I SA/Op 281/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2007r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżący J. W. na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,poz.1270), zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego oraz zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Koszty, jakie skarżący musiałby ponieść na obecnym etapie sprawy, to wpis od skargi kasacyjnej w wysokości połowy kwoty wpisu od skargi, tj. w wysokości 250 zł.- zgodnie z postanowieniami § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), oraz koszty ustanowienia pełnomocnika do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku skarżący powołał się na swą trudną sytuację finansową. Wskazał, iż utrzymuje się wraz z żoną z jej wynagrodzenia, wynoszącego miesięcznie kwotę 741 zł netto, żadnych innych dochodów z żoną nie posiadają, a on sam od 30 września 2004 r. jest bezrobotny. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wykazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną B. W. Wskazał także, iż nie posiada żadnego majątku, zamieszkuje w jednym pokoju o powierzchni 22 m2, który zajmuje na podstawie umowy użyczenia. Ponadto oświadczył, że dochody jego małżonki z tytułu wynagrodzenia wynoszą miesięcznie 1.000,00 zł brutto. Do wniosku skarżący załączył zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w Strzelcach O. z dnia 11 grudnia 2007 r., poświadczające jego status jako osoby bezrobotnej oraz zaświadczenie o wynagrodzeniu żony. Badając aktualną sytuację finansową skarżącego, Sąd sięgnął również do akt sądowych i administracyjnych. Z akt administracyjnych wynika, że żona skarżącego zainwestowała w listopadzie 2006 r. kwotę 2.000,00zł w funduszu inwestycyjnym Arka. Natomiast z akt sądowych wynika, że skarżący w dniu 23 lipca 2007 r. uiścił wpis od skargi w wysokości 2.572 zł ( k.23), podczas gdy należny wpis wynosił 500zł. Zarządzeniem z dnia 3 września 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił skarżącemu nadpłacony wpis w wysokości 2072 zł. W toku postępowania sądowego skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru – doradcę podatkowego. Oprócz wpisu od skargi w kwocie 500zł skarżący poniósł również koszt opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, iż z dniem 5 grudnia 2007 r. cofnął pełnomocnictwo udzielone doradcy podatkowemu A. L. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 245 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do § 2 powołanego artykułu, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z § 3 prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Kryteria przyznania prawa pomocy zostały określone w art. 246 § 1 cytowanej ustawy. W myśl tego przepisu przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanego przepisu wynika zatem, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy w zgłoszonym zakresie, a rozstrzygnięcie sądu zależy od należytego i pełnego udokumentowania okoliczności usprawiedliwiających przyznanie wnioskowanego prawa pomocy. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach. Z jednej strony powinna uwzględniać wysokość obciążeń finansowych jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony jej możliwości finansowe. Analizując całokształt okoliczności dotyczących sytuacji skarżącego, a składających się na ocenę przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych stwierdzić należy, że w dotychczasowym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że nie posiada żadnego majątku, nie pracuje i jest zarejestrowany jako bezrobotny, a jedynym źródłem utrzymania jego dwuosobowej rodziny są zarobki żony w wysokości miesięcznej 1000zł brutto. Skarżący wskazał także, że nie posiada żadnych oszczędności i mieszka wspólnie z żoną w użyczonym przez syna pokoju o pow. 22 metrów kwadratowych. Skarżący nie podał ile miesięcznie wynoszą koszty koniecznego utrzymania jego i żony. Złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy jest świetle przytoczonych regulacji jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, bowiem obejmuje zarówno zwolnienie od kosztów, jak i ustanowienie doradcy podatkowego. W takim przypadku skarżący powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Analiza możliwości finansowych skarżącego dokonana w oparciu o okoliczności wykazane we wniosku, jak i dane wynikające z akt sądowych i administracyjnych nie wskazuje, aby skarżący nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów. Sytuacja materialna skarżącego jest trudna, nie osiąga on od października 2004r. dochodów z pracy, został zarejestrowany jako bezrobotny. Prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną B., która pracuje i zarabia miesięczne brutto kwotę 1000zł. Nie oznacza to jednak, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów, a taki wniosek wypływa m.in. z faktu uiszczenia na początku postępowania sądowego wpisu od skargi w wysokości 2.572 zł. Z kwoty tej zwrócono stronie we wrześniu 2007r. kwotę 2072 zł, albowiem należny wpis w tej sprawie wynosił 500zł. Nadto w postępowaniu przed sądem skarżący korzystał z pomocy ustanowionego z wyboru pełnomocnika i był również w stanie uiścić opłatę kancelaryjną związaną z wnioskiem o wydanie sporządzonego na wniosek uzasadnienia wyroku. Przywołane fakty świadczą z jednej strony o możliwościach finansowych skarżącego, który wprawdzie od początku postępowania wskazuje, że nie posiada żadnego majątku i w zasadzie pozostaje na utrzymaniu żony, to jednak jest w stanie ponieść konkretne, niemałe koszty związane z postępowaniem przed sądem administracyjnym. Jednocześnie ponoszone koszty sugerują, że skarżący w sposób co najmniej niepełny i nie odpowiadający stanowi rzeczywistemu, przedstawia swoją sytuację materialną, a to z kolei nie pozwala na obiektywną ocenę jego możliwości płatniczych. Fakt poniesienia w dotychczasowym postępowaniu kosztów w łącznej kwocie 600zł oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika jednoznacznie wskazuje, że strona była w stanie je ponieść, a zatem nie została spełniona ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Także w odniesieniu do ustawowych przesłanek dotyczących przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, należy wniosek skarżącego rozpatrzyć negatywnie. Pomoc taka byłaby bowiem możliwa, tylko w sytuacji gdy osoba fizyczna wykazałaby, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Chcąc skorzystać zatem z takiej pomocy, skarżący powinien w sposób pełny i nie budzący wątpliwości wykazać niezbędne koszty utrzymania siebie i rodziny oraz przedstawić w sposób rzetelny swoją sytuację materialną. Ponoszone dotychczas wydatki wskazują, że skarżący dysponował zasobami finansowymi, których wysokość nie jest znana sądowi. Nadto skarżący nie przedstawił kosztów koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Brak tych danych uniemożliwia dokonanie rzeczywistej oceny możliwości płatniczych skarżącego. Przepisy art. 245 § 2 i 3 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione ( por. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2005r. sygn. akt IISA/Gd 758/04, wybór LEX nr 203329, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2005r. sygn. akt III SAB/Wa 64/04, wybór LEX 193942). W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że jest osobą na tyle ubogą, iż jego rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają mu wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Do kosztów sądowych na dzień rozpoznania wniosku zaliczyć można jedynie wpis od skargi kasacyjnej oraz koszty ustanowienia pełnomocnika. Dotychczas wnioskodawca, pomimo wykazywanej trudnej sytuacji materialnej i pozostawania bez pracy był w stanie ponieść koszty wpisu w kwocie 500zł. a nawet w kwocie 2572 zł, oraz koszty ustanowienia pełnomocnika, a zatem składając wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien wykazać, że jego sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu w okresie od wniesienia skargi do momentu złożenia wniosku. Zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat sądowych stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowane jedynie wtedy, gdy strona skarżąca istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny. Należy podkreślić, że Sąd - udzielając lub odmawiając przyznania prawa pomocy - bierze pod uwagę nie tylko wysokość obecnie uzyskiwanych przez wnioskodawcę dochodów bądź też ich brak, ale również jego rzeczywiste możliwości finansowe, a te jak wykazano istniały, chociaż strona od początku zaprzecza aby posiadała jakikolwiek majątek. Wobec powyższych ustaleń wniosek o przyznanie prawa pomocy należało oddalić.