I SA/Op 108/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. C. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego "A" Spółka z o. o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 9 grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2003 r., postanawia odmówić przyznania wynagrodzenia od Skarbu Państwa za sporządzenie – w ramach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu – skargi kasacyjnej. Wyrokiem z 14 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego "A" Spółka z o. o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 9 grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2003 r. W wyniku złożonego przez stronę skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z 31 sierpnia 2010 r. przyznał jej prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Orzeczenie to stanowiło podstawę do zwrócenia się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu o wyznaczenie radcy prawnego dla strony skarżącej, co też Sąd uczynił pismem z 2 września 2010 r. W odpowiedzi Okręgowa Izby Radców Prawnych w Opolu pismem z 13 września 2010 r. poinformowała o wyznaczeniu jako pełnomocnika strony skarżącej – radcę prawnego A. C. W piśmie z 5 października 2010 r. pełnomocnik strony skarżącej A. C. zawarła skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu za sporządzenie i wniesienie tej skargi. Pismem z 21 grudnia 2010 r. A. C. powiadomiła Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu o wykreśleniu jej z dniem 14 grudnia 2010 r. z listy radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu i wygaśnięciu stosunku pełnomocnictwa łączącego ją ze stroną skarżącą a powstałego w ramach pomocy prawnej. W związku z tym Okręgowa Izba Radców Prawnych w Opolu w piśmie z 31 stycznia 2011 r. wskazała jako pełnomocnika strony skarżącej – radcę prawnego P. K., anulując poprzednie wskazanie radcy prawnego A. C. jako pełnomocnika procesowego. Sprawę strony skarżącej zakończono wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 2597/10 oddalającym skargę kasacyjną, w którym przyznano wynagrodzenie radcy prawnemu P. K. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W piśmie z 18 lipca 2012 r. A. C. zawarła wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu za sporządzenie i wniesienie tej skargi wraz oświadczeniem, że nie dokonano na jej rzecz żadnych opłat w tym względzie. W piśmie tym podniosła zarazem, iż jako sędzia nie ma prawnej możliwości skutecznego odprowadzenia podatku od towarów i usług. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r., poz.270) referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych kosztów. W przypadku radców prawnych zasady te zostały sprecyzowane w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Otrzymanie wynagrodzenia, na mocy § 16 tego rozporządzenia, uwarunkowane jest od złożenia przez radcę prawnego wniosku, który winien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. W świetle zacytowanych przepisów sytuacja jest jasna i nie budząca wątpliwości, że wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej należy się radcy prawnemu, gdy złoży on wniosek zawierający oświadczenie o niepobranych przez niego opłatach. Wówczas na mocy § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia może oczekiwać wynagrodzenia. Rodzi się jednak pytanie, co w sytuacji gdy osoba wnosząca taki wniosek wraz z oświadczeniem w momencie ich złożenia nie już radcą prawnym (m.in. jak to ma miejsce w niniejszej sprawie została skreślona z listy radców prawnych na skutek podjęcia pracy w organach wymiaru sprawiedliwości)? Czy osobie nie mającej wówczas uprawnień do sprawowania funkcji zawodowego pełnomocnika wynagrodzenie takie się należy? W ocenie orzekającego treść powołanego wyżej przepisu art. 250 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi interpretowanego łącznie z § 16 powołanego rozporządzenia wskazuje, że takiej możliwości nie ma. I niej jest to tylko problem – jak wskazano we wniosku z 18 lipca o 2012 r. o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej – rozliczenia podatku od towarów i usług. W art. 250 stwierdza się bowiem, że wynagrodzenie otrzymuje wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy. Zatem osoba składająca wniosek o przyznanie wynagrodzenia wraz z oświadczeniem o niepobranych przez nią opłatach nie będąca jednocześnie adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym bądź rzecznikiem patentowym nie może oczekiwać, iż takowe wynagrodzenie jej przysługuje. Dodatkowo należy wskazać, że w świetle przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm.) czynności dokonane w ramach nieopłaconej pomocy prawnej są opodatkowane podatkiem od towarów i usług w stawce podstawowej 23%. Zatem brak uprawnień do nabycia wynagrodzenia za te czynności sprawia, iż problem z rozliczeniem podatku od towarów i usług zawartym w tym wynagrodzeniu przestaje istnieć. Mając na względzie powyższe orzeczono jak w sentencji.