V SA 2646/03
WyrokWSA w Olsztynie2004-02-17
Skład orzekający: Hanna Raszkowska, Józef Waksmundzki, Katarzyna Matczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie lokalu mieszkalnego przez osobę zameldowaną, w sytuacji zagrożenia życia i zdrowia z powodu złego stanu technicznego budynku, może być uznane za dobrowolne i trwałe w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, uzasadniające wymeldowanie?Ratio decidendi
Opuszczenie lokalu mieszkalnego, jako przesłanka wymeldowania, powinno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego miejsca, połączone z zamiarem zerwania związków z dotychczasowym lokalem i założenia ośrodka interesów w nowym miejscu. W sytuacji, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło z powodu zagrożenia życia i zdrowia, a istnieją dowody na próby remontu lub wykupu lokalu, organy administracji miały obowiązek wszechstronnie ocenić materiał dowodowy, w tym zbadać trwałość i dobrowolność opuszczenia lokalu, czego zaniechały, co skutkuje koniecznością uchylenia decyzji.Stan faktyczny
Skarżący P. O. został wymeldowany decyzją Burmistrza Miasta, utrzymaną w mocy decyzją Wojewody. Skarżący zarzucił, że opuścił lokal mieszkalny przymusowo i tymczasowo z powodu jego katastrofalnego stanu technicznego, zagrażającego życiu i zdrowiu. Organy uznały opuszczenie lokalu za dobrowolne i trwałe, wskazując na brak zamieszkiwania w lokalu od trzech lat i wyjazd do innego miasta. Skarżący kwestionował te ustalenia, wskazując na próby remontu i wykupu lokalu oraz opłacanie czynszu po śmierci dziadka.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta K. Zasądzono od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia NSA Józef Waksmundzki Asesor WSA Katarzyna Matczak (sprawozdawca) Protokolant Romualda Gumińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2004 r., sprawy ze skargi P. O. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania: I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję Burmistrza Miasta K. z dnia 4 kwietnia 2003 r. Nr "[...]". II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 10 zł (dziesięć) z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia wyroku,
Zaskarżoną decyzją z dnia 28 maja 2003r. Nr "[...]" Wojewoda na podstawie art. 138 § l pkt l Kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity z 2001r. Nr 87, póz. 960, ze zm) - po rozpatrzeniu odwołania P. O. od decyzji Burmistrza Miasta z dnia 4 kwietnia 2003r. Nr "[...]" w sprawie wymeldowania z pobytu stałego w K. przy ul. K. P. O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji rozpoznając
ponownie przedmiotową sprawę dążył do ustalenia czy P. O. opuścił lokal mieszkalny i czy opuszczenie to miało charakter dobrowolny i trwały. W wyniku przeprowadzonego w tej sprawie postępowania wyjaśniającego ustalono, że P. O. nie przebywa w K. przy ul K. od trzech lat, co potwierdził sam zainteresowany w toku składanych wyjaśnień, natomiast z pisma otrzymanego z Komendy Powiatową Policji wynika, że strona w 2001r, wyjechała do O. Wyjaśniono, że po śmierci w dniu 29 kwietnia 2001 r. dziadka S. R. zainteresowany występował do zarządcy lokalu z wnioskiem o zawarcie umowy najmu lokalu, jednakże z uwagi na nieunormowaną sytuację prawną tego mieszkania oraz jego zły i stan techniczny odmówiono mu zawarcia tejże umowy. Zarządca poinformował nadto, że do czasu śmierci S. R. /najemca lokalu/ ponosił koszty utrzymania mieszkania, zaś ] później został on opróżniony i pozostawiony bez opieki, w związku z czym zabezpieczono go poprzez zamurowanie otworów okiennych i drzwiowych. Pismem z dnia 20 maja 2003r. i organ pierwszej instancji został nadto poinformowany przez zarządcę, iż budynek mieszkalny przy ul. K. w K. grozi katastrofą budowlaną i wystąpiono o jego rozbiórkę.
Wyjaśniono, iż aktualnie meldunek jest jedynie rejestracją miejsca faktycznego pobytu osoby, który nie rodzi żadnych uprawnień do lokalu, wobec czego dalsze zameldowanie P. O. w spornym lokalu stanowi "fikcję meldunkową".
Powyższą decyzję organu odwoławczego P. O. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił, że nie opuścił wskazanego lokalu mieszkalnego dobrowolnie i trwale. Opuścił to mieszkanie wraz z dziadkiem i ciotką w październiku 1999r. w sytuacji przymusowej oraz w przekonaniu że tylko czasowo muszą je opuścić z uwagi na swoje bezpieczeństwo. Wskazany lokal mieszkalny znajdował się w bardzo złym stanie technicznych, co potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy opisy stanu technicznego, jak również korespondencja zawierająca wezwania do podjęcia działań remontowych - kierowana od kilku lat do zarządcy oraz organu pierwszej instancji - oraz wnioski o wyrażenie zgody na sprzedaż mieszkania najemcom w celu podjęcia we własnym zakresie prac remontowych. Podniósł, iż organy orzekające w tej sprawie doskonale wiedziały o katastrofalnym stanie technicznym budynku zagrażającym życiu i zdrowiu osób tam mieszkających, dlatego też nieporozumieniem jest twierdzenie o dobrowolności opuszczenia tego mieszkania. Wyjaśnił, że lokal nie został pozostawiony bez opieki, gdyż zamieszkała w K. rodzina miała stały dozór nad pozostawionym tam mieniem. Również nieprawdziwy jest argument dotyczący ponoszenia opłat za mieszkanie tylko przez dziadka, bowiem po jego śmierci skarżący przez dwa miesiące mieszkanie opłacał, zaś zaprzestał po otrzymaniu informacji, że nie zostanie z nim podpisana umowa najmu tego lokalu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu odwoławczego z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika aby skarżący zamieszkiwał z zamiarem stałego pobytu w miejscu zameldowania, ponieważ w obecnym stanie technicznym budynek nie nadaje się do zamieszkiwania, natomiast organ rozpatrując kwestię posiadania stałego zameldowania bierze pod uwagę tylko fakt przebywania strony w spornym lokalu lub bada przesłankę trwałości i dobrowolności opuszczenia go.
W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
W myśl art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271, ze zm) na skutek reformy sądownictwa administracyjnego skargi wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne.
Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. NR 153, póz. 1270).
Skarga jest uzasadniona.
Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy w świetle materiału dokumentacyjnego sprawy, że decyzja ta wydana została z naruszeniem norm prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu nie została dokładnie wyjaśniona kwestia związana z dobrowolnością i trwałością opuszczeniem przez skarżącego lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. K. Zdaniem Sądu istniej ą bo wiem wątpliwości czy skarżący wymieniony lokal opuścił trwale i dobrowolnie.
Materialnoprawną podstawą wymeldowania osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U . z 2001r. nr 87, póz. 960, ze zm).
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadał się m.in. w wyroku z dnia 19 lutego 2002r. sygn. akt V SA 1917/01, niepublikowany, że opuszczenie bez wymeldowania miejsca pobytu stałego, jako jedna z niezbędnych przesłanek wymeldowania winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, poprzez np. złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób wyraźny nie budzący wątpliwości wyrażać będzie wolę takiej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar taki da się zaś ustalić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Sąd w przedmiotowej sprawie w całej rozciągłości podziela to stanowisko.
Otóż z akt sprawy nie wynika, w oparciu o jakie ustalenia i przeprowadzone dowody organy orzekające w tej sprawie ustaliły, że skarżący opuszczając wraz z rodziną lokal mieszkalny w sytuacji, jak podał, zagrożenia ich zdrowia i życia uczynił to z zamiarem stałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu mieszkalnego celem założenia ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów w innym miejscu. Poza tym organy nie oceniły zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób wszechstronny i pełny, a taki obowiązek wynika z art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, wychodząc z założenia, iż skoro budynek został opuszczony z własnej woli przez jego mieszkańców, to zostały spełnione przesłanki do wymeldowania skarżącego. Nie ustalono natomiast czy w sprawie tej ma miejsce trwałość powziętej decyzji o opuszczeniu mieszkania, czemu zdaje się przeczyć kierowanie do urzędów pism mających na celu przeprowadzenie remontu, bądź wykupienia mieszkania oraz fakt opłacania przez skarżącego po śmierci dziadka przez dwa miesiące należności za zajmowany lokal mieszkalny tj. za miesiące maj i czerwiec 2001 r. Nie znajduje w sprawie potwierdzenia okoliczność, że stan techniczny lokalu mieszkalnego nie uzasadnia przeprowadzenia kapitalnego remontu i dalszego zamieszkania skoro, jak wynika z przedłożonego na rozprawie pisma Burmistrza Miasta z dnia 22 września 2003 r. nieruchomość przy ul. K w K. została przeznaczona do sprzedaży w drodze przetargu, natomiast z oświadczenia skarżącego wynika, że nieruchomość jest wyremontowana i nadaje się do zamieszkania.
W tym stanie sprawy budzą wątpliwości Sądu twierdzenia organów orzekających w sprawie, że nieruchomość nie nadaje się do zamieszkania z uwagi na jej stan techniczny oraz nieuregulowany stan prawnym uniemożliwiający sprzedaż lokalu mieszkalnego.
Należy zatem wyjaśnić, czy faktycznie nieruchomość położona przy ul. K w K. nadaje się do zamieszkania oraz czy nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie mieszkania przez skarżącego. Brak precyzyjnych ustaleń w tym zakresie uniemożliwia Sądowi kontrolę zaskarżonej decyzji z punktu jej zgodności z prawem.
Dlatego też nie przesądzając przyszłego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu administracyjnym, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta należało uchylić, celem uzupełnienia stanu faktycznego w zakresie podanym wyżej.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na zasadzie art. 145 § l lit "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270, ze zm) orzekł jak w sentencji wyroku, zasądzając koszty stosownie do art. 200 tejże ustawy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w oparciu o art. 152 wyżej powołanej ustawy .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło