II SPP/Ol 70/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie kary z tytułu urządzania gier hazardowych na skutek sprzeciwu E. B. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 12 lipca 2019 r., sygn. akt II SPP/Ol 70/19 postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Po utrzymaniu w mocy postanowienia starszego referendarza sądowego o odmowie zwolnienia E. B. od kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 874/18 została ona wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wobec niewykonania wezwania sąd odrzucił skargę postanowieniem z 3 czerwca 2019 r. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu złożonego następnie na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z 5 lipca 2019 r. podała: "Pracuję dorywczo w Holandii, spłacam kredyt hipoteczny w wysokości 710 zł, raty kredytu zaciągniętego na poczet długów byłego męża w wysokości 730 zł oraz inny kredyt w wysokości 460 zł. Pomagam córce M. G. oraz jej małoletniej córce, ponieważ jest osobą bezrobotną i samotnie wychowującą córkę, mającą długi z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, która została zamknięta w ubiegłym roku." Skarżąca oświadczyła, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają z nią córka i wnuczka. Jedynym jej majątkiem jest mieszkanie o pow. 60 m2. Córka nie posiada majątku. Dochód miesięczny netto skarżącej z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi 2900 zł. Córka otrzymuje 500 zł alimentów i świadczenie 500+. Zobowiązania i stałe wydatki to: "Kredyt hipoteczny 710,-", "Kredyty 1170,-", "Koszty ponoszone na mieszkanie 550 zł", "Opłaty media 150,-", "Żywność ok. 500,-", "Przedszkole 300,-". Postanowieniem z dnia 12 lipca 2019 r. Starszy referendarz sądowy odmówił E. B. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Referendarz stwierdził, że skarżąca nie uwzględniła wcześniejszych zastrzeżeń przy składaniu kolejnego wniosku, poprzestając na powtórzeniu treści uzasadnienia sprzeciwu od postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych w uzasadnieniu zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi. Milczeniem zostały zbyte kwestie dotyczące niedostarczenia wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych, prac dorywczych, kosztów związanych z pracą za granicą. Należało również oczekiwać od skarżącej wytłumaczenia całkowitej odmienności obecnie prezentowanych informacji w zakresie stanu osobowego gospodarstwa domowego, dochodów i wydatków. Tego jednak skarżąca nie uczyniła. W ustawowym terminie skarżąca wniosła sprzeciw na to postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na błędnym ustaleniu faktycznej sytuacji materialnej skarżącej. Skarżąca stwierdziła, że uzupełniła wszystkie brakujące dokumenty. Wskazała, że nie zgadza się, iż przedstawiona przez nią sytuacja materialna opisana we wniosku odbiega od jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Podkreśliła, że wszystkie przedstawione okoliczności są zgodne ze stanem rzeczywistym. Stwierdziła, że wyższe koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynikały z zaległości. Natomiast koszt wyżywienia podała jako uśredniony. Wysokość zarobków również nie jest stała w związku z tym została podana w uśrednieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpoznając sprzeciw, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika zatem, że spełnienie przesłanek określonych w tych unormowaniach obliguje sąd do przyznania prawa pomocy w określonym zakresie. Jednak obowiązek udzielenia przez sąd prawa pomocy powstaje w sytuacji, w której wnioskodawca uprawdopodobni brak środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym, to na stronie postępowania spoczywa ciężar wykazania, że w sprawie występują przesłanki uzasadniające uwzględnienie jej wniosku i przyznanie prawa pomocy. Należy przy tym podkreślić, że przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Z tego względu przesłanki zastosowania instytucji prawa pomocy winny być interpretowane w sposób ścisły, a udzielenie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Odnosząc powyższe uregulowania do rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wnioskodawczyni nie wykazała, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zwrócić należy uwagę, że skarżąca przy składaniu kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie odniosła się w dalszym ciągu do kwestii dotyczących niedostarczenia wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych, prac dorywczych, kosztów związanych z pracą za granicą. Słusznie dostrzegł Starszy referendarz sądowy, że należało również oczekiwać od skarżącej wytłumaczenia całkowitej odmienności obecnie prezentowanych informacji w zakresie stanu osobowego gospodarstwa domowego, dochodów i wydatków. Faktycznie nie sposób przecież przyjąć bezkrytycznie informacji, że jeszcze przynajmniej do 20 marca 2019 r. (data sporządzenia sprzeciwu od postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych) córka skarżącej nie użytkowała z nią mieszkania przy ul. A w A, "samodzielnie" wychowywała dziecko i jej dochody nie były znane skarżącej (pismo z 25 lutego 2019 r.), która to sama wykazywała tylko 1000 zł dochodu, a już co najmniej od 5 lipca 2019 r. (data wniosku) mieszkają razem i córka wraz ze swoim dzieckiem, otrzymując miesięcznie jedynie 1050 zł, jest zdana na pomoc skarżącej, która teraz deklaruje prawie trzykrotnie większy dochód (dalej przy braku jakichkolwiek kosztów wiążących się z pracą za granicą). Z kolei wydatki skarżącej (700 zł na mieszkanie i 1880 zł na spłatę kredytów) są ponad pięć razy większe niż wcześniej (400 zł na mieszkanie i 100 zł na leki), a wydatki na żywność dalej wynoszą 500 zł, chociaż dotyczą już nie jednej, a trzech osób. W ocenie Sądu skarżąca nie przedstawiła wiarygodnie, logicznie i precyzyjnie swojej sytuacji finansowej. Jednakże to co skarżąca zaprezentowała w istocie przekonuje, że była ona w stanie poczynić oszczędności, które pozwalałyby jej na pokrycie kosztów sądowych i opłacenie radcy prawnego. Dochody jakie wykazała skarżąca, przy dochowaniu należytej staranności i odpowiednim gospodarowaniu, dawały taką możliwość. W orzecznictwie zaś sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że złej sytuacji majątkowej nie może potwierdzać konieczność spłaty kredytów. Zaciągnięcie kredytów bądź innych zobowiązań, a co za tym idzie w konsekwencji obowiązek ich późniejszego zwrotu i spłaty, nie przesądzają automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym, występując na drogę postępowania sądowoadministracyjnego, skarżąca powinna liczyć się z koniecznością przeznaczenia środków finansowych na koszty postępowania w zainicjowanej przez siebie sprawie i traktować je na równi z innymi należnościami wynikającymi z zaciągniętych zobowiązań prywatnoprawnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 marca 2016r., sygn. akt I GZ 164/16, orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z tym na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.