyjnych i wywozu śmieci - 50 (zał.: k. 10), leków - 100 zł, utrzymania samochodu - 300 zł, abonamentu tel. i Internetu - 140 zł (zał.: k. 10 verte), dwóch kredytów - 810 zł (k.: 13-14). Oprócz ubezpieczenia samochodu, rocznie ponosi podatki od nieruchomości w wysokości 450 zł. Rozpatrując zgłoszony wniosek zważono, co następuje: Zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej profesjonalnego pełnomocnika - oznaczające przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym - uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami; w skrócie: p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w odniesieniu do osób charakteryzujących się skrajnym ubóstwem (tak Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I FZ 237/11, publ. w Internecie - http://orzeczenia.nsa. gov.pl/). Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Posiadanie przez G.W. stałego dochodu w wysokości zbliżonej do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę prowadzi do wniosku, iż nie znajduje się on w wyjątkowej sytuacji, szczególnie jeśli uwzględni się, że nie wszystkie jego wydatki rzeczywiście zasługują na miano "obowiązkowych". Ograniczenie zdolności płatniczej ze względu na znaczne bieżące wydatki na samochód, wykupywanie pełnego pakietu nieobowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych, spłacanie kredytów nie może być wystarczającym powodem zwolnienia z obowiązku samodzielnego ponoszenia kosztów postępowania sądowego (art. 199 p.p.s.a.), albowiem w rzeczywistości ich pokrycie z budżetu Skarbu Państwa obciążałoby bezzasadnie pozostałych podatników. Uwzględniając jednak finansowe aspekty sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego (współfinansowanie wymaganego remontu) przyjęto, iż wnioskodawca nie będzie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. W takim przypadku, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zważywszy z jednej strony wysokość obciążeń finansowych, jakie wnioskodawca będzie musiał ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś jego sytuację materialną, zdecydowano, iż najwłaściwszym zastosowaniem względem niego prawa pomocy będzie obniżenie wpisu od skargi, który w sprawach z zakresu budownictwa wynosi 500 zł, do kwoty odpowiadającej najniższej wysokości wpisu sądowego. Udział natomiast profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie ważyłby na sytuacji prawnej strony skarżącej. Wynika to z tego, iż sąd ten nie jest związany granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.), co oznacza, że dokonuje całościowej oceny legalności postępowania administracyjnego. Jest ponadto obowiązany udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Nie jest przy tym wymagane stawiennictwo stron na rozprawie. W razie ich nieobecności przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy (art. 108 p.p.s.a.). Z podanych przyczyn orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.