I SA/Op 201/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi E. Ś., S. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 lutego 2016 r. Nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia żądania wydania zaświadczenia, postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi E. Ś., jak też jej męża S. Ś., jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 lutego 2016 r. Nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia żądania wydania zaświadczenia. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązani są - zgodnie z postanowieniami § 2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz.718) – zwanej dalej p.p.s.a, E. Ś. (dalej zwana wnioskodawczynią) zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia radcy prawnego. Uzasadniając wniosek oświadczyła, że wraz z mężem, z którym prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe, uzyskują miesięczne dochody (pochodzące ze świadczenia przedemerytalnego oraz emerytury) w wysokości 1.607,89 zł netto, obciążone jednocześnie stałymi kosztami utrzymania związanymi z zakupem usług telekomunikacyjnych, energii elektrycznej, gazu i węgla, a także podatkiem od nieruchomości, opłatą za wodę i odprowadzeniem ścieków w łącznej kwocie 931,19 zł. Nadmieniła zarazem, że pozostałe środki pieniężne uzyskiwane z dochodów przeznaczane są na leczenie, zakup żywności, środków czystości oraz ubrania. W dalszej części wnioskodawczyni oświadczyła, że posiada wraz z mężem dom mieszkalny o powierzchni 80 m² oraz nieruchomość o powierzchni 14 arów. Do wniosku załączono kserokopię zaświadczenia o emeryturze pobieranej przez wnioskodawczynię w wysokości 981,41 zł potwierdzenie wypłaty mężowi wnioskodawczyni świadczenia przedemerytalnego w wysokości 626,40 oraz kserokopie kart informacyjnych leczenia szpitalnego, karty wypisowej i skierowania do szpitala. Z kolei z akt sprawy o sygn. I SA/Op 379/16 wynika, iż wnioskodawczyni i jej mąż są posiadaczami szeregu nieruchomości usytuowanych w [...] przy ul. [...] (tj. nieruchomości położonych na działce nr a obszaru 0,0737 ha, zabudowanej budynkiem biurowo-socjalnym, dwukondygnacyjnym, niepodpiwniczonym o powierzchni użytkowej 503,89 m², działce nr b obszaru 0,1499 ha, niezabudowanej, przeznaczonej pod budownictwo przemysłowe oraz działce nr c obszaru 0,3393 ha, zabudowanej budynkiem barakowym, parterowym, niepodpiwniczonym o konstrukcji drewnianej, o powierzchni użytkowej 412,45 m²). Przy czym na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. mąż wnioskodawczyni oświadczył, iż nieruchomości położone na działkach oznaczonych nr a oraz nr c zostały zbyte w grudniu 2015 r. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, iż instytucja prawa pomocy przewiduje dla skarżącego możliwość zwolnienia od kosztów sądowych w całości bądź w części oraz ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Przy czym zastosowanie tej instytucji do konkretnego przypadku może mieć miejsce w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, bądź też w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 p.p.s.a.). Przewidywana możliwość ubiegania się przez wnioskodawczynię o prawo pomocy w zakresie całkowitym (o co wnosi w przedmiotowym wniosku) uwarunkowana jest spełnieniem przesłanki określonej w art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym winno być stosowane do osób żyjących w skrajnym ubóstwie. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). W ocenie referendarza informacje oraz dane odnośnie sytuacji finansowej i majątkowej gospodarstwa domowego wnioskodawczyni nie wskazują na jej wyjątkową sytuację w rozumieniu art. 246 § 1, pkt. 2 p.p.s.a. Referendarz uznał bowiem, że uzyskanie przez wnioskodawczynię i jej męża zasobów finansowych pochodzących ze zbycia opisanych wyżej nieruchomości położonych na działkach o nr a i nr c, a także posiadanie w dalszym ciągu majątku w postaci nieruchomości przeznaczonej pod zabudowę przemysłową świadczy o znacznym potencjale finansowym ich gospodarstwa domowego, dającym możliwości uregulowania wymaganych kosztów sądowych. W tym kontekście należy wskazać na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 lipca 2004 r. (FZ 131/04, niepubl.), w którym stwierdzono, że "posiadanie majątku w zasadzie wyłącza możliwość zwolnienia od kosztów, skoro istnieje możliwość jego obciążenia". Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy.