I SA/Op 153/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług, wskutek wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi B. S. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] Nr [...] w sprawie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące: czerwiec, lipiec, sierpień, październik i grudzień 2003 r. Wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi kwota 88.366 zł. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.768 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 884 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Skarżący B. S. na złożonym w dniu 19 maja 2008 r. urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) - zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż obecnie nie posiada środków do opłacenia kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i rodziny, gdyż posiadane zasoby finansowe przeznaczył na uregulowanie zaległych zobowiązań podatkowych wraz z odsetkami a przedsiębiorstwo, które prowadzi jest w stanie likwidacji. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym skarżącego pozostają oprócz niego również żona i dwóch niepełnoletnich synów oraz że jest współwłaścicielem domu jednorodzinnego o powierzchni 180 m² ( obciążonym hipoteką przymusową ), zaś źródłem pozyskania środków finansowych jest wyprzedaż majątku (1.500 zł miesięcznie ). Stosownie do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem działając na podstawie 258 § 2 pkt 7 ustawy należy rozważyć czy w świetle okoliczności wynikających z materiału dowodowego skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Treść powołanych wyżej przepisów art. 246 § 1 ustawy wskazuje, iż prawo pomocy zarówno w pełnym w zakresie jak i w częściowym stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Jak zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) ,,udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe". Mając na względzie chociażby elementarne koszty utrzymania mieszkania i wyżywienia nie sposób uznać za wiarygodne i zarazem wyjaśniające trudną sytuację skarżącego jedynie jego oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych ani też jakichkolwiek ( poza wyprzedażą majątku przedsiębiorstwa ) źródeł pozyskania tych środków. Zatem w celu oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego jak i jego rodziny pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym pismem z dnia 26 maja 2008 r. ( doręczonym 29 maja 2008 r. ) – stosownie do art. 255 ustawy – został wezwany, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, do złożenia dodatkowego oświadczenia w kwestii wysokości kosztów ponoszonych w gospodarstwie domowym na bieżące utrzymanie ( z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje ), szczegółowej informacji odnośnie uzyskiwanych przez skarżącego i jego żonę dochodów ( tj. podania ich źródeł i wysokości wraz z ewentualnymi obciążeniami ), a także przedłożenia deklaracji podatkowych PIT-5 i VAT-7 za luty, marzec i kwiecień 2008 r. oraz odpisów z kont i lokat bankowych zarówno skarżącego jak i jego małżonki z okresu ostatnich 3 miesięcy. Jednakże skarżący w wyznaczonym terminie ( jak też do dnia sporządzenia niniejszego postanowienia ) w ogóle nie przekazał informacji na temat dochodów pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym małżonki oraz informacji odnośnie ponoszonych w jego gospodarstwie domowym skali miesiąca kosztów bieżącego utrzymania, a także nie przedłożył ( poza ogólną informacją o stanie konta na dzień 28 maja 2008 r. ) odpisów z kont i lokat bankowych za wskazany w wezwaniu okres. Jednocześnie należy wskazać, iż fakt wyłączenia ustawowej wspólności majątkowej małżonków nie ma znaczenia przy dokonywaniu oceny sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego jeżeli oboje wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. We wniosku o przyznanie prawa pomocy w punkcie 10 urzędowego formularza wymaga się oświadczenia o dochodach również osób pozostających wraz z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. W związku z tym przedłożenie majątkowej umowy małżeńskiej o wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej nie stanowi wypełnienia obowiązku określonego w wezwaniu w zakresie informacji dotyczących dochodów małżonki skarżącego. W związku z powyższym należało stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 ustawy. W tym względzie należałoby powołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z dnia 18 czerwca 2004 r. podkreślił, iż ciężar dowodu co do okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na składającym wniosek ( FZ 165/04, niepubl. ). Również w szeregu innych orzeczeniach NSA podkreśla się, iż na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania trudnej sytuacji, albowiem do uwzględnienia wniosku nie wystarczy ogólnikowe stwierdzenie o trudnej sytuacji tej osoby ( Sygn. akt: II FZ470/05, II FZ 834/05, II FZ 875/05, II OZ 348/05, II OZ 412/05. Biorąc pod uwagę jedynie fragmentaryczne dane odnoszące się do sytuacji skarżącego a zawarte w deklaracji PIT-5 miesiąc kwiecień 2008 r. należało jego wniosek o przyznanie prawa pomocy uznać za niemający uzasadnienia w rozumieniu art. 246 § 1 ustawy. Z deklaracji tej wynika bowiem, iż skarżący w okresie styczeń- kwiecień 2008 r. uzyskał dochody w wysokości 10.322,92 zł przy przychodach w kwocie 19.762,39 zł, co nie świadczy o jego wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.