I SA/Op 187/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Zborzyński Asesor sądowy Marta Wojciechowska Protokolant sekr. sądowy Anna Frydryk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A Sp. jawna K. P., P. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] o nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu nr [...] z dnia [...] odmawiającą umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2005 r. w kwocie 12.000,00 zł wraz należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie 74,30 zł. Decyzje wskazane wyżej wydane zostały w oparciu o następujący stan faktyczny: Wnioskiem z dnia 10.08.2005 r., uzupełnionym na wezwanie organu podatkowego pierwszej instancji - pismem z dnia 31.08.2005 r. Spółka zwróciła się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu o umorzenie w całości zaległości w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę w ramach pomocy de minimis. Prośbę o udzielnie ulgi Spółka argumentowała całkowitą utratą płynności finansowej i stratami w prowadzonej w formie spółki jawnej działalności gospodarczej, polegającej na zakupie w tym imporcie i późniejszej sprzedaży wyrobów oświetleniowych głównie do sieci hipermarketów. Zasadniczy wpływ na powyższą sytuację miał splot niekorzystnych czynników w ostatnim okresie, tj. odmowa uznania reklamacji towarów przez dostawcę zagranicznego, a także niespodziewane wypowiedzenie umów o dostawy towarów przez sieci hipermarketów. Taka sytuacja doprowadziła do tego, że wyroby nie zostały sprzedane, ani zwrócone do dostawców i w związku z tym powstały roszczenia dostawców w wysokości około 480 tyś. zł. (w należności głównej), zasądzone przez sądy do zapłaty na rzecz włoskich podmiotów: B, C i D. Wprawdzie ze względu na posiadane wierzytelności i tytuły wykonawcze Spółka wystąpiła do komornika sądowego o egzekucję należnych kwot od dłużnika firmy E z B., jednakże ustalenia majątkowe dokonane przez firmę windykacyjną z O., wskazywały, że egzekucja z majątku dłużnika okaże się prawdopodobnie bezskuteczna, a roszczenia i poniesione koszty dochodzenia stracone. Aktualna sytuacja w prowadzonej działalności wskazuje na brak możliwości osiągania jakiegokolwiek dochodu w przyszłości, a wspólnicy nie posiadają innych źródeł dochodu, nie posiadają też żadnego majątku osobistego, który mógłby stanowić źródło zaspokojenia należności podatkowych. W tym stanie rzeczy należności w podatku od towarów i usług zdaniem podatnika należało uznać za całkowicie nieściągalne. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, wziął pod uwagę przyczynę powstania zaległości podatkowych, istotę podatku od towarów i usług, jak również aktualną sytuację finansową Spółki, w kontekście powołanych we wniosku argumentów i okoliczności. Dokonana ocena nie dała odstaw zdaniem organu, do uwzględnienia prośby i zastosowania przepisu art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zatem należało odmówić udzielenia wnioskowanej ulgi. Merytorycznym rozstrzygnięciem organ podatkowy I instancji objął zaległość w podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2005 r. w wysokości 12.000,00 zł wraz z należnymi od tej zaległości odsetkami za zwłokę w wysokości 74,30 zł, istniejące w dniu złożenia wniosku. Nie zgadzając się z podjętym przez organ podatkowy I instancji rozstrzygnięciem Spółka wniosła odwołanie, w którym żądała uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia przedmiotowej zaległości wraz z odsetkami za zwłokę. Spółka nie zgadza się z argumentacją organu, iż przyczyny, na które powołała się we wniosku, a które doprowadziły do powstania zaległości podatkowej nie mają szczególnego, nadzwyczajnego charakteru i nie uzasadniają zastosowanie wnioskowanej ulgi. Odnosząc się do powyższego Spółka ponownie wskazuje na specyfikę prowadzonej działalności i zaznacza, że w początkowym okresie działalność przebiegała bez zakłóceń, czego efektem było również regulowanie zobowiązań podatkowych. Jednakże w ostatnim okresie nastąpił splot szczególnych, nadzwyczajnych okoliczności, które spowodowały całkowitą utratę płynności finansowej firmy, straty w działalności i utratę zdolności do regulowania zobowiązań, w tym również wobec Urzędu Skarbowego. Te szczególne i tym samym nadzwyczajne okoliczności uzasadniają wniosek o umorzenie zaległego podatku od towarów i usług. W związku z zaistniałą sytuacją w prowadzonej działalności, tj. brakiem możliwości osiągania jakiegokolwiek dochodu w przyszłości wspólnicy podjęli decyzję o rozwiązaniu Spółki z dniem 01.01.2006 r. Pomimo woli i świadomości konieczności zapłaty zaległości podatkowej w obecnej, jak i dającej się przewidzieć w najbliższej przyszłości sytuacji finansowej, Spółka nie widzi szans jej spłaty. W ocenie wspólników przytoczone w toku postępowania wyjaśnienia i argumenty stanowią możliwość uznania, iż zachodzi ważny, uzasadniony interes podatnika, o którym mowa w art. 67 Ordynacji podatkowej. Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym organ podatkowy drugiej instancji, biorąc pod uwagę materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oraz podniesione przez Spółkę w odwołaniu argumenty, okoliczności i zarzuty stwierdził, że brak jest podstaw, tak faktycznych jak i prawnych do uchylenia decyzji organu podatkowego pierwszej instancji i rozpatrzenia sprawy zgodnie z żądaniem Spółki. Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podnosi, że zaskarżona decyzja ma wymiar jednostronnego punktu widzenia uwzględniającego jedynie interes publiczny. Sytuacja w jakiej znalazła się skarżąca po nagłym i jednostronnym wycofaniu się sieci supermarketów ze sprzedaży towarów Spółki ma charakter szczególny. Nie można zdaniem skarżącej, uzasadniać jedynie ryzykiem leżącym po stronie prowadzącego działalność wykorzystywania przez wielkie podmioty swej przewagi biznesowej nad małymi firmami. W skardze podnosi również skarżąca okoliczności powstania zobowiązania w podatku od towarów i usług w miesiącu maju 2005 r. Dodatkowy przychód osiągnięty został ze sprzedaży samochodów przewłaszczonych na rzecz banku, który kredytował ich zakup. Środki ze sprzedaży zostały przez nabywcę przelane bezpośrednio na rzecz banku i skarżąca bezpośrednio nie uczestniczyła w ich przepływie. Twierdzenie organu, że środkami ze sprzedaży samochodów Spółka dysponowała i finansowała nimi dalszą działalność jest nieprecyzyjne. Dodatkowo skarżący podnosi, że obecnie znajduje się w procesie likwidacji, zaś cały jej majątek zajęty został przez komornika sądowego. Także wspólnicy nie posiadają żadnego majątku osobistego, który mógłby zaspokoić zaległości podatkowe. Skarżąca nie zgadza się ze stwierdzeniem organu o szansach wyegzekwowania zadłużeń w przyszłości, ponieważ sytuacja życiowa i biznesowa nie wskazuje na realne możliwości uzyskiwania dochodów stanowiących podstawę do wyegzekwowania zaległości. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Stosownie do uregulowań przepisu art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa - w związku z art. 25 § 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r., nr 143, poz. 1199), organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną Decyzje organów podatkowych, wydawane w trybie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej należą do tych kategorii decyzji, które zapadają w ramach tzw. uznania administracyjnego, tak więc ocenie organu podatkowego ustawodawca pozostawił wszelkie kwestie dotyczące merytorycznej zasadności wniosku o umorzenie. O treści podejmowanego przez organy rozstrzygnięcia decydują okoliczności konkretnej sprawy istniejące na dzień wydania decyzji, w tym przeprowadzona ocena pod kątem wyjątkowej, szczególnej i nadzwyczajnej sytuacji w jakiej znalazł się podatnik w związku z powstaniem zaległości podatkowej i obowiązkiem jej zapłaty. Analizie organu podlega również i to, czy zaistniała sytuacja jest ona następstwem działania podatnika, czy też jest niezależna od niego. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej ma charakter nadzwyczajny, a zatem także okoliczności uzasadniające jej zastosowanie winny mieć taki sam przymiot. Ustawodawca w cyt. wyżej przepisie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej nie wskazuje, że trudna sytuacja finansowa podatnika spowodowana obowiązkiem zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, stanowi wystarczającą przesłankę do udzielenia ulgi w formie ich umorzenia. Przesłanki zawarte w tym przepisie - "interes podatnika lub interes publiczny" - stanowią pojęcia ogólne i niedookreślone, których wykładni na tle stanu faktycznego konkretnej sprawy dokonuje uprawniony organ rozstrzygający. W zależności od wyników oceny organ ten może, lecz nie musi skorzystać z przyznanego mu uprawnienia do umorzenia należności podatkowych. Przewidziana bowiem w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej ulga ma charakter indywidualny i uznaniowy. Oznacza to, że przy podejmowaniu przez organ podatkowy decyzji rozważane są nie tylko względy indywidualne, które przemawiają za udzieleniem ulgi w spłacie podatków podatnikom znajdującym się w sytuacji, w której zasadnym jest jej zastosowanie, ale także względy społeczne, które wymagają by zobowiązania podatkowe były realizowane, a podatnik nie był pochopnie z nich zwolniony. Nie można jak to słusznie zauważyły organy skarbowe z instytucji umorzenia czynić środka prowadzącego do zwolnienia z zapłaty zaległości podatkowej, bowiem zasadą jest należyte wywiązywanie się wszystkich podatników z obowiązku płacenia podatków. W związku z powyższym, Sąd oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, podziela stanowisko organów skarbowych o braku wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi. Nie stwierdził bowiem, by w rozpoznawanej sprawie zachodziły szczególne, nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby ze względu na ważny interes podatnika i interes publiczny stanowić podstawę do przyznania ulgi podatkowej w żądanym zakresie, tj. poprzez całkowite umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2005 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Sytuacja, w jakiej się znalazła Spółka w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą i podjętych w jej trakcie samodzielnych decyzji, spowodowana brakiem środków finansowych na zapłatę w ustawowym terminie zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2005 r., a obecnie zaległego podatku nie jest, jak słusznie stwierdziły organy skarbowe ani wyjątkowa ani też nadzwyczajna. Nie powstała także wskutek zdarzeń nadzwyczajnych czy losowych niezależnych od podatnika. Nie zmienia tej oceny zawarte w skardze, a w rzeczywistości ponowione za odwołaniem wyjaśnienia dotyczące przyczyn powstania trudnej sytuacji finansowej Spółki, a tym samym zaległości podatkowej. Przyjęło się w orzecznictwie stanowisko, że kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego dokonywana przez sądy administracyjne, sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych. Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że w toku tego postępowania podjęto niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrano dowody w celu ustalenia występowania ustawowych przesłanek tej decyzji. Wydana na ich podstawie decyzja odmawiająca umorzenia zaległości podatkowych nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. W procesie dochodzenia do tej decyzji organy podatkowe uwzględniły również całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub też ważny interes społeczny uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej i odsetek. Wreszcie Sąd przyjął, że w ramach swego uznania organy podatkowe nie naruszyły art. 191 Ordynacji podatkowej, regulującego zasadę swobodnej oceny dowodów w postępowaniu podatkowym, bowiem dokonana ocena nie była dowolna, zaś argumentacja przyjęta przez organy podatkowe mieściła się w granicach zakreślonych przez cyt. wcześniej art. 191 Ordynacji podatkowej. Sąd wziął również pod uwagę fakt, że decyzja w sprawie umorzenia zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę była należycie uzasadniona. Reasumują, brak jest podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, zatem skargę należało oddalić po myśli art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/.