I SA/Op 196/08
WyrokWSA w Opolu2008-09-17
Skład orzekający: Anna Wójcik, Gerard Czech, Grzegorz Gocki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może rozpoznać zarzuty zobowiązanego na postępowanie egzekucyjne, jeśli nie dysponuje ostatecznym stanowiskiem wierzyciela w tej sprawie, które nie zostało jeszcze doręczone zobowiązanemu?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny nie może rozpoznać zarzutów zobowiązanego na postępowanie egzekucyjne, jeśli nie dysponuje ostatecznym stanowiskiem wierzyciela w tej sprawie. Stanowisko wierzyciela, nawet jeśli nie podlega zaskarżeniu, musi zostać doręczone zobowiązanemu, aby zostało wprowadzone do obiegu prawnego i mogło stanowić podstawę do dalszych działań organu egzekucyjnego. Wydanie postanowienia przez organ egzekucyjny przed doręczeniem zobowiązanemu postanowienia wierzyciela stanowi naruszenie przepisów prawa procesowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zarzutów zobowiązanego K. M. na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS w O. na podstawie tytułów wykonawczych. Organ egzekucyjny oddalił zarzuty, opierając się na stanowisku wierzyciela. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił to postanowienie, uznając, że zarzuty zostały wniesione po terminie z powodu nieskutecznego doręczenia. WSA uchylił postanowienie Dyrektora Izby, wskazując na brak dowodów skutecznego doręczenia zastępczego. Następnie Dyrektor Izby, ponownie rozpoznając sprawę, uznał zarzuty za wniesione w terminie, ale uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z powodu braku ostatecznego stanowiska wierzyciela, które nie zostało jeszcze doręczone zobowiązanemu. Skarżący zarzucił Dyrektorowi Izby nieuwzględnienie merytorycznej bezzasadności egzekucji i inne uchybienia. Sąd oddalił skargę, uznając, że postanowienie Dyrektora Izby było legalne, mimo że późniejsze działania doprowadziły do umorzenia postępowania egzekucyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik (spr.) Sędziowie NSA Gerard Czech WSA Grzegorz Gocki Protokolant st. sekr. sądowy Joanna Zamojska - Jaszczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 września 2008 r. sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia dotyczącego zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę
1. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. działając jako organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 123 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego - dalej: [k.p.a.] w związku z art. 18, art. 34 § 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) – dalej: [u.p.e.a.] oddalił zarzuty zobowiązanego K. M. zgłoszone na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez ten organ na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] wystawionych w dniu [...] przez wierzyciela – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. W uzasadnieniu organ egzekucyjny odwołał się do stanowiska wierzyciela wyrażonego w postanowieniu z tej samej daty, t.j. z dnia [...] o bezzasadności zarzutu co do nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Wierzyciel zajął stanowisko, że należności zobowiązanego z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych powstały wskutek niezłożenia przez zobowiązanego odpowiednich dokumentów, przez co "system komputerowy dokonał przypisu składek na koncie zobowiązanego zgodnie z art. 47 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 11 poz. 74 z 2007 r.)". Całość należności objęta tytułami wykonawczymi została wyegzekwowana z rachunku bankowego zobowiązanego w dniu 4 stycznia 2007 r.
2. W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany zarzucił, że zawarto w nim nieprawdziwe okoliczności faktyczne, które nie mają potwierdzenia w dokumentach, bowiem złożył on w ZUS druk ZWUA odnotowujący rezygnację z ubezpieczenia społecznego jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą; formularz ten jako poprawny był widoczny w systemie komputerowym i nie było podstaw do objęcia go składką z tytułu działalności, której nie prowadził. Podkreślił, że wygaśnięcie obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne wynikało nie tylko ze złożonej deklaracji ZWUA ale również z faktu zarejestrowania go jako pracownika i wnosił o zwrot nienależnie pobranych należności opisanych w tytułach egzekucyjnych wraz z kosztami bankowymi i odsetkami.
3. Po rozpatrzeniu tego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w O. postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że odpisy wszystkich tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami organu egzekucyjnego z dnia [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zostały zobowiązanemu doręczone w trybie tzw. doręczenia zastępczego w dniu 2 stycznia 2007 r. zgodnie z art. 44 k.p.a., natomiast pismo zawierające zarzuty zostało przez zobowiązanego złożone w opolskim oddziale ZUS w dniu 17 stycznia 2007 r., czyli po upływie siedmiodniowego terminu do wniesienia zarzutów. W takiej sytuacji merytoryczne rozpoznanie zarzutów jako wniesionych po terminie było bezzasadne, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania w sprawie po myśli art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
4. Wskutek wniesionej na to postanowienie skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 6 lutego 2008 r. w sprawie sygn. akt ISA/Op 314/07 uchylił zaskarżone postanowienie stwierdzając, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie dawał podstaw do ustalenia faktu spóźnionego wniesienia zarzutów przez zobowiązanego, przede wszystkim z uwagi na brak spełnienia wszystkich przesłanek niezbędnych dla uznania skutecznego doręczenia pisma w trybie tzw. doręczenia zastępczego, określonych w art. 44 k.p.a. Sąd wskazał, że na zwrotnym poświadczeniu odbioru przesyłki zawierającej odpisy tytułów wykonawczych oraz zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem brak było jakichkolwiek adnotacji doręczyciela o niemożności doręczenia pisma adresatowi, jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy, o pozostawieniu przesyłki dla adresata w oddawczym urzędzie pocztowym, o umieszczeniu zawiadomienia o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki w skrzynce na korespondencję lub w innych miejscach wskazanych w art. 44 § 2 k.p.a. Zwrócono uwagę, że sama tylko adnotacja o dwukrotnym awizowaniu przesyłki umieszczona na części adresowej koperty nie może być podstawą przyjęcia tzw. fikcji prawnej doręczenia, dla której koniecznym jest łączne spełnienie wszystkich wskazanych wyżej przesłanek określonych w art. 44 k.p.a. Sąd wskazał też na pogląd NSA wypowiedziany w wyroku z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt LEX nr 262785, że brak doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego nie pozbawia go prawa do wniesienia zarzutów; ustalenie, że zarzuty zostały wniesione w terminie, otworzy drogę do merytorycznego zbadania prawidłowości stanowiska organu egzekucyjnego i rozpatrzenia zażalenia.
5. W związku z uchyleniem zaskarżonego postanowienia powołanym wyżej wyrokiem, od którego nie została wniesiona skarga kasacyjna, Dyrektor Izby Skarbowej w O. ponownie rozpoznając sprawę w trybie zażaleniowym uznał w pierwszej kolejności, że zarzuty zobowiązanego zostały wniesione w terminie. Stwierdził bowiem, że ze względu na opisane przez Sąd uchybienia w sposobie doręczenia nie można uznać, by zobowiązanemu skutecznie doręczono odpisy tytułów wykonawczych w trybie doręczenia zastępczego, a ponadto wyjaśnił, że korespondencję tę skierowano na nieprawidłowy adres, skoro skarżący złożył w ZUS w dniu 1 stycznia 2007 r. zgłoszenie ZUS P ZUA, w którym wskazał inny, niż adres zamieszkania, adres dla korespondencji. Powyższe ustalenie stworzyło możliwość zbadania prawidłowości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działającego jako organ egzekucyjny. W tym zakresie organ odwoławczy stwierdził, że postanowienie to naruszało przepis art. 34 § 4 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów. Jak bowiem wynikało z akt przedmiotowej sprawy, wierzyciel, czyli Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. wydał postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów w dniu [...], które zostało doręczone stronie w dniu 14 lutego 2007 r. Zatem zgodnie z art. 110 w związku z art. 126 k.p.a. dopiero z tą datą zostało ono wprowadzone do obiegu prawnego i z tą datą organ wydający to postanowienie stał się nim związany. Tymczasem organ egzekucyjny nie czekając, aż powyższe postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela zostanie doręczone, wydał postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, uznając je – w ślad za stanowiskiem wierzyciela – za bezzasadne. W takim zaś stanie sprawy, niezależnie od zarzutów podniesionych w zażaleniu, Dyrektor Izby postanowieniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Dyrektorowi Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O.
6. W skardze na to postanowienie skarżący zarzucił, że Dyrektor Izby nie odniósł się do merytorycznej bezzasadności prowadzonej egzekucji, nie wykonał zaleceń zawartych we wcześniejszym wyroku Sądu co do należytego kompletowania akt sprawy, pominął znaczący i istotny fakt, że zmiana adresu jego pobytu nastąpiła już w 2005 r., a nie, jak przyjął Dyrektor, w 2007 r. Podtrzymał ponadto zarzuty z zażalenia o bezpodstawności wszczęcia i prowadzenia wobec niego egzekucji z uwagi na to, że nie podlegał on w ogóle obowiązkowi, jaki wskazał ZUS w tytułach wykonawczych; na jego konto wpływały bowiem składki z tytułu stosunku pracy, przez co niemożliwe było opłacanie składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przy braku zadeklarowania dobrowolnego podniesienia wysokości składek a ponadto na jego koncie znajdowała się nadpłata. Podkreślił, że składane przez niego dokumenty były weryfikowane w trakcie kontroli ZUS. W ocenie skarżącego ZUS dokonał manipulacji nie przekazując kompletu dokumentów, które dobitnie potwierdzają brak podlegania obowiązkowi płacenia składek, co do których uruchomiono egzekucję. Skarżący podał ponadto, że wszczęta wobec niego bezzasadnie egzekucja z rachunku bankowego pozbawiła go możliwości brania udziału w konkursach na różne stanowiska i w zamówieniach publicznych jak i spowodowała utrudnienia kredytowe. Zarzucił, że ZUS ponownie wszczął postępowanie egzekucyjne do tych samych należności, które zostały wcześniej wyegzekwowane.
7. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o umorzenie postępowania sądowego ze względu na jego bezprzedmiotowość wyjaśniając, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych – jako wierzyciel – postanowieniem z dnia [...] zajął stanowisko w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego i wystąpił do organu egzekucyjnego z żądaniem umorzenia tego postępowania. Wierzyciel stwierdził wadliwość tytułów wykonawczych jako wystawionych na podstawie dokumentów rozliczeniowych generowanych systemowo, bez uprzedniego wydania decyzji i złożenia przez stronę deklaracji opatrzonej stosowną klauzulą. Na tej podstawie Dyrektor Oddziału ZUS w O. jako organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowanie egzekucyjne. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej skutek zamierzony przez zobowiązanego w postaci zwrotu wyegzekwowanych należności, a dochodzony w skardze, został zatem osiągnięty, gdyż w związku z umorzeniem postępowania organ egzekucyjny na podstawie art. 64c § 3 u.p.e.a. winien zwrócić zobowiązanemu wyegzekwowane należności wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi. Odnosząc się zaś do podniesionych w skardze zarzutów Dyrektor Izby uznał je w całości za bezzasadne i nieznajdujące oparcia w aktach nadesłanych mu przez ZUS, co do których nie stwierdził również dowodów ich manipulacji.
8. W piśmie procesowym z dnia 3 września 2008 r. nazwanym "uzupełnieniem wniosku" skarżący potwierdził fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego, jednakże zakwestionował przyczynę tego umorzenia wywodząc, że ZUS bezpodstawnie odwołał się do braku wydania decyzji wymierzającej wysokość składek, zamiast – podzielając jego zarzuty – uznać bezzasadność wystawienia tytułów wykonawczych. To spowodowało, że postępowanie egzekucyjne w świetle prawa nie zaistniało, a więc nie może być ponownie rozpatrywana sprawa, która nie zaistniała. Zakwestionował też wysokość dokonanego mu zwrotu pobranych z konta bankowego środków, z pominięciem kosztów bezprawnej egzekucji i należnych odsetek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonego aktu pod względem jego legalności, czyli zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 169 ze zm.). Uwzględnienie skargi prowadzące do uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje w przypadkach wyraźnie w ustawie wskazanych, a mianowicie w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy bądź naruszenia prawa dającego podstawy do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – dalej jako: [p.p.s.a.].
Kontrola zaskarżonego postanowienia w aspekcie tak nakreślonych kryteriów, odnoszona do stanu faktycznego i prawnego istniejącego na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, a przy tym przeprowadzona niezależnie od zarzutów i wniosków skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.) nie dała podstaw do stwierdzenia, by naruszało ono prawo w stopniu powodującym konieczność jego uchylenia.
Będące przedmiotem skargi postanowienie Dyrektora Izby z dnia [...] zostało wydane w następstwie rozpatrzenia zażalenia zobowiązanego na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia [...] oddalające zarzuty zobowiązanego na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o numerach od [...] do [...], wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Przyczyną uchylenia postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS z dnia [...] było ustalenie, że w dacie jego wydania organ egzekucyjny nie dysponował ostatecznym postanowieniem wierzyciela w sprawie zarzutów, gdyż to, jako wydane również w dniu [...], nie weszło jeszcze do obrotu prawnego i w myśl art. 110 k.p.a. organ je wydający nie był jeszcze nim związany.
Powyższe okoliczności, które legły u podstaw wydania zaskarżonego postanowienia, są bezsporne i znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych, w związku ze zgłoszonymi przez zobowiązanego zarzutami o nieistnieniu egzekwowanego obowiązku wierzyciel, działając na podstawie art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a. oraz art. 83 c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11 poz. 74 ze zm.), wydał w dniu [...] postanowienie o braku podstaw do uwzględnienia zarzutów. Zostało ono doręczone zobowiązanemu w dniu 14 lutego 2007 r. Również w dniu [...] postanowienie w sprawie zarzutów wydał organ egzekucyjny, z powołaniem się na wydane w tej samej dacie postanowienie wierzyciela.
Jak prawidłowo wskazał Dyrektor Izby, w postępowaniu zmierzającym do rozpatrzenia zarzutów zobowiązanego, organ egzekucyjny może je rozpatrzyć dopiero po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela, co jednoznacznie wynika z art. 34 § 4 u.p.e.a. Ostatecznymi są takie decyzje lub postanowienia, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji (art. 16 k.p.a.).Zgodnie z art. 83 c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela (jakim jest ZUS) zażalenie nie przysługuje. Wyraźne wyłączenie przez ustawodawcę możliwości zaskarżenia postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela, jakim jest ZUS (co stanowi odstępstwo od reguły zaskarżania tych postanowień wynikającej z art. 34 § 2 u.p.e.a.) nie oznacza jednak, że takie postanowienie jest ostateczne z chwilą jego wydania, a więc bez potrzeby doręczania go stronie. Zgodnie z art. 109 i art. 110 w związku z art. 126 k.p.a., mającymi w sprawie zastosowanie z mocy art. 18 u.p.e.a., decyzje (postanowienia) doręcza się co do zasady na piśmie, a organ administracji publicznej, który je wydał, jest nimi związany od chwili ich doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. W analizowanym przypadku brak jest odmiennych regulacji w k.p.a., a więc dopiero skuteczne doręczenie stronie postanowienia przesądza o wprowadzeniu go do obiegu prawnego. Wynika to z faktu, że decyzje lub postanowienia, jako wydawane w formie procesowej indywidualne akty administracyjne zewnętrzne skierowane do podmiotów indywidualnie określonych, muszą być tym adresatom zakomunikowane w formie przewidzianej przez k.p.a. (por. J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz. 6. wydanie str. 517). W myśl art. 110 k.p.a., z zastrzeżeniem odmiennych postanowień tego kodeksu, organ administracji publicznej jest związany wydaną decyzją (postanowieniem) od chwili jego doręczenia lub ogłoszenia, a więc – od chwili umożliwienia stronie zapoznania się z jego treścią. Jak wskazał NSA w Warszawie w wyroku z dnia 19 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 1176/05 LEX nr 236587, który to pogląd Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela, doręczenie (lub ogłoszenie) decyzji stanowi jej wprowadzenie do obrotu prawnego. Bezsprzecznie egzystencja prawna decyzji rozpoczyna się dopiero w chwili jej doręczenia przynajmniej jednej ze stron danego postępowania administracyjnego, a nieprawidłowe doręczenie jest równoznaczne z jej nieistnieniem w obiegu prawnym (por. też uchwała 7 sędziów NSA z dnia 4 grudnia 2000 r., FPS 10/00, ONSA 2001/2/56 - glosa aprobująca: A. Bartosiewicz, R. Kubacki, OSP 2002/12/154). Z doręczeniem decyzji (także postanowienia) związane są skutki materialne i procesowe. Na gruncie omawianych przepisów, umiejscowionych w ustawie procesowej, należy zgodzić się z poglądem wypowiedzianym w powołanej uchwale z dnia 4 grudnia 2000 r. FPS 10/00, że decyzja procesowa, jako akt zewnętrzny, musi być zakomunikowana stronie. W stosunku do strony stwarza to nową sytuację procesową (np. możliwość wniesienia odwołania). Doręczenie lub ogłoszenie decyzji stanowi jej wprowadzenie do obrotu prawnego. Od tego dopiero momentu decyzja wiąże organ administracji publicznej i stronę. Fakt, że organ administracji do chwili doręczenia stronie lub ogłoszenia decyzji nie jest nią związany, oznacza, że do tego momentu sporządzona już decyzja lub postanowienie mogą zostać jeszcze przez ten organ zmienione, a zatem pozbawione są jeszcze przymiotu stabilnego rozstrzygnięcia sprawy. Decyzja sporządzona (a więc spełniająca wymagania formalne), ale niedoręczona nie wiąże ani organu ani strony (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2005 r. sygn. akt I FSK 132/05, LEX nr 173287). Powyższe poglądy dotyczące momentu związania decyzją i wprowadzenia jej do obiegu prawnego są aktualne również w odniesieniu do postanowień z mocy art. 126 k.p.a.
Skoro w analizowanej sprawie organ egzekucyjny wydał postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów przed doręczeniem stronie postanowienia wierzyciela, czyli przed wprowadzeniem tego postanowienia do obrotu prawnego, to fakt ten oznacza, że w istocie organ egzekucyjny takim stanowiskiem nie dysponował. Wobec wyraźnego brzmienia art. 34 § 2 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela nie może przybrać innej formy procesowej niż postanowienie (n.p. zwykłego pisma), a wobec tego mają do niego zastosowanie przepisy wskazane w art. 109-110 k.p.a., które w tym zakresie nie dopuszczają dowolności.
W świetle przedstawionych rozważań zasadnie Dyrektor Izby uznał, że zaskarżone zażaleniem strony postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w Opolu zostało wydane z naruszeniem art. 34 § 4 u.p.e.a. w związku z art. 109, art. 110 i art. 126 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. przez to, że wydając to postanowienie organ egzekucyjny nie dysponował w istocie stanowiskiem wierzyciela. Tego rodzaju naruszenie prawa skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi egzekucyjnemu, celem naprawienia stwierdzonych wad postępowania.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego sprowadzających się w istocie do próby wykazania bezzasadności podejmowanej wobec niego egzekucji administracyjnej Sąd stwierdza, że wobec rodzaju stwierdzonych uchybień (o charakterze procesowym) organ odwoławczy nie odnosił się do kwestii merytorycznych. Nie mógł ich badać w sytuacji, gdy stanowisko wierzyciela, na którym oparł się organ egzekucyjny, w istocie nie było wprowadzone do obrotu prawnego i nie mogło być prawidłową podstawą podjętego rozstrzygnięcia. Działanie organu odwoławczego było zatem prawidłowe, skoro ze względu na formalny charakter rozstrzygnięcia nie miał on podstaw do merytorycznego rozpoznania zarzutów skarżącego, w tym w szczególności do wypowiadania się w kwestii nieistnienia obowiązku płacenia składek.
W ostatecznym wyniku, jak dowodzą załączone do akt sprawy postanowienia z dnia [...], zarówno wierzyciel, jak i w ślad za nim organ egzekucyjny, stwierdziły bezpodstawność prowadzonego postępowania egzekucyjnego, co skutkowało jego umorzeniem. Ta okoliczność nie może jednak – jak wywodził Dyrektor Izby - powodować umorzenia postępowania sądowego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Istotą kontroli sądowoadministracyjnej jest bowiem badanie legalności zaskarżonego aktu z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego z chwili jego wydania. W dacie podejmowania postanowienia przez Dyrektora Izby słusznie stwierdzono naruszenie art. 34 § 4 u.p.e.a. z uwagi na niewprowadzenie do obiegu prawnego stanowiska wierzyciela. W dacie wyrokowania zaskarżone skargą postanowienie organu odwoławczego funkcjonowało nadal, przez fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego nie zostało z obrotu prawnego usunięte i przy braku cofnięcia skargi Sąd obowiązany był poddać ocenie jego legalność. Istniał więc przedmiot postępowania, jakim było postanowienie Dyrektora Izby z dnia [...] Późniejsze umorzenie postępowania egzekucyjnego nie ma wpływu na istnienie przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Trzeba też dodać, że umorzenie postępowania sądowego również pozostawiłoby w obrocie prawnym zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby.
Podniesiony dopiero w skardze zarzut ponownego wszczęcia wobec skarżącego egzekucji nie mógł być przez Sąd weryfikowany z uwagi na fakt, że przedmiotem skargi i oceny Sądu było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. Jakiekolwiek późniejsze czynności egzekucyjne nie mogły być w związku z tym poddawane ocenie w ramach niniejszego postępowania. Sąd ocenia bowiem zgodność z prawem zaskarżonego aktu biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonego postanowienia. Z tego powodu wszystkie zdarzenia, które wystąpiły już po wydaniu zaskarżonego postanowienia, na które skarżący wskazywał w toku postępowania sądowego (np. ponowne wszczęcie egzekucji) nie mogły być poddane ocenie w niniejszym postępowaniu.
Zarzucona w skardze błędna data zmiany adresu zobowiązanego również nie mogła mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. Dyrektor Izby – będąc związany stanowiskiem Sądu wyrażonym w wyroku z dnia 6 lutego 2008 r. sygn. akt ISA/Op 314/07 w zakresie doręczenia odpisów tytułów wykonawczych - uznał, że zarzuty zobowiązanego zostały wniesione w terminie, skoro brak było dowodów ich doręczenia w określonej dacie. Zatem już tylko ta okoliczność, a więc nieskuteczność doręczenia, była wystarczającą przesłanką dla ustalenia terminowego wniesienia zarzutów. W rezultacie ustalenie daty zawiadomienia ZUS o zmianie adresu zobowiązanego nie wpłynęło na treść rozstrzygnięcia.
Również nieskuteczny jest zarzut skargi o nienależytym skompletowaniu akt sprawy, gdyż w zakresie, w jakim zostało to wytknięte przez WSA w Opolu w wyroku z dnia 6 lutego 2008 r., akta sprawy zostały uzupełnione (dotyczyło to dokumentów potwierdzających zachowanie terminu do wniesienia zarzutów).
Mając na względzie przedstawioną powyżej argumentację, skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło