I SA/Op 161/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A Spółki z o.o. w likwidacji z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 8 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o wysokości kosztów egzekucyjnych postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 8 marca 2018 r. r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1966 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej w skrócie "K.p.a.") i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r., poz.1201 z późn. zm.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu z dnia 10 stycznia 2018 r. w przedmiocie orzeczenia o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w egzekucji administracyjnej prowadzonej przeciw zobowiązanemu A sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w [...] (dalej określana jako skarżąca lub spółka). Postanowienie doręczono na adres siedziby spółki w dniu 14 marca 2018 r., co wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru (k. 76 akt administracyjnych). Na to postanowienie skarżąca wniosła skargę, do której dołączyła wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. We wniosku tym, nadanym za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 24 kwietnia 2018 r., wskazała na następujące okoliczności. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał z dniem 13 kwietnia 2018r., jednak likwidator Spółki, M. S., uprawniona do reprezentacji Spółki, pełniła tę funkcję do dnia 9 marca 2018 r., albowiem tego dnia złożyła rezygnację. Miało to miejsce na 5 dni przed doręczeniem Spółce postanowienia z dnia 8 marca 2018 r. Kolejno w dniu 17 kwietnia 2018 r. osoba ta została ponownie powołana, na nadzwyczajnym zgromadzeniu wspólników, za jej pisemną zgodą, do pełnienia funkcji likwidatora. W dniu 18 kwietnia 2018 r. złożyła kolejną rezygnację z pełnienia tej funkcji. Tego samego dnia na likwidatora Spółki uchwalą nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników z 18 kwietnia 2018 r. został powołany G. S.. Na potwierdzenie zaistniałych okoliczności dołączono do wniosku ww. dokumenty, w tym kopię oświadczenia M. S. z dnia 9 marca 2018 r. o rezygnacji z funkcji likwidatora i jej zgodę na ponowne pełnienie tej funkcji z dnia 18 kwietnia 2018 r. oraz kopię uchwały nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników z dnia 17 kwietnia 2018 r. o powołaniu jej na tę funkcję, kolejnego oświadczenia z dnia 18 kwietnia 2018 r. o rezygnacji z funkcji likwidatora oraz kopię uchwały z dnia 18 kwietnia 2018 r. nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników Spółki o powołaniu na likwidatora G. S. Te okoliczności zdaniem skarżącej wskazują, że nie mogła ona, bez swej winy, dokonać w terminie czynności procesowej w postaci wniesienia skargi, gdyż w trzydziestodniowym terminie do jej wniesienia nie posiadała organu uprawnionego do swej reprezentacji. Stan taki trwał aż do dnia 17 kwietnia 2018 r., co jasno wskazuje na brak winy Spółki w terminowym dokonaniu czynności procesowej. Równocześnie z wnioskiem dopełniono uchybionej czynności, wnosząc skargę. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł, w pierwszej kolejności, o odrzucenie skargi z uwagi na uchybienie terminowi do jej wniesienia, ewentualnie w przypadku przywrócenia terminu, o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie mógł zostać uwzględniony. Jak wynika z treści art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) – dalej określana jako "P.p.s.a.", czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, jednakże zgodnie z art. 86 § 1 tej ustawy, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogów formalnych z art. 87 § 1 i 4 P.p.s.a. oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Zdaniem Sądu, ww. wymogi formalne zostały w sprawie spełnione. Natomiast kwestią wymagającą oceny jest brak winy w uchybieniu terminu, przy uwzględnieniu przyczyn tego uchybienia opisanych we wniosku. W sprawie nie budzi wątpliwości fakt doręczenia skarżącej postanowienia Dyrektora IAS z dnia 8 marca 2018 r. w dniu 14 marca 2018 r., przez co termin do wniesienia skargi upływał z dniem 13 kwietnia 2018 r. (piątek). Skargę nadano zaś w dniu 24 kwietnia 2018 r. za pośrednictwem operatora publicznego (Poczty Polskiej), a więc z oczywistym uchybieniem 30-dniowego terminu określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a. Jak wynika z treści wniosku o przywrócenie terminu, o braku winy skarżącej ma świadczyć brak organu uprawnionego do reprezentacji spółki w okresie, kiedy upływał 30-dniowy termin do jej wniesienia. Z załączonego wydruku z KRS wynika, że w dniu 12 września 2016 r. nadzwyczajne zgromadzenie wspólników podjęło uchwałę o likwidacji Spółki, likwidatorem została ustanowiona M. S., i każdy z likwidatorów (w przypadku ich większej liczby) jest uprawniony do samodzielnej reprezentacji Spółki. Z oświadczenia ww. likwidatora dołączonego do wniosku o przywrócenie terminu wynika, że osoba ta złożyła pisemne oświadczenie datowane na dzień 9 marca 2018 r., iż "z dniem dzisiejszym" rezygnuje z pełnienia funkcji likwidatora Spółki. Zarówno oświadczenie o rezygnacji złożone dnia 9 marca 2018 r. jak i kolejne tej treści oświadczenie z dnia 18 kwietnia 2018 r., były zaadresowane "A Sp. z o.o. [...] ul. [...],[...][...]". Skarżąca nie przedłożyła dowodu ich złożenia u adresata, tj. w Spółce czy też jej wysłania adresatowi, które to zagadnienie wysuwa się na plan dalszy, a to w związku z kluczową dla tej sprawy kwestią określenia podmiotu, któremu likwidator może skutecznie zakomunikować taką rezygnację. Oceniając z tego punktu widzenia stan sprawy na wstępie należy wskazać, że na podstawie art. 280 ustawy z dnia 15 września 2000 r. (Dz. U. z 2017 4., poz. 1577 - Kodeks spółek handlowych, dalej określana jako "K.s.h."), do likwidatorów, w przypadku spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, stosuje się przepisy dotyczące członków zarządu, chyba że przepisy niniejszego rozdziału (poświęconemu rozwiązaniu i likwidacji spółki z o.o.) stanowią inaczej. Spółka z o.o. w likwidacji jest podmiotem, w którym nie działa zarząd. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że likwidator może zrezygnować z funkcji, a do rezygnacji tej – z mocy odesłania zawartego w art. 202 § 5 K.s.h. - ma zastosowanie art. 746 § 2 Kodeksu cywilnego dotyczący wypowiedzenia zlecenia przez przyjmującego zlecenie (por. wyrok SN z dnia 27 stycznia 2010 r., II CSK 301/09, LEX 570126). Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 maja 2010 r. III CSK 176/09 LEX nr 677761 (dotyczącym członka zarządu), "rezygnacja jest jednostronną czynnością prawną członka zarządu, podobnie jak odwołanie jest jednostronną czynnością prawną Spółki". Jednakże oświadczenie woli o rezygnacji z funkcji członka zarządu (co z mocy art. 280 K.s.h. ma zastosowanie także do likwidatora) likwidatora) wymaga zakomunikowania spółce, zatem do tej czynności odnosi się regulacja art. 61 Kodeksu cywilnego. Jak wskazał Sąd Najwyższy, oświadczenie takie winno być złożone organowi Spółki (w przypadku członka zarządu). W piśmiennictwie wskazuje się, że rezygnacja następująca nagle (jak w tej sprawie – "z dniem dzisiejszym") powoduje naruszenie zasad lojalności (por. D. Opalska, Obowiązek lojalności, Warszawa 2015 r.). W przypadku odwołania członków zarządu, mimo złożenia rezygnacji do czasu przejęcia obowiązków przez spółkę, tj. nowych członków zarządu, radę nadzorczą, wspólników itp., rezygnujący ma obowiązek dokładać należytej staranności w celu uchronienia spółki przed negatywnymi konsekwencjami. Stosownie do treści art. 202 § 4 K.s.h., mandat członka zarządu wygasa m.in. wskutek rezygnacji, przy czym w myśl przywołanego wyżej art. 202 § 5 K.s.h., do złożenia rezygnacji przez członka zarządu stosuje się odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu zlecenia przez przyjmującego zlecenie. Tym samym rezygnacja z funkcji członka zarządu (i także: likwidatora) może być złożona i jest skuteczna z chwilą dojścia – na podstawie art. 61 § 1 K.c. w związku z art. 2 K.s.h. – do adresata. Dla skuteczności oświadczenia woli, w myśl art. 61 § 1 K.c., istotne jest bowiem jego dojście do adresata w taki sposób, aby mógł się on zapoznać z jego treścią (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1860/12). W razie niedojścia oświadczenia woli do adresata nie można mówić o skutecznym jego złożeniu (uchwała SN z dnia 20 lutego 1967 r. III CZP 88/66). W kwestii koniecznej do rozważenia w tym przypadku, tj. wskazania adresata oświadczenia likwidatora o rezygnacji, czyli de facto reprezentacji biernej spółki odnośnie przyjęcia takiego oświadczenia o rezygnacji, stanowisko zajął SN w uchwale z dnia 31 marca 2016 r., III CZP 89/15 (OSNC 2016/9/97). Wynika z niej, że oświadczenie członka zarządu spółki kapitałowej o rezygnacji z tej funkcji jest składane – z wyjątkiem przewidzianym w art. 210 § 2 i art. 379 § 2 K.s.h. – spółce reprezentowanej w tym zakresie zgodnie z art. 205 § 2 lub 373 § 2 K.s.h. Jednakże uchwała ta dotyczy bezpośrednio członków zarządu, nie zaś likwidatora spółki z o.o. Najbardziej miarodajne dla rozpatrywanego przypadku jest stanowisko zajęte w uchwale SN z dnia 7 kwietnia 2016 r., III CZP 84/15 – OSNC2017/2/20). Sąd Najwyższy stwierdził w niej mianowicie, że nie jest skuteczne oświadczenie woli jedynego likwidatora spółki z ograniczoną odpowiedzialnością o rezygnacji z pełnionej funkcji złożonemu jedynemu wspólnikowi tej spółki. Brak takiej skuteczności występuje także wtedy, gdy uprawnionym w tej spółce do powołania członków zarządu (likwidatora) jest ten wspólnik wykonujący jednoosobowo funkcję zgromadzenia wspólników. Aprobując stanowisko wyrażone w uchwale III CZP 89/15 Sąd Najwyższy wykluczył możliwość składania takiego oświadczenia radzie nadzorczej czy pełnomocnikowi powołanemu uchwałą zgromadzenia wspólników (art. 210 § 1 K.s.h.) czy też podmiotowi powołującemu zarząd. Jako możliwe do zastosowania rozwiązanie SN wskazał na regulację zawartą w art. 276 § 4 K.s.h., co oznacza, że może w tym przypadku mieć zastosowanie odwołanie likwidatora przez Sąd, gdyż zdaniem SN występuje w tych okolicznościach ważny powód uzasadniający odwołanie takiego likwidatora przez Sąd (tj. brak realnej możliwości złożenia rezygnacji przez likwidatora w zwykłym trybie, przyjętym w uchwale III CZP 89/15). Powyższe rozważania prowadzą do oceny, iż przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności opisane jako brak podmiotu upoważnionego do reprezentacji Spółki w dacie, kiedy rozpoczął swój bieg (i także upłynął) trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, tego faktu nie potwierdzają. Przeciwnie, z przedstawionych zapatrywań prawnych Sądu Najwyższego wynika, że oświadczenie o rezygnacji M. S. jako jedynego likwidatora, zaadresowane na adres Spółki – w sytuacji gdy jej przedstawicielem był ten jedyny likwidator – nie mogło być uznane za skuteczne. Stąd też nie można uwzględnić wskazywanej przez skarżącą przyczyny uchybienia terminu. Po wtóre, dostrzec należy także i to, że z załączonych do wniosku dokumentów w żaden sposób nie wynika, aby oświadczenie o rezygnacji z funkcji likwidatora w ogóle zostało doręczone na wskazany adres Spółki przed dniem 14 marca 2018 r. Wreszcie, po trzecie, jak to już wyżej wskazano, tak nagła rezygnacja, o ile miałaby wywrzeć zamierzony przez likwidatora natychmiastowy skutek, istotnie – co zauważa się w ww. piśmiennictwie – stanowi naruszenie zasady lojalności, a przez to nie może świadczyć o braku winy co najmniej w postaci niedbalstwa. Rezygnujący (członek zarządu, likwidator) ma obowiązek dokładać należytej staranności w celu uchronienia spółki przed negatywnymi konsekwencjami. W tej sprawie takie działania nie miały z całą pewnością miejsca, co czyni wniosek niezasadnym. Z przedstawionych przyczyn należało orzec jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a.