II SO/Ol 9/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie pozwolenia na budowę - odmowy uchylenia decyzji postanawia: 1) przyznać wnioskodawczyni częściowe zwolnienie od opłat sądowych, polegające na obniżeniu każdej z nich do kwoty 50 zł; 2) odmówić zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie; 3) ustanowić dla wnioskodawczyni radcę prawnego. UZASANIENIE W dniu 14 lutego 2012 r. J.K. (76 l.) złożyła w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie na jej rzecz radcy prawnego w ramach postępowania w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie pozwolenia na budowę - odmowy uchylenia decyzji. Podała, iż jest osobą samotną. Jedynym źródłem jej utrzymania jest renta rodzinna (1300 zł). Po opłaceniu czynszu, energii i lekarstw, "na życie" pozostaje jej na miesiąc ok. 500 zł. Stwierdziła, iż nie stać jej w związku z tym na uiszczenie nawet minimalnej opłaty sądowej. Radca prawny jest jej niezbędny, gdyż nie orientuje się w zawiłościach prawa budowlanego. Jej zdaniem, w sytuacji, w której się znalazła, jej prawa są łamane przez stronę silniejszą, czyli inwestora. Z oświadczenia wnioskodawczyni wynika nadto, iż jedynym jej majątkiem jest mieszkanie o powierzchni 34,5 m2. Podstawę prawną rozpatrzenia wniosku stanowi art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami; w skrócie p.p.s.a.). Stanowi on, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w odniesieniu do osób charakteryzujących się skrajnym ubóstwem. Pogląd ten powiązać należy z faktem, iż przyznanie prawa pomocy konstytuuje wyjątek od ogólnej zasady postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony zobowiązane są ponosić koszty związane z ich udziałem w sprawie (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 6 października 2011 r., sygn. akt I FZ 237/11, publ. w Internecie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dokonując oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni należy stwierdzić, iż nie należy ona do wyjątkowych. Uzyskiwanie wprawdzie niewysokiego, lecz stałego dochodu stwarza możliwość partycypowania w kosztach postępowania, a to wyklucza dopuszczalność przyznania pomocy w zakresie całkowitym. Oceniono, iż poza granice finansowych możliwości wnioskodawczyni wykracza ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika i ponoszenie pełnych kosztów sądowych - którymi w sprawie dotyczącej budownictwa, zakładając dwuinstancyjny przebieg postępowania, są zasadniczo opłaty w postaci wpisu od skargi (500 zł), opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia (100 zł) oraz wpisu od skargi kasacyjnej (250 zł). Za rozwiązanie odpowiadające zdolności płatniczej wnioskodawczyni przyjęto obniżenie każdej z tych opłat do wysokości 50 zł. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.