III SA 1535/02
WyrokWSA w Olsztynie2004-06-15
Skład orzekający: Andrzej Błesiński, Tadeusz Piskozub, Wojciech Czajkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy transakcje sprzedaży i zakupu węgla, polegające na wystawieniu faktur bez faktycznego wydania towaru, mogą stanowić podstawę do obniżenia podatku naliczonego lub zwiększenia obrotu i naliczenia podatku należnego w podatku od towarów i usług?Ratio decidendi
Sąd uznał, że transakcje dokumentacyjne, polegające na wystawieniu faktur bez faktycznego wydania towaru, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku naliczonego ani zwiększenia obrotu i naliczenia podatku należnego. W przypadku, gdy pierwszy i ostatni podmiot w szeregu transakcji jest ten sam, nie można zastosować przepisu o domniemaniu sprzedaży, a takie operacje są pozorne i mają na celu manipulację podatkową.Stan faktyczny
Skarżący, B. M., prowadzący działalność gospodarczą, został obciążony podatkiem od towarów i usług za maj 2000 roku w związku z fikcyjnym obrotem węglem. Organy podatkowe ustaliły, że skarżący wystawił faktury sprzedaży węgla swojej własnej spółce, a następnie odkupił ten sam węgiel od innej firmy, aby następnie sprzedać go ostatecznemu odbiorcy. Transakcje te miały na celu obniżenie zobowiązań podatkowych poprzez zawyżenie podatku naliczonego. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów prawa podatkowego, w tym uznanie transakcji za pozorne i brak faktycznego wydania towaru.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę jako niezasadną.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Błesiński Sędzia WSA - Tadeusz Piskozub (spr.) Asesor WSA - Wojciech Czajkowski Protokolant - Katarzyna Lenartowicz po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2004r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2000 roku oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 30 kwietnia 2002 roku Izba Skarbowa w O. utrzymała w mocy decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w O. z dnia 25 stycznia 2002 roku w sprawie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2000 roku w kwocie 76.958 zł., w tym zaległości podatkowej w wysokości 32.419 zł., wraz z należnymi odsetkami, naliczonymi na dzień wydania decyzji, należnego od B. M., prowadzącego działalność gospodarczą w formie Przedsiębiorstwo A - B. M. w O.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Skarżący B. M. bezpodstawnie zawyżył podatek należny o kwotę 134.742,30 zł. oraz podatek naliczony w kwocie 167.161,50 zł., skutkujące wyliczeniem podatku należnego do zapłaty o kwotę 32.419 zł. od deklarowanej, za miesiąc maj 2000 roku. Okoliczności te ustalono na podstawie badania dokumentów i wyników kontroli skarbowej przeprowadzonej u Skarżącego B. M., prowadzącego działalność gospodarczą w formie jednoosobowej firmy pod nazwą Przedsiębiorstwa A w O., wobec przeprowadzenia fikcyjnych czynności dwukrotnego obrotu ilością węgla zakontraktowanego dla B S.A. O. w miesiącu maju 2000 roku.
B. M. mając podpisaną umowę na dostawę 4.605 ton węgla dla B SA w miesiącu maju 2000 roku, zakupił w Urzędzie Celnym w O. 10.000 ton węgla, w cenie l29,48 zł. za jedną tonę na podstawie umowy z dnia 21 kwietnia 2000 roku.
Organ odwoławczy przyjął na podstawie kontroli skarbowej ewidencji i faktur, które obejmowały rzetelność deklarowania podstaw opodatkowania oraz prawidłowość obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2000 roku, że Skarżący dokonał dwukrotnego obrotu ilością węgla zakontraktowaną dla B w okresie od 4 do 8 maja 2000 roku.
Pierwsza operacja polegała na fikcyjnej sprzedaży węgla na podstawie faktur wystawionych przez Skarżącego o numerach: Faktura VAT Nr "[...]", z dnia 5.05.2000 r., na kwotę netto 226.100 zł., podatek VAT 49.720 zł., wystawiona za 1700 ton węgla po 133 zł. za tonę, Faktura VAT Nr "[...]", z dnia 6.05.2000 r., na kwotę netto 243.390 zł., podatek VAT 53.545,80 zł., wystawiona za 1830 ton węgla po133 zł. za tonę, Faktura VAT Nr "[...]", z dnia 8.05 2000 r., na kwotę 142.975 zł., podatek VAT 31.454,50 zł., wystawiona za 1075 ton węgla po 133 zł. za tonę, z których wynika, że sprzedał On Spółce z o.o. A, której był jedynym wspólnikiem, 4.605 ton węgla w cenie 133 zł. za tonę, za kwotę netto 612.465 zł., podatek VAT 134.742,30 zł. Skarżący na podstawie tych faktur zmniejszył podatek należny wykazany w tych fakturach, w sytuacji kiedy dokumentowały one czynności których nie dokonano, tym bardziej że przedmiotowy węgiel znajdował się cały czas na bocznicy kolejowej B, którą Skarżący współużytkował.
Skarżący nie wydał węgla kupującemu, a operacje gospodarcze ograniczyły się tylko do wystawienia faktur, w celu obniżenia zobowiązań podatkowych B. M., dlatego też na podstawie § 50 ust.4 pkt 5 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U. nr 109, poz. 1245 i zm.) uznano, iż podatek należny wykazany w tych fakturach nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego wynikającego z obrotu.
Na podstawie przeprowadzonych kontroli skarbowych w A sp. z o.o. oraz w C - A. K. stwierdzono, że A sp. z o.o. sprzedała 4.605 ton węgla w okresie od 4 do 8 maja 2000 roku w cenie po 140 zł. za tonę, za łączną wartość netto 644.700 zł., podatek VAT 142.834 zł.
Druga operacja gospodarcza polegała na tym, że PPHU C - A. K. zakupiony węgiel w ilości 4605 ton w cenie po 165 zł. za tonę sprzedał w okresie od 4 do 8 maja 2000 roku, Przedsiębiorstwu A, należącemu do Skarżącego za kwotę netto 759.825 zł., podatek VAT 167.161,30 zł.
Kontrolujący ustalił, że między podmiotami A sp. z o.o. i PPHU C - A. K. nie nastąpiło wydanie przedmiotowego węgla, który składowany był na bocznicy kolejowej B, a był on cały czas w dyspozycji Skarżącego. Podmioty te nie posiadały żadnego innego węgla, a operacje odbywały się w tym samym czasie i miejscu, co świadczyło o tym, że transakcje dotyczyły tego samego węgla, a sprowadzały się one jedynie do wystawiania faktur i miały na celu obniżenie zobowiązań podatkowych.
Przedsiębiorstwo C sprzedało przedmiotowy węgiel Skarżącemu, prowadzącemu Przedsiębiorstwo A, na podstawie faktury Nr "[...]" z dnia 4 maja 2000 roku 1.684 ton węgla w cenie 165 zł. za tonę, łączna wartość netto 277.680 zł., podatek VAT
61.129,20 zł. i faktury Nr "[...]" z dnia 8 maja 2000 roku 2.921 ton węgla w cenie 165 zł. za tonę, wartość netto 481.965 zł. podatek VAT 106.032,30 zł.
Nabywca tego węgla Skarżący B. M., prowadzący działalność w PHU A, który odkupił węgiel od PPHU C - A. K., następnie sprzedał go B S.A., zgodnie z zawartą umową.
Organy skarbowe przyjęły, że faktury PPHU C dokumentują czynności, które nie zostały dokonane, stąd na podstawie § 50 ust.4 pkt 5 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 109, poz. 1245 i zm.) nie stanowią one podstawy do odliczenia podatku naliczonego przez Skarżącego, gdyż dokonano pozornego obrotu węglem, który cały czas był składowany na wagonach i znajdował się na bocznicy B, ostatecznego odbiorcy węgla.
Izba Skarbowa podnosi, że bezsporny jest stwierdzony obrót węglem między Spółką z o.o. A i PPHU C oraz Skarżącym, który dwukrotnie potwierdził obrót fakturami, jako sprzedawca i nabywca tego samego towaru.
W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego nie może mieć miejsca domniemanie prawne zawarte w art.5 ust.4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 roku o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz.U. nr 11, poz.50 i zm.) na którą to okoliczność powoływał się Skarżący w odwołaniu.
Według Izby Skarbowej, z treści powołanej normy prawnej wynika, że w przypadku, gdy kilka podmiotów dokonuje sprzedaży tego samego towaru w ten sposób, że pierwszy z nich wydaje towar bezpośrednio ostatniemu w kolejności odbiorcy, przyjmuje się, że sprzedaży dokonał każdy z podmiotów biorący udział w obrocie.
W ocenie organu II instancji faktem bezspornym jest, że pierwszym i ostatnim podmiotem dokonującym sprzedaży tego samego węgla był ten sam podmiot, czyli Skarżący, dlatego nie zostały spełnione przesłanki tego przepisu, stąd nie może on mieć zastosowania w tej sprawie.
Był to w istocie zdaniem Izby Skarbowej dokumentacyjny zwrot towaru po znacznie wyższej cenie, który spowodował, że w konsekwencji rozliczenia podatku VAT za miesiąc maj 2000 roku, Skarżący uzyskał korzyści w kwocie 32.419 zł., poprzez zawyżenie podatku naliczonego do odliczenia oraz obniżenie dochodu o kwotę 147.360 zł.
W ocenie Izby Skarbowej, Skarżący nie dokonał faktycznego obrotu węglem, co spowodowało wydanie decyzji podatkowej, kreującej prawidłową wysokość podatku VAT za miesiąc maj 2000 roku, którą to decyzję organ odwoławczy utrzymał w mocy.
Skarżący w złożonej skardze z dnia 03.06.2002 roku, wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając im naruszenie prawa podatkowego poprzez:
bezpodstawne przyjęcie, iż transakcje między firmami PHU A - B. M., A sp. z o.o., PPHU C - A. K., PHU A - B. M. w dniach 4-8 maja 2000 roku, polegające na sprzedaży i zakupie 4.605 ton węgla, były czynnościami pozornymi,
naruszenie art.19 ust.3 ustawy o podatku VAT, poprzez bezzasadne przyjęcie, że w sprawie nie nastąpiło faktyczne wydanie towaru,
naruszenie art.187 Ordynacji podatkowej poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz poprzez nieuwzględnienie wszystkich dowodów, a także okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w O. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację podniesioną w decyzji odwoławczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpatrując sprawę, zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie został zebrany w sposób wyczerpujący, ponadto dokonano jego szczegółowej analizy z uwzględnieniem całokształtu okoliczności w tym postępowaniu.
W ocenie Sądu dokonano tego zgodnie wymogami art.122, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej.
Jak wynika z akt sprawy Skarżący nie zgadzając się ze stanowiskiem organów skarbowych, które jego działania w zakresie obrotu węglem, między A sp. z o.o., a także z PHU C, gdzie Skarżący w tym obrocie występuje dwukrotnie, raz jako sprzedawca, a drugi raz jako nabywca, oceniły jako pozorne, dokonał on cywilistycznego wywodu prawniczego wydania i odbioru towaru, mającego znaczenie dla przyjęcia, że obrót węglem dniach 4-8 maja 2000 roku, opierał się na domniemaniu wynikającym z art.5 ust.4 cyt. ustawy o podatku od towarów i usług.
Ta teza Skarżącego nie może być przyjęta, albowiem dokonując wykładni celowościowej i logicznej przepisu art.5 ust.4 ustawy VAT, Sąd uznał że transakcja szeregowa polega na tym, iż każdy z podmiotów biorących w niej udział podlega opodatkowaniu VAT, nawet wówczas gdy pierwszy z nich wydaje towar bezpośrednio w kolejności.
W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy wskazuje bezsprzecznie, iż norma art.5 ust.4 ustawy VAT nie może być zastosowana do obrotu węglem w dniach 4-8 maja 2000 roku, albowiem nie można uznać, że między podmiotami PHU A, A sp. z o.o., PPHU C nie dokonano jakiejkolwiek sprzedaży, w sytuacji kiedy pierwszym i ostatnim podmiotem w tej transakcji był Skarżący, dlatego aspekt wydania i odbioru towaru nie na tutaj żadnego znaczenia. Zdaniem Sądu był to dokumentacyjny obrót węglem, polegający na tym, iż Skarżący przy pomocy uczestniczących podmiotów w obrocie, mógł podwyższyć cenę sprzedaży węgla dla B S.A poprzez zawyżenie podatku naliczonego do odliczenia w wysokości 32.419 zł., w wyniku fikcyjnego obrotu, którego nie dokonano.
Dlatego też w ocenie Sądu zasadnie organy podatkowe słusznie stwierdziły, że dwie faktury wystawione przez PPHU C oraz własne faktury o numerach "[...]", "[...]", "[...]", w świetle przepisu § 50 ust.4 pkt 5 lit. a powołanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 roku, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku naliczonego oraz zwiększenia obrotu i naliczenia podatku należnego, w sytuacji kiedy nie doszło do wydania i sprzedaży 4.605 ton węgla miedzy tymi podmiotami.
W konsekwencji tego stanu faktycznego, według Sądu rozpatrującego sprawę, nietrafny jest zarzut naruszenia przez organy skarbowe art.19 ust.3 ustawy VAT, kiedy czynności sprzedaży nie dokonano, co właściwie oceniły i wywiodły organy skarbowe.
Zdaniem Sądu, chybiony jest zarzut skargi naruszenia art.187 Ordynacji podatkowej, albowiem organy skarbowe wszechstronnie wyjaśniły i wyczerpująco rozpatrzyły cały materiał dowodowy, przeprowadzając tzw. kontrole krzyżowe w A sp.z o.o., w PPHU C, celem zebrania pełnego materiału dowodowego.
Zdaniem Sądu organy podatkowe zasadnie orzekły o wymiarze podatku za miesiąc maj 2000 roku i stosując art.10 ust.2 ustawy VAT w związku z § 50 ust.4 pkt 5 lit.a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 roku. W uzasadnieniach decyzji obu instancji trafnie podniesiono argumenty o niedokonaniu przedmiotowych transakcji i prawidłowości orzekania w sprawie podatku VAT za miesiąc maj 2000 roku, należnego od Skarżącego.
W ocenie Sądu rozpatrującego sprawę ustalenia, w których zapadła zaskarżona decyzja są logiczne, spójne i dostatecznie udokumentowane.
Wyprowadzono z nich prawidłowe wnioski prawne, co oznacza, że nie naruszono obowiązującego prawa. a zarzuty skargi jako nietrafne, nie zasługują na uwzględnienie. W tym stanie faktycznym i prawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz.1270), oddalił skargę jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło