I SA/Op 253/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 25 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 26 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji o odpowiedzialności podatkowej wspólnika spółki cywilnej za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług w zakresie wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi Zaskarżoną decyzją z dnia 26 kwietnia 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie - Koźlu z dnia 3 sierpnia 2011 r., którą organ odmówił uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej skarżącej, jako wspólnika spółki cywilnej za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług. W powyższej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu S. W. została pouczona o możliwości wywiedzenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, którą w myśl art. 53 § 1 i 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 poz. 270, t.j.) - zwanej dalej p.p.s.a. winna była wnieść w terminie 30 dni od doręczenia decyzji za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu. Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu została doręczona skarżącej w dniu 14 maja 2012 r. Zatem termin do wniesienia skargi upływał z dniem 13 czerwca 2012 r. W dniu 12 czerwca 2012 r. S. W. datowaną na dzień 11 czerwca 2012 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 26 kwietnia 2012 r. wniosła za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie - Koźlu. Następnie w dniu 14 czerwca 2012 r. (data stempla pocztowego) skarżąca przesłała do Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu przesyłkę zawierającą egzemplarz skargi, kserokopię pierwszej strony drugiego egzemplarza skargi, opatrzoną pieczęcią Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie – Koźlu z datą 12 czerwca 2012 r. oraz pismo przewodnie zatytułowane, jako "wniosek". W piśmie tym skarżąca wskazała, iż w dniu 12 czerwca 2012 r. za zgodą pracownika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie – Koźlu przekazała m.in. skargę, skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w dwóch egzemplarzach, którą następnie Urząd Skarbowy w Kędzierzynie – Koźlu w ramach poczty wewnętrznej miał przekazać Dyrektorowi Izby Skarbowej w Opolu. Przesyłka nadana przez skarżącą wpłynęła do Izby Skarbowej w Opolu w dniu 19 czerwca 2012 r. W tym też dniu do Izby Skarbowej w Opolu wpłynęła przesłana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie – Koźlu, celem przekazania według właściwości, przesyłka zawierająca dwa egzemplarze skargi S. W. oraz jej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2012 r. referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w Opolu, pismem z dnia 20 sierpnia 2012r. poinformowała tut. Sąd o wyznaczeniu, jako pełnomocnika skarżącej – adwokat J. K. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznając, iż skarżąca nie dochowała terminu do wniesienia skargi - skargę tę odrzucił. W dniu 15 września 2012r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz z załącznikami dotyczącymi stanu zdrowia skarżącej oraz egzemplarzem skargi. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podniósł, iż uchybienie terminowi do wniesienia skargi nastąpiło w usprawiedliwionym przekonaniu skarżącej, iż złożenie skargi za pośrednictwem Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie – Koźlu będzie skuteczne. Pełnomocnik wyjaśnił, iż w dniu 11 czerwca 2012 r. z uwagi na zły stan zdrowia oraz brak środków finansowych na opłacenie przesyłki listowej skarżąca w rozmowie telefonicznej z pracownikiem Urzędu Skarbowego została zapewniona, że skargę adresowaną do Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu może przekazać za pośrednictwem tegoż Urzędu. Wskazano przy tym, iż skarżąca działając w zaufaniu do udzielonej jej informacji dostarczyła przesyłkę do sekretariatu, celem przesłania jej pocztą wewnętrzną do Dyrektora Izby Skarbowej. Ponadto istotnym powodem mającym wpływ na uchybienie terminowi do wniesienia skargi jest stan zdrowia skarżącej, w tym jej problemy z pamięcią i koncentracją. Wskazano, iż od stycznia 2012 r. skarżąca leczy się i przyjmuje znaczne ilości leków. Podkreślono także, iż skarżąca do dnia otrzymania przez ustanowionego pełnomocnika z urzędu pozostawała w usprawiedliwionym przekonaniu, iż skarga została wniesiona w terminie. W związku z powyższym, w ocenie pełnomocnika został zachowany siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, liczony od dnia ustania przyczyny uchybienia. Powołując się na stanowisko judykatury pełnomocnik wywiódł, iż również po jego stronie brak jest okoliczności pozwalających na przypisanie mu winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi przywrócenie terminu. Natomiast w myśl art. 87 tej ustawy, w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu, wniesionym w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, do sądu, w którym czynność miała być dokonana ( § 1 ), należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu ( § 2 ), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie ( § 4 ). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 powołanej ustawy oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W ocenie tut. Sądu wymogi formalne wniosku o przywrócenie terminu zostały w przedmiotowej sprawie zachowane, albowiem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony w terminie. Jak wynika z treści wniosku oraz akt sprawy skarżąca o uchybieniu terminu do wniesienia skargi dowiedziała się od ustanowionego w sprawie pełnomocnika, który w dniu 8 września 2012 r. otrzymał postanowienie WSA w Opolu odrzucające skargę w przedmiotowej sprawie. Od tej daty rozpoczął się zatem bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W związku z powyższym, Sąd mógł dokonać oceny złożonego wniosku w zakresie zasadności przywrócenia wnioskowanego terminu tj. rozważenia, czy argumenty podnoszone przez pełnomocnika skarżącej uprawdopodabniają okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Z istotnego dla sprawy art. 87 § 1 p.p.s.a. wynika, że strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Ponieważ zasadą jest dokonywanie czynności w terminie, przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być interpretowany w sposób rozszerzający. W piśmiennictwie i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że o braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym), było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Ma to miejsce wówczas, gdy ani strona ani jej pełnomocnik nie mogli usunąć przeszkody przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, pełnomocnik skarżącej, jako przyczynę zwłoki wskazał na przewlekłe schorzenia neurologiczne, na które – zgodnie z zaświadczeniem lekarskim – skarżąca chorowała w okresie od kwietnia 2012 r. Jak już wskazano, kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. W literaturze prawniczej dominuje pogląd, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym choroba i korzystanie ze zwolnienia lekarskiego nie jest równoznaczne z potwierdzeniem niemożności dokonania czynności. Brak winy występuje wtedy, gdy choroba uniemożliwia podjęcie działania nie tylko osobiście, ale i skorzystanie z pomocy innych osób (por. J. Gudowski w: Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego cz. I tom 1, 2004r., str. 362). Zatem choroba może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu, gdy uniemożliwiała ona całkowicie dokonanie czynności procesowej stronie samodzielnie lub przy pomocy innej osoby. Sąd orzekający w sprawie podziela wyrażone przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt: II CKN 8/98 stanowisko, że przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Analiza pism skierowanych przez skarżącą do tut. Sądu pozwala na przyjęcie, że posiadała ona wiedzę zarówno na temat terminu oraz sposobu wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skoro skarżąca w dniu 12 czerwca 2012 r. zdecydowała się na wniesienie skargi za pośrednictwem Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie – Koźlu, a nie jak została pouczona w zaskarżonej decyzji, za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu powinna liczyć się z tym, że korespondencja ta może nie zostać w terminie dostarczona do organu właściwego. Zauważyć należy, iż samo w sobie udzielenie - przez pracownika urzędu - informacji o możliwości przekazania skargi za pośrednictwem poczty wewnętrznej nie zobowiązywało tego urzędu do przesłania przesyłki w konkretnym terminie, a jedynie do tego by ją faktycznie przekazać, co też nastąpiło z dniem 14 czerwca 2012 r. (data nadania przesyłki przez UKS w Kędzierzynie – Koźlu) Zdaniem Sądu nawet gdyby przyjąć za wiarygodne wyjaśnienia skarżącej jakoby nie miała środków na opłacenie kosztów dużej przesyłki (10,90 zł), to całkowicie niezrozumiałe i sprzeczne jest zachowanie skarżącej, która w dniu 14 czerwca 201 2r. przesłała za pośrednictwem poczty polskiej kserokopię pierwszej strony drugiego egzemplarza skargi, na której widnieje pieczęć Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie – Koźlu z dnia 12 czerwca 2012 r. oraz pismo przewodnie do skargi. Nie ulega wątpliwości, że taką właśnie przesyłkę skarżąca mogła wysłać za pośrednictwem poczty już w dniu 12 czerwca 2012 r., w czasie, gdy pozostawiła w Urzędzie Skarbowym w Kędzierzynie – Koźlu pozostałe dokumenty, które de facto miały zostać przekazane do organu właściwego za pośrednictwem poczty wewnętrznej. Niezrozumiała zatem dla Sądu jest argumentacja, jakoby zły stan zdrowia skarżącej uniemożliwiał skarżącej dokonanie jej powyższych czynności osobiście. Jak już podkreślono w orzecznictwie ugruntowany jest bowiem pogląd, że choroba sama w sobie nie jest okolicznością wskazującą na brak winy. Należy każdorazowo badać indywidualne okoliczności towarzyszące tej przyczynie uchybienia, a zatem charakter czynności procesowej (czy wymagała osobistego działania), nasilenie choroby i jej nagłe wystąpienie, rodzaj schorzenia, czas jego trwania. Podlegają one ocenie z punktu widzenia staranności strony, przy uwzględnieniu obiektywnego miernika tej staranności. W związku z tym należy podkreślić, że czynność nadania listem poleconym przesyłki zawierającej skargę nie wymagała osobistego działania skarżącej. Zdaniem Sądu, stan zdrowia, na który powołuje się pełnomocnik skarżącej nie uniemożliwiał jej osobistego działania, skoro w czasie, w którym stan ów występował (od kwietnia 2012r.) sporządziła ona osobiście skargę, w treści której rzeczowo sformułowała swoje żądanie i nadała ją w dniu 14 czerwca 2012r. w urzędzie pocztowym. Okoliczności te wykluczają uznanie, że skarżąca uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak jej winy. Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że choroba może usprawiedliwiać niedochowanie terminu, jeśli jest nagła, niedająca się przewidzieć (por. postanowienie NSA z dnia 6.05.2010 r. I OZ 298/10, opubl. baza c.b.o.i.s). Skoro skarżąca pozostawała w długotrwałym leczeniu spowodowanym dolegliwościami natury neurologicznej, to decydując się na prowadzenie postępowania przed sądem administracyjnym w ściśle oznaczonym terminie winna brać pod uwagę pogorszenie się stanu zdrowia w każdym czasie. Pominięcie tej okoliczności nie może być traktowane jako działanie podmiotu należycie dbającego o swe interesy. Z tych względów, wobec niespełnienia przez skarżącą przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia skargi, Sąd odmówił skarżącej przywrócenia tego terminu na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.