III SA 12/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Błesiński Sędzia WSA - Tadeusz Piskozub Asesor WSA - Wojciech Czajkowski (spr.) Protokolant - Paweł Guziur po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2004r. sprawy ze skargi W. E. na decyzję Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa w O. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w G. z dnia 22 sierpnia 2002r., znak "[...]" odmawiającą W. E. umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001r. Jak wynika z akt sprawy wniosek w sprawie umorzenia W. E. złożyła w Urzędzie Skarbowym w dniu 30 lipca 2002r. podnosząc, że zaległość za 2001r. dotyczy podatku od dochodu ze sprzedaży w grudniu 2000r. akcji Telekomunikacji Polskiej S.A. oraz z tytułu otrzymanych odpraw i odszkodowania w związku z utratą pracy. We wniosku o umorzenie podatniczka wskazała ponadto, że obecnie otrzymuje zasiłek przedemerytalny w kwocie 657,00 zł., zaś z uzyskanego w 2001r. dochodu spłaciła pożyczki bankowe na kwotę około 20.000 zł. oraz przeprowadziła remont domu. Podała również, że w maju 2001r. zmarł jej mąż, co miało wpływ na istotne pogorszenie jej sytuacji finansowej. Do sporządzonego przez urząd skarbowy protokółu o stanie majątkowym W. E. podała, że zamieszkuje wspólnie z synem i jego żoną oraz wnukami w trzypokojowym mieszkaniu w G. Jedynym dochodem pięcioosobowej rodziny jest zasiłek przedemerytalny Skarżącej w wysokości 657 zł. Do protokółu oświadczyła również, że nie posiada żadnego majątku ruchomego. Ponosi natomiast wydatki związane z utrzymaniem mieszkania (czynsz, światło, woda, gaz) w wysokości 500 zł. Odmawiając Stronie umorzenia zaległości w podatku dochodowym organy obu instancji zgodnie wskazały, iż instytucja umorzenia zaległości podatkowych stanowi wyjątek od zasady powszechnego opodatkowania i płacenia podatków. Jest bowiem instytucją wyjątkową i stosowaną przez organy podatkowe tylko w przypadkach uzasadnionych nadzwyczajnymi okolicznościami. W ocenie Izby Skarbowej trudna sytuacja majątkowa W. E. nie stanowi sama w sobie podstawy do udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Konieczność ponoszenia bieżących kosztów utrzymania (opłaty za mieszkanie, wyżywienie) nie może być bowiem zaliczana do sytuacji szczególnych uzasadniających zastosowanie ulgi. Organ wskazał, że Skarżąca uzyskuje niewielkie, lecz stałe dochody, zaś zaległość powstała na skutek lekceważenia przez Nią obowiązków podatkowych. Podatek, jak wskazała Izba jest formą daniny publicznej mającej charakter przymusowy, dlatego powinien mieć pierwszeństwo wobec innych zobowiązań. Strona tymczasem, jak podał organ, zlekceważyła ten obowiązek, regulując środkami należnymi budżetowi zadłużenie wobec banków oraz dokonując remontu lokalu mieszkalnego. Mając powyższe na uwadze Izba Skarbowa nie znalazła przesłanek do zastosowania ulgi podatkowej, której udzielenie byłoby, zdaniem Izby, sprzeczne z istotą instytucji umorzenia, ograniczającej się do sytuacji wyjątkowych. W złożonej skardze W.E. powołując trudną sytuację materialną i rodzinna ponownie wskazała, iż nie jest w stanie zapłacić podatku wynikającego ze złożonego zeznania rocznego w wysokości 10.542,50 zł., ponieważ jej dochodem jest zasiłek przedemerytalny, który wynosi 657 zł. Skarżąca podała też, że zamieszkuje wspólnie z synem i jego rodziną, zaś jedynym źródłem utrzymania pięcioosobowej rodziny jest zasiłek Skarżącej. Jednocześnie Skarżąca wyjaśniła, że z osiągniętych dochodów spłaciła zobowiązania wobec banków, aby pozostać bez długów. W odpowiedzi Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą we wcześniej wydanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, jednak nie z przyczyn w niej wskazanych. Decyzje organów podatkowych dotyczące umorzenia zaległości podatkowych są decyzjami o charakterze uznaniowym. Kontroli Sądu podlega zatem sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, a także czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne. Sadowa kontrola tego rodzaju decyzji sprowadza się też do zbadania, czy organ rozstrzygający rozpatrywał sprawę pod kątem wymienionych w przepisie dyrektyw ustawowych, tj. interesu publicznego oraz interesu podatnika, jak również, czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, a w szczególności art.122 tej ustawy, w myśl którego organy podatkowe w toku postępowania podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Prawidłową decyzję organ podatkowy może bowiem podjąć tylko wówczas, gdy rozporządza całokształtem materiału dowodowego pozwalającym na dokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Istotnym czynnikiem branym pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zaległości i stanowiącym zasadniczy element stanu faktycznego w sprawie jest również wysokość zaległości podatkowej. Rozpoznając skargę na tej płaszczyźnie Sąd Administracyjny stwierdził, iż zaskarżona decyzja narusza prawo. Z akt sprawy wynika, że złożony przez W. E. w dniu 30 lipca 2002r. wniosek o umorzenie zaległości dotyczy umorzenia należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001r. w kwocie 10.542,50 zł. W tej kwocie, jak wynika z wniosku Podatniczki, zawiera się również wykazany w dołączonym do materiałów sprawy zeznaniu podatkowym za 2001r., podatek z tytułu sprzedaży akcji w grudniu 2000r., a więc w roku poprzedzającym rok podatkowy, którego dotyczy wniosek strony. Oczywistym jest zatem, iż wykazana przez Stronę w zeznaniu kwota zobowiązania do uiszczenia za 2001r., obejmująca dochód uzyskany w okresie wcześniejszym nie odpowiada faktycznie należnemu na podstawie art.9 ust.1 i art.45 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000r., nr 14, poz.176 z późn.zm.), podatkowi za ten rok. Powoduje to, iż obowiązkiem organu było zweryfikowanie złożonego przez W. E. zeznania i wydanie decyzji określającej właściwą wysokość podatku na zasadzie art.45 ust.6 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. (por. wyrok NSA w Warszawie z 14.10.1998r., sygn. akt III SA 743/97 wyd. TEMIDA CO Sopot czy też wyrok NSA w Szczecinie z 05 listopada 1998r., TEMIDA CO Sopot). Reasumując należy stwierdzić, że organy podatkowe z naruszeniem obowiązujących zasad procesowych przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie pomijając istotną okoliczność faktyczną mającą niewątpliwie znaczenie dla prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia. Uchybienie polegające na nie zbadaniu w sposób dokładny materiału dowodowego i tym samym niezgodnym z prawem ustaleniu stanu faktycznego w zakresie wysokości zobowiązania będącego przedmiotem wniosku o umorzenie - doprowadziło w konsekwencji do naruszenia prawa procesowego, a w szczególności art.122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Z tych względów na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270) Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.