I SA/Op 290/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2025 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w [...] na uchwałę Zarządu Powiatu Strzeleckiego z dnia 31 stycznia 2025 r., Nr 179/2025 w przedmiocie wyznaczenia apteki ogólnodostępnej do pełnienia dyżurów w porze nocnej i dyżurów w dni wolne od pracy oddala skargę. Przedmiotem skargi A. sp. z o.o. (dalej także spółka, strona skarżąca) jest uchwała Zarządu Powiatu Strzeleckiego (dalej także Zarząd Powiatu, organ) z dnia 31 stycznia 2025 r., Nr 179/2025, w sprawie wyznaczenia apteki ogólnodostępnej do pełnienia dyżurów w porze nocnej i dyżurów w dni wolne od pracy w 2025 r. w części dotyczącej określenia dyżurów apteki ogólnodostępnej "[...]" przy [...]w S. (dalej także Uchwała), której jest właścicielem. Zaskarżonej Uchwale autor skargi zarzucił naruszenie prawa materialnego oraz procesowego, a to: 1) art. 94 ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2022 r. poz. 2301, ze zm.), dalej: ustawa, u.p.f. lub PrFarm, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wyznaczeniu apteki [...] w S. przy [...] do pełnienia dyżurów, podczas gdy podmiot, który ją prowadzi, tj. A. sp. z o.o. nie jest w stanie zapewnić liczby personelu dostosowanej do zapewniania potrzeb mieszkańców powiatu w ramach dyżurów, wbrew złożonemu przez skarżącą oświadczeniu, że spółka nie spełnia wymagań dla aptek dyżurujących, które to oświadczenie powinno zostać wzięte pod uwagę przy wyznaczeniu aptek do dyżurów; 2) art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.), dalej K.p.a. w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez wyznaczenie do pełnienia dyżurów sześciu aptek działających na terenie powiatu strzeleckiego z pominięciem pozostałych, co pozostaje w sprzeczności z zasadą równego traktowania. Formułując powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o: uwzględnienie niniejszej skargi i stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały; wstrzymanie wykonania uchwały w zaskarżonej części do czasu rozpoznania skargi i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto spółka wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie następujących dowodów z oświadczenia podmiotu prowadzącego aptekę ogólnodostępną oraz pisma spółki z dnia 13 stycznia 2025 r., dla wykazania faktu niespełniania przez aptekę wymagań koniecznych do pełnienia dyżurów, złożenia zarządowi powiatu oświadczenia dotyczącego niespełniania kryteriów. W motywach skargi strona skarżąca wskazała, że jest właścicielem apteki ogólnodostępnej [...] przy [...]. Przypomniała, że zaskarżoną Uchwałą Zarząd Powiatu Strzeleckiego wyznaczył na terenie powiatu strzeleckiego apteki ogólnodostępne do pełnienia dyżurów w porze nocnej i dyżurów w dni wolne od pracy w roku 2025. Zdaniem skarżącej z zaskarżoną Uchwałą nie sposób sie zgodzić z uwagi na jej wadliwość spowodowaną naruszeniem przepisów prawa materialnego, a to art. 94 ust. 7 u.p.f. Zaznaczyła strona skarżąca, że Zarząd Powiatu dokonuje wyboru apteki ogólnodostępnej, która zostanie wyznaczona do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy, biorąc pod uwagę: 1) potrzeby mieszkańców powiatu w zakresie zaopatrzenia w produkty lecznicze, w tym leki recepturowe, wyroby medyczne oraz pozostałe produkty aptek ogólnodostępnych oraz w zakresie świadczenia usług farmaceutycznych i sprawowania opieki farmaceutycznej; 2) lokalne uwarunkowania geograficzne i demograficzne oraz położenie lokalu apteki ogólnodostępnej; 3) możliwość zapewnienia przez podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną asortymentu określonego w pkt 1 oraz liczby personelu dostosowanej do zapewniania potrzeb określonych w pkt 1. W dalszych motywach autor skargi wskazał, że spółka jako podmiot prowadzący aptekę złożyła Zarządowi Powiatu oświadczenie, co do niespełniania wymogów określonych w art. 94 ust. 7 ustawy. W oświadczeniu spółka wskazała na występowanie wymienionej w art. 94 ust. 7 pkt 3 u.p.f., negatywnej przesłanki w postaci niemożności zapewnienia liczby personelu dostosowanej do potrzeb mieszkańców powiatu w ramach pełnienia dyżurów. Zdaniem autora skargi Zarząd Powiatu pomimo otrzymania oświadczenia spółki wadliwie wyznaczył aptekę [...] przy [...] w S. do pełnienia dyżurów. Kontynuując autor skargi podniósł, że zasady dyżurowania aptek od dnia 1 stycznia 2024 r. uległy zmianie, w szczególności ustawodawca zadecydował o odpłatności oraz dobrowolności dyżurów. W związku z wprowadzonymi zmianami, w pierwszej kolejności do dyżurów wyznaczone powinny zostać apteki, które zgłoszą chęć pełnienia dyżurów, a dopiero w sytuacji braku zgłoszeń inne apteki, które spełniają kryteria przewidziane w art. 94 ust. 7 i 8 PrFarm. Podkreślił następnie pełnomocnik strony skarżącej, że przepisy prawa wprost nie określają koniecznej liczby aptek dyżurujących w powiecie. Zgodnie jednak z orzecznictwem sądowym, uchwała rady powiatu powinna gwarantować otwarcie co najmniej jednej apteki (tak np. wyrok WSA w Bydgoszczy z 30 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 158/17). Równocześnie zdaniem autora skargi narzucenie aptekom godzin otwarcia stanowi istotną ingerencję w ich działalność, w związku z czym ustalone zasady powinny być proporcjonalne i adekwatne do potrzeby zapewnienia ludności dostępu do usług farmaceutycznych. Zaznaczył, że rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych powinien być dostosowany do potrzeb ludności. To te potrzeby – jak podniósł – są wyznacznikiem dla ukształtowania dyżurów aptek. Podsumowując ten wywód zaznaczył, że spółka jako podmiot prowadzący aptekę złożyła Zarządowi Powiatu oświadczenie, co do niespełniania wymogów określonych w art. 94 ust. 7 u.p.f. W oświadczeniu spółka wskazała na występowanie wobec niej wymienionej w art. 94 ust. 7 pkt 3 u.p.f. negatywnej przesłanki w postaci niemożności zapewnienia liczby personelu dostosowanej do potrzeb mieszkańców powiatu w ramach pełnienia dyżurów. Ponadto pełnomocnik spółki podkreślił, iż z art. 94 ust. 7 pkt 3 u.p.f. wynika, że zarząd powiatu dokonuje wyboru apteki ogólnodostępnej, która zostanie wyznaczona do pełnienia dyżurów w dni wolne od pracy, biorąc pod uwagę możliwość zapewnienia przez podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną asortymentu określonego w pkt 1 oraz liczby personelu dostosowanej do zapewnienia potrzeb określonych w pkt 1. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu chodzi o potrzeby mieszkańców powiatu w zakresie zaopatrzenia w produkty lecznicze, w tym leki recepturowe, wyroby medyczne oraz pozostałe produkty aptek ogólnodostępnych oraz w zakresie świadczenia usług farmaceutycznych i sprawowania opieki farmaceutycznej. Zarząd Powiatu – w jego ocenie – pomimo otrzymania oświadczenia spółki nie wziął pod uwagę jego treści i wyznaczył aptekę [...] przy [...] w S. do pełnienia dyżurów, a także nie poczynił jakichkolwiek ustaleń, co do możliwości zapewnienia przez aptekę skarżącej personelu w zakresie koniecznym do pełnienia dyżurów, nie odniósł się do poziomu zatrudnienia w aptece ani też godzin pracy apteki. W opinii skarżącej organ bez jakiejkolwiek weryfikacji okoliczności wskazanych w oświadczeniu złożonym przez spółkę, przyjął, wbrew jego treści, że apteka skarżącej może pełnić dyżury. Zgodnie z treścią art. 94 ust. 7 ustawy zarząd powiatu dokonuje wyboru apteki ogólnodostępnej, która zostanie wyznaczona do pełnienia dyżurów w dni wolne od pracy, biorąc pod uwagę okoliczności wymienione w tym przepisie. Zdaniem spółki nie sposób uznać, że organ wziął pod uwagę te okoliczności, skoro wyznaczył jej aptekę do pełnienia dyżurów pomimo negatywnego oświadczenia. Prezentując tok zdarzeń autor skargi przypomniał, że spółka pismem z dnia 13 stycznia 2025 r., zwróciła się do Zarządu Powiatu w trybie art. 94 ust. 21 PrFarm o wyznaczenie w jej miejsce innej apteki ogólnodostępnej do pełnienia dyżurów, co nie spotkało się z akceptacją ponieważ nie dokonano zmiany uchwały w zakresie jej dyżurów. Wskazał nadto, że apteka skarżącej nie spełnia wskazanych w ustawie wymogów dla apteki, która może pełnić dyżury i zawrzeć umowę o finansowanie dyżurów z NFZ, gdyż z obiektywnie istniejących przyczyn apteka nie jest w stanie zapewnić obsady kadrowej, która mogłaby pełnić dyżury w zakresie wyznaczonym Uchwałą, nie ma bowiem farmaceutów, którzy zgodziliby się wykonywać pracę w dni świąteczne. W konsekwencji, wobec podjęcia zaskarżonej uchwały istnieje realne ryzyko, że apteka nie będzie w stanie realizować nałożonych obowiązków. Podniósł przy tym że ustawodawca uznał za uzasadnione wyłączenie z pełnienia dyżurów aptek, które nie spełniają wymogów określonych w przepisach w zakresie możliwości wywiązania się z pełnienia dyżurów, w tym zapewnienia asortymentu i personelu, niezasadne jest więc wyznaczanie do dyżurów aptek, które nie spełniają tych kryteriów, przez co prawdopodobnym jest, że nie będą w stanie realizować nałożonych obowiązków. Uzasadniając naruszenie art. 8 K.p.a. w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji pełnomocnik skarżącej stwierdził, że Zarząd Powiatu nie przedstawił uzasadnienia dlaczego dokonał wyboru sześciu spośród aptek w powiecie strzeleckim do pełnienia dyżurów i jakimi kryteriami się przy tym kierował. W tej sytuacji – w jego ocenie – nie jest możliwe właściwe odniesienie się do podjętej Uchwały. Zaskarżoną Uchwałą organ nierównomiernie nałożył obowiązek pełnienia dyżurów w dni wolne od pracy na 6 aptek ogólnodostępnych, w tym na aptekę [...] przy [...] w S., podczas gdy nie nałożył obowiązków w zakresie dyżurów na pozostałe apteki w powiecie. W opinii skarżącej organ nie wyjaśnił jakimi kryteriami kierował się przy wyznaczeniu aptek do dyżurów, jak również przy zmianie Uchwały i pominięciu pozostałych aptek. Poinformował jedynie, na etapie projektu Uchwały, że w Uchwale nie zostały ujęte 2 apteki w związku ze złożonymi oświadczeniami. Zaznaczył pełnomocnik spółki, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, zasada równości, wyrażona w art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, polega na tym, że wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu, powinny być traktowane równo, tj. bez zróżnicowań zarówno faworyzujących, jak i dyskryminujących (por. wyrok z dnia 23 października 2001 r., sygn. akt K 22/01, OTK nr 2001/7, poz. 215). Konstytucyjna zasada równości wobec prawa obowiązująca we wszystkich sferach funkcjonowania społeczeństwa oznacza więc, że wszystkie charakteryzujące się określoną, istotną cechą podmioty prawa, których dotyczą konkretne normy prawne, traktowane być muszą równo tzn. według jednakowej miary. Ewentualne odstępstwo od zasady równego traktowania musi być proporcjonalne do wagi interesu społecznego, któremu ma służyć. W opinii skarżącej nałożenie obowiązku pełnienia dyżurów w dni wolne od pracy na sześć spośród aptek działających w powiecie strzeleckim i zwolnienie pozostałych aptek, które nie wyraziły woli pełnienia dyżurów od tego obowiązku nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa, gdyż nie jest konieczne dla realizacji potrzeb ludności. Ponadto organ w sposób odmienny potraktował poszczególne apteki w powiecie informując, że nie ujął w Uchwale 2 aptek w związku ze złożonymi oświadczeniami, a jednocześnie wyznaczając do dyżurowania aptekę skarżącej, która złożyła negatywne oświadczenie. Zdaniem pełnomocnika spółki szczególna rola apteki, jako placówki ochrony zdrowia publicznego nie może być podstawą do nadmiernego obciążenia obowiązkiem pracy we wskazanych porach i nie może mieć charakteru dowolnego. Ustawodawca dając organom samorządowym kompetencję do określenia pracy we wskazanych porach wskazał na przesłankę "dostosowania do potrzeb ludności", którą organy winny się kierować. Podniósł następnie, że podział obowiązków w zakresie godzin pracy powinien być co do zasady przyjęty na jednakowych zasadach dla wszystkich aptek. Wyznaczenie dyżurów dla sześciu wybranych aptek w powiecie strzeleckim jest niezasadne i stanowi nierówne i wybiórcze traktowanie właścicieli aptek, w zakresie nałożenia obowiązku pełnienia dyżurów. Takie uregulowanie dyżurów w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy pozostaje w rażącej sprzeczności z zasadą równego traktowania. Przede wszystkim, podmioty będące w takiej samej sytuacji winny być traktowane jednakowo w zakresie nakładanych obowiązków. W końcowych motywach skarżąca wskazała na legitymację prawną do wniesienia niniejszej skargi, albowiem – jak uznała – zaskarżona Uchwała narusza jej prawa, w tym przede wszystkim narusza swobodę działalności gospodarczej, poprzez jej istotne ograniczenie. Ponadto uzasadniła złożony w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej Uchwały w części dotyczącej apteki [...] przy [...] w S. W odpowiedzi na skargę Zarząd Powiatu Strzeleckiego wniósł o jej oddalenie. Podkreślił w niej, że realizując obowiązek zapewnienia mieszkańcom dostępu do usług farmaceutycznych w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy, podjął zaskarżoną Uchwałę wyznaczającą apteki do pełnienia dyżurów w systemie rotacyjnym. Wśród wyznaczonych aptek znalazła się apteka prowadzona przez skarżącą. Wyjaśnił, że decyzja ta opierała się na analizie dostępnych informacji, z których wynikało, że apteka zatrudnia co najmniej dwóch farmaceutów, co umożliwia organizację dyżurów zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zaznaczył następnie, że zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy, rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie powiatu powinien być dostosowany do potrzeb ludności i obejmować również dyżury w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy. Obowiązek ten, na co także wskazał, spoczywa na Zarządzie Powiatu, który jest zobowiązany do zapewnienia mieszkańcom dostępu do świadczeń farmaceutycznych w tych okresach. Uchwała zawiera zarówno wskazanie aptek pełniących dyżury, jak i harmonogram ich realizacji, co - zdaniem organu - spełnia wymogi formalne przewidziane przez ustawodawcę. Podniósł przy tym organ, że przy wyznaczaniu aptek do pełnienia dyżurów nocnych i świątecznych, kierował się zasadą równego traktowania wszystkich podmiotów prowadzących apteki, z uwzględnieniem zdiagnozowanych potrzeb mieszkańców również w ujęciu geograficznym. System rotacyjny pozwala na sprawiedliwe rozłożenie obowiązków dyżurowych między aptekami, co minimalizuje obciążenia poszczególnych placówek. Jednocześnie organ zaznaczył, że z posiadanych informacji wynika, że apteka prowadzona przez skarżącą zatrudnia co najmniej dwóch farmaceutów, co zgodnie z obowiązującymi przepisami umożliwia organizację dyżurów nocnych i świątecznych. W związku z tym, wyznaczenie tej apteki do pełnienia dyżurów było uzasadnione i zgodne z prawem. W ocenie organu powołane w skardze oświadczenie o braku personelu nie przesądza o braku możliwości wyznaczenia tej apteki, jako apteki dyżurującej. Oświadczenie takie winno być poddane obiektywnej ocenie organu. Jeżeli ustawodawca przewiduje tryb wyznaczenia apteki dyżurującej, również w sytuacji, w której żadna z aptek dobrowolnie nie wyraziła chęci pełnienia dyżurów lub w sytuacji gdy liczba ta nie jest wystarczająca do zaspokojenia zdiagnozowanych przez organ potrzeb, to nie sposób założyć, że podmiot prowadzący aptekę będzie mógł w prosty sposób zwolnić się z obowiązku pełnienia dyżuru składając oświadczenie, że nie spełnia któregoś z warunków przewidzianych w ustawie Prawo farmaceutyczne, a Zarząd Powiatu nie będzie miał możliwości weryfikacji treści złożonego oświadczenia. Potwierdza to również treść art. 94 ust. 11 zd. 1 ustawy, gdzie wskazano, że w przypadku uzasadnionych wątpliwości w zakresie prawdziwości okoliczności wskazanych w oświadczeniach, o których mowa w jej ust. 5 lub 10, zarząd powiatu może wystąpić do Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z wnioskiem o potwierdzenie tych okoliczności. Przed podjęciem zaskarżonej Uchwały organ wystąpił z wnioskiem o taką weryfikację. W odpowiedzi Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny poinformował, że w ramach posiadanych przez ten podmiot kompetencji nie jest możliwe potwierdzenie okoliczności dotyczących spełnienia warunku posiadania odpowiedniej liczby personelu. Zdaniem organu taka norma prawna jednak istnieje, bowiem zgodnie z art. 92 ustawy w godzinach pracy apteki w jej lokalu znajduje się zatrudniony w niej farmaceuta lub farmaceuta wykonujący swoje obowiązki w aptece na innej podstawie prawnej. Oznacza to, że w godzinach pracy apteki wymagana jest obecność jednego magistra farmacji. Z informacji o rozkładzie pracy skarżącej, jaką organ otrzymał na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy można było wnioskować, że aby spełnić ten warunek, w aptece tej musi być zatrudniony więcej niż jeden magister farmacji (apteka pracuje od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00 - 18.00 i w soboty 8.00 - 14.00 w wymiarze dłuższym niż 40 godzin w tygodniu). Wbrew twierdzeniom skarżącej, ma ona możliwość przy posiadanych zasobach kadrowych pełnienia dyżurów w aptece w miejscowości S., w zakresie wynikającym z zaskarżonej uchwały. Ponadto wskazał organ, że zgodnie z art. 94 ust. 1 Prawa farmaceutycznego, dyżury aptek mają służyć zaspokajaniu uzasadnionych potrzeb ludności w zakresie dostępności leków również poza standardowymi godzinami otwarcia. Zarząd Powiatu, podejmując Uchwałę, kierował się przede wszystkim zapewnieniem ciągłości i dostępności świadczeń farmaceutycznych. Zrezygnowanie z dyżurów którejkolwiek z aptek z powodu ich wewnętrznej organizacji pracy pozbawiłoby mieszkańców możliwości realizacji pilnych recept, nabycia leków ratujących życie lub kontynuacji leczenia. Ustalenie rozkład czasu pracy aptek w ten sposób, że żadna z aptek ogólnodostępnych na terenie powiatu nie pełni dyżurów zgodnie z przepisami ustawy, oznacza, że rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych nie jest dostosowany do potrzeb ludności i nie zapewnia dostępności świadczeń również w porze nocnej, w niedzielę i święta, i inne dni wolne od pracy. Nie można uznać również za zgodne z prawem rozwiązań zgodnie, z którymi wystarczającym środkiem ochrony praw mieszkańców byłoby umożliwienie im korzystania w porze nocnej z aptek położonych na terenie innych powiatów. Zdaniem organu przyjęcie takiego rozumowania oznaczałoby przekreślenie zasady równości obywateli wobec prawa, mieszkańcy powiatu strzeleckiego mieliby wyraźnie pogorszoną sytuację prawną. Brak realizacji obowiązku inkorporowanego w normie art. 94 ustawy wykazuje sprzeczność z podstawowymi zasadami porządku prawnego, a w szczególności jest sprzeczny z artykułem 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), zwanej nadal P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 6 P.p.s.a. zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 P.p.s.a.). Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest wyżej przedstawiona uchwała Zarządu Powiatu Strzeleckiego z dnia 31 stycznia 2025 r., Nr 179/2025, w sprawie wyznaczenia apteki ogólnodostępnej do pełnienia dyżurów w porze nocnej i dyżurów w dni wolne od pracy w 2025 roku w części dotyczącej określenia dyżurów apteki ogólnodostępnej "[...]" przy [...] w S., której właścicielem jest A. sp. z o. o. Zaskarżona Uchwała jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. i który nie stanowi aktu prawa miejscowego (art. 94 ust. 18 u.p.f.). Nie budzi zatem wątpliwości, że uchwała ta podlega kognicji Sądu. W pierwszej kolejności przesądzić także należy, że skarżąca ma interes prawny, uprawniający ją do zaskarżenia przedmiotowej uchwały do sądu administracyjnego w rozumieniu art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 107, ze zm.), dalej: u.s.p., gdyż jest właścicielem apteki, ujętej w uchwale, wyznaczonej do pełnienia dyżurów. Przy czym podkreślić należy, że samo stwierdzenie przez Sąd naruszenia postanowieniami zaskarżonego aktu interesu prawnego strony skarżącej nie uzasadnia uwzględnienia skargi i przyjęcia, że kwestionowana uchwała narusza prawo. Obowiązek taki powstaje dopiero wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia strony skarżącej jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (normy prawa materialnego). Obowiązku takiego nie ma wówczas, gdy naruszony zostaje interes prawny lub uprawnienie skarżącego, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem (por. wyrok NSA z 31 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2298/15). Natomiast powyższe determinuje zakres kontroli legalności zaskarżonej uchwały, która nie może przekroczyć granic indywidualnej legitymacji skargowej podmiotu skarżącego. W tym miejscu należy wskazać, że procedura związana z wydaniem zaskarżonej uchwały zawarta jest w art. 94 u.p.f. Treść art. 94 u.p.f. została znowelizowana na mocy ustawy zmieniającej u.p.f., która w tym zakresie weszła w życie 1 stycznia 2024 r. Na mocy tej nowelizacji zmieniono zasady wyznaczania dyżurów aptek ogólnodostępnych, dając pierwszeństwo zasadzie dobrowolności, zaś dopiero przy braku zgłoszeń, określono reguły wyznaczania przymusowego aptek i określono zasadę odpłatności tak wyznaczanych dyżurów ze środków NFZ. Nie uległa natomiast zmianie sama zasada wyznaczania rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, który powinien być dostosowany do potrzeb ludności powiatu i pozwalać na realizację przez apteki zadań określonych w art. 87 ust. 2 u.p.f. W myśl zaś art. 87 ust. 2 u.p.f. apteka ogólnodostępna jest przeznaczona do: 1) zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8; 2) zapewnienia świadczenia ludności usług farmaceutycznych, o których mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty, oraz sprawowania opieki farmaceutycznej, o której mowa w art. 4 ust. 2 tej ustawy. W związku z tym w pierwszej kolejności zarząd powiatu uwzględnia rozkład godzin pracy aptek, zgłoszony mu w trybie at. 94 ust. 2 u.p.f. W przypadku jednak, gdy praca aptek ogólnodostępnych na terenie powiatu, którego siedzibą jest miasto liczące nie więcej niż 40 tys. mieszkańców, nie gwarantuje zaspokojenia potrzeb ludności w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy, zarząd powiatu wyznacza, w drodze uchwały, aptekę ogólnodostępną do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy, o czym stanowi art. 94 ust. 3 u.p.f. Uchwała taka jest wydawana na okres jednego roku kalendarzowego i określa dni oraz godziny pełnienia dyżurów przez aptekę ogólnodostępną prowadzoną przez określonego przedsiębiorcę. Stosownie do art. 94 ust. 4 u.p.f. zarząd powiatu informuje podmioty prowadzące apteki ogólnodostępne na terenie tego powiatu, indywidualnie albo zbiorowo, co najmniej na 21 dni przed dniem wydania takiej uchwały, o potrzebie wyznaczenia apteki ogólnodostępnej do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy, wskazując dni i godziny, w jakich mają być pełnione te dyżury. W przypadku, gdy określony podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną zgłasza gotowość do pełnienia dyżurów przez prowadzoną przez siebie aptekę, we wskazanych przez siebie dniach i godzinach zgodnych z dniami i godzinami określonymi na podstawie ust. 4, w terminie 7 dni od dnia doręczenia powyższej informacji przekazuje zarządowi takie zgłoszenie wraz z oświadczeniem osoby uprawnionej do reprezentowania podmiotu prowadzącego aptekę ogólnodostępną, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w ust. 8, oraz że w zgłaszanej aptece ogólnodostępnej spełnione są wymagania, o których mowa w ust. 7 pkt 3; oświadczenie to składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (art. 94 ust. 5 u.p.f.). Przy czym zarząd powiatu dokonuje wyboru apteki ogólnodostępnej, która zostanie wyznaczona do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy, biorąc pod uwagę: 1) potrzeby mieszkańców powiatu w zakresie zaopatrzenia w produkty lecznicze, w tym leki recepturowe, wyroby medyczne oraz pozostałe produkty aptek ogólnodostępnych oraz w zakresie świadczenia usług farmaceutycznych i sprawowania opieki farmaceutycznej; 2) lokalne uwarunkowania geograficzne i demograficzne oraz położenie lokalu apteki ogólnodostępnej; 3) możliwość zapewnienia przez podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną asortymentu określonego w pkt 1 oraz liczby personelu dostosowanej do zapewniania potrzeb określonych w pkt 1 (art. 94 ust. 7 u.p.f.). Ponadto, stosownie do art. 94 ust. 8 u.p.f., do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy nie wyznacza się apteki ogólnodostępnej, jeżeli wobec podmiotu, który ją prowadzi: 1) toczy się postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki; 2) w okresie 3 lat poprzedzających rok, w którym ma być pełniony dyżur, wydano: a) ostateczną decyzję w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, b) ostateczną decyzję w przedmiocie nakazania usunięcia w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień w prowadzeniu działalności objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, c) prawomocne orzeczenie zakazujące wykonywania działalności gospodarczej objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Natomiast stosownie do art. 94 ust. 9 pkt 2 u.p.f., w przypadku braku zgłoszenia apteki ogólnodostępnej w sposób, o którym mowa w ust. 5, lub w przypadku zgłoszenia apteki ogólnodostępnej niespełniającej kryteriów, o których mowa w ust. 7, zarząd powiatu wyznacza do pełnienia dyżurów inną aptekę ogólnodostępną, biorąc pod uwagę kryteria określone w ust. 7 i 8. Przed podjęciem tej uchwały osoba uprawniona do reprezentowania podmiotu prowadzącego aptekę ogólnodostępną, w terminie 7 dni od dnia wezwania przez zarząd powiatu, składa oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o niezachodzeniu okoliczności, o których mowa w ust. 8, oraz że w wyznaczanej aptece ogólnodostępnej spełnione są wymagania, o których mowa w ust. 7 pkt 3 (art. 94 ust. 10 u.p.f.). Jednakże w przypadku uzasadnionych wątpliwości w zakresie prawdziwości okoliczności wskazanych w tym oświadczeniu zarząd powiatu może wystąpić do wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego z wnioskiem o potwierdzenie tych okoliczności. Wojewódzki inspektor farmaceutyczny udziela zarządowi powiatu odpowiedzi niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 94 ust. 11 u.p.f.). Zarząd powiatu niezwłocznie przekazuje kopię uchwały, o której mowa w ust. 3, lub jej zmian, w przypadku, o którym mowa w ust. 21, właściwemu miejscowo wojewódzkiemu inspektorowi farmaceutycznemu, dyrektorowi oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia oraz aptece ogólnodostępnej wyznaczonej do pełnienia dyżurów (ust. 12). Pełnienie dyżurów na podstawie uchwały, o której mowa w ust. 3, przez aptekę ogólnodostępną podlega finansowaniu ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, z wyjątkiem pełnienia ich w zakresie godzinowym rozszerzonym zgodnie z ust. 9 pkt 3 lit. b - w takim przypadku powiat finansuje, z własnych środków, pełnienie tych dyżurów w zakresie wykraczającym ponad zakres godzinowy wynikający z art. 2 pkt 73 lub 74 (ust. 13). W stanie faktycznym sprawy Zarząd Powiatu dokonał wszystkich wymaganych prawem czynności. Otóż: po pierwsze – poinformował podmioty prowadzące apteki ogólnodostępne w powiecie obejmującym obszar jego działania o obowiązku przekazania mu rozkładu godzin pracy aptek na 2025 r.; po drugie – przeprowadził analizę potrzeb mieszkańców powiatu strzeleckiego w zakresie zaopatrzenia w produkty lecznicze, w tym leki recepturowe, wyroby medyczne oraz pozostałe produkty aptek ogólnodostępnych oraz w zakresie świadczenia usług farmaceutycznych i sprawowania opieki farmaceutycznej (art. 94 ust. 9 pkt 3 u.p.f.); po trzecie – poinformował, na podstawie art. 94 ust. 4 u.p.f., podmioty prowadzące apteki o potrzebie wyznaczenia apteki ogólnodostępnej do pełnienia dyżurów w porze nocnej i w dni wolne od pracy; po czwarte – zawiadomił, na podstawie art. 94 ust. 10 w związku z art. 94 ust. 9 pkt 2 u.p.f., podmioty prowadzące apteki na terenie miasta S. o konieczności wyznaczenia aptek ogólnodostępnych do pełnienia dyżurów oraz wezwał do złożenia oświadczeń, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 94 ust. 8 u.p.f. oraz że w zgłaszanej aptece ogólnodostępnej spełnione są wymagania, o których mowa w art. 94 ust. 7 pkt 3 u.p.f.; po piąte – zwrócił się z wnioskiem do Wojewódzkiego Inspektoratu Farmaceutycznego w O. (dalej: Inspektor) o potwierdzenie okoliczności wskazanych w oświadczeniach złożonych Zarządowi Powiatu. Następnie – po szóste – na posiedzeniu w dniu 31 stycznia 2025 r. podjął zaskarżoną Uchwałę. Zdaniem Sądu zarzuty skargi są niezasadne. Skarżąca - z perspektywy materialnoprawnej - zarzuca organowi naruszenie art. 94 ust. 7 u.p.f. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wyznaczeniu apteki skarżącej do pełnienia dyżurów we wskazanym w zaskarżonej Uchwale zakresie podczas gdy skarżąca nie dysponuje personelem fachowym (farmaceutami) pozwalającym na pracę jej apteki w czasie wyznaczonych dyżurów. Biorąc pod uwagę wyżej wskazany stan prawny Sąd podkreśla, że zanim organ podjął zaskarżoną uchwałę dokonał – jak wskazano powyżej – wszelkich wymaganych prawem czynności. Postąpił więc zgodnie z wyżej opisanymi normatywnymi wzorcami procesowymi. Przede wszystkim, co wymaga wyeksponowania, organ zobowiązany był podjąć przedmiotową Uchwałę, gdyż wynikało to z analizy potrzeb mieszkańców powiatu strzeleckiego. Argumenty powiatu, będące wynikiem analizy zgromadzonego w sprawie materiału, nie budzą zastrzeżeń Sądu, skoro najistotniejszym kryterium przy ustalaniu rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych w dzień wolny od pracy i w porze nocnej (art. 94 ust. 1 u.p.f.) staje się zapewnienie dostępności świadczeń aptecznych w szczególnych warunkach. Chodzi przy tym o ustalenie takiego rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, który będzie stwarzał możliwość jak najlepszego i najszybszego skorzystania z niezbędnej pomocy wówczas, gdy nie obowiązuje powszedni czas pracy aptek, a zaistnieje nadzwyczajna, trudna do przewidzenia potrzeba podania leku (por. wyrok WSA w Białymstoku z 27 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 357/25). Organ, co wymaga powtórzenia, podejmując zaskarżoną Uchwałę, dokonał zgodnie z wyżej wskazanymi wzorcami normatywnymi, szczegółowej analizy sytuacji funkcjonujących, na terenie miasta S., aptek, tzn. ich ilości i możliwości w zakresie pełnienia dyżurów w porze nocnej i w dni wolne od pracy. Swoje ustalenia organ oparł na podstawie wyjaśnień uzyskanych od podmiotów prowadzących te apteki. Jak wynika zaś z akt sprawy, zgłoszenia gotowości pełnienia dyżurów w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy nie wpłynęły od żadnej z aptek ogólnodostępnych spośród funkcjonujących na terenie jego powiatu. W tym miejscu - w aspekcie dowodowym - Sąd wyjaśnia, że jak wynika z jednolitego orzecznictwa sądów administracyjnych co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję, czy inny akt prawny. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego (por. wyrok NSA z 10 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 2574/14). Postępowanie dowodowe ma charakter wyjątku, jego zastosowanie musi być rozumiane zawężająco, celem zaś art. 106 § 3 P.p.s.a. nie jest ponowne, czy też uzupełniające ustalenie stanu faktycznego w sprawie, lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie – czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. W dodatku może on mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd poweźmie wątpliwości co do prawidłowości ustaleń faktycznych (por. H. Knysiak-Sudyka [w:] Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz. Orzecznictwo, wyd. V, Warszawa 2021, art. 106). Sąd w rozpoznawanej sprawie takich wątpliwości nie miał. Stąd też nie dopuścił dowodów zawnioskowanych w skardze. Jednocześnie Sąd wskazuje, że dowody zgromadzone w toku postępowania przed organem przed podjęciem uchwały uwzględniały okoliczności wskazywane w skardze. Sąd nadto podkreśla, na co również zwraca uwagę judykatura, że w sytuacji gdy do pełnienia dyżurów dobrowolnie nie zgłosiła się żadna apteka spełniająca kryteria ustawowe, organ zobligowany był dyżury rozdzielić między apteki spełniające te kryteria. Realizując ustawowy obowiązek organ zachował więc wszelkie kryteria ustawowe, w tym zdaniem Sądu uczynił to z zachowaniem zasady proporcjonalności przejawiającej się w dbałości, aby obowiązki o charakterze publicznym zostały nałożone na poszczególne podmioty w niezbędnym zakresie, bez nieuzasadnionego uprzywilejowania któregokolwiek z nich. Rozdzielając obowiązki związane z dyżurami na wskazane w Uchwale apteki zasady tej nie naruszył. Określone zatem w zaskarżonej Uchwale obciążenie żadnej z aptek, w tym aptek skarżącej, nie może być uznane za nadmierne ani także nieproporcjonalne (czego dowodzi § 1 Uchwały). Trafnie przy tym podkreślił organ w odpowiedzi na skargę, że decyzję o tym, która apteka ogólnodostępna ma zostać wyznaczona w trybie art. 94 ust. pkt 3 u.p.f. podejmuje zarząd powiatu, dokonując wyboru dostępnymi sobie środkami i metodami oraz biorąc pod uwagę kryteria ustawowe. Ponadto należy mieć na uwadze, że w myśl art. 94 ust. 9 pkt 2 u.p.f., w przypadku wyznaczenia do pełnienia dyżurów przez aptekę ogólnodostępną w trybie określonym art. 94 ust. 3 u.p.f., organ bierze pod uwagę kryteria określone w ust. 7 i 8. Ustawodawca zatem nie zdecydował się na wskazanie, że ust. 7 i 8 są stosowane wprost, czy też nawet odpowiednio, a jedynie wskazał, że kryteria określone w tych przepisach organ bierze pod uwagę. W związku z tym przy wyznaczaniu aptek w trybie art. 94 ust. 3 u.p.f. zarząd powiatu, inaczej niż to ma miejsce w przypadku wyznaczenia apteki w trybie art. 94 ust. 5 u.p.f., nie jest ograniczony przesłankami określonymi w art. 94 ust. 7 i 8 u.p.f. Nawet w przypadku niespełnienia przesłanek określonych w art. 94 ust. 7 u.p.f. oraz zaistnienia przesłanek określonych w art. 94 ust. 8 u.p.f. organ może wyznaczyć określoną aptekę do pełnienia dyżuru w trybie obligatoryjnym, a nie dobrowolnym, o ile będzie to niezbędne dla zabezpieczenia potrzeb ludności w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy w zakresie zadań określonych w art. 87 ust. 2 u.p.f., czyli zaopatrywania w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w jej art. 86 ust. 8 oraz zapewnienia świadczenia ludności usług farmaceutycznych, o których mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty (Dz. U. z 2022 r. poz. 1873 oraz z 2023 r. poz. 1234 i 1972), oraz sprawowania opieki farmaceutycznej, o której mowa w art. 4 ust. 2 tej ustawy. W tych okolicznościach stanowisko skarżącej, że nie mogła zostać wyznaczona do pełnienia dyżuru jest niezasadne. Z tych samych względów Sąd nie podziela poglądu skarżącej co do naruszenia art. 94 ust. 7 pkt 3 u.p.f. Dodatkowo należy wskazać, że w myśl art. 99b ust. 1 u.p.f. podmiot prowadzący aptekę jest obowiązany zapewnić wykonywanie czynności w aptece przez farmaceutów i techników farmaceutycznych w liczbie odpowiadającej zakresowi działalności oraz dniom i godzinom pracy apteki. Także ustawodawca nie uzależnił wykonywania obowiązków określonych w art. 87 ust. 2 u.p.f. od indywidualnych warunków funkcjonowania danej placówki, liczby zatrudnionych w niej pracowników, czy też rentowności prowadzenia apteki. Należy bowiem podkreślić, że prowadzenie apteki ogólnodostępnej, będącej placówką ochrony zdrowia publicznego, z istoty rzeczy związane jest z pewnymi ograniczeniami. Ograniczenia dotyczące dyżurów ustanowione zostały w drodze ustawy i są konieczne dla ochrony zdrowia publicznego. Ponadto podkreślić należy, że ustawodawca zobowiązał kierownika apteki ogólnodostępnej do takiej organizacji pracy w aptece (art. 88 ust. 1 w związku z ust. 5 pkt 1 lit. b i ust. 5 pkt 4 lit. b i lit. f u.p.f.), by ta placówka ochrony zdrowia publicznego mogła wykonywać usługi farmaceutyczne, o których mowa w art. 86 ust. 2 u.p.f. Dostrzec także należy, że zgodnie z art. 86 ust. 2 ustawy nazwa apteka zastrzeżona jest wyłącznie dla miejsca sprawowania opieki farmaceutycznej, o której mowa w art. 4 ust. 2 ustawy zawodzie farmaceuty, świadczenia usług farmaceutycznych, o których mowa w art. 4 ust. 3 tej ustawy, i wykonywania zadań zawodowych, o których mowa w art. 4 ust. 4 pkt 1, 2, 4-10 i 13-16 tej ustawy. Przyjęcie zatem, jak stwierdził NSA w wyroku z 13 czerwca 2024 r., sygn. akt II GSK 2343/23, odpowiednich rozwiązań, zapewniających właściwą realizację ustawowych obowiązków, jest warunkiem prowadzenia działalności gospodarczej w sposób zgodny z prawem. Rzeczą podmiotu prowadzącego aptekę jest zatem takie dostosowanie wewnętrznych regulacji i taki sposób zarządzania apteką, by możliwe było wykonywanie nałożonych na nią obowiązków o charakterze publicznym. Ponadto podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA: z 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1338/10; z 14 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1559/14; z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1789/18; z 18 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 288/19; z 9 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 252/19) wyrażany jest pogląd, że rozkład godzin pracy powinien zarówno być dostosowany do bieżących, codziennych potrzeb ludności na powszechne wykonywane przez apteki ogólnodostępne usługi, świadczone w zwykłych warunkach jak i nie może pomijać sytuacji nadzwyczajnych, których częstotliwości występowania nie sposób przewidzieć. Wspomniany rozkład powinien uwzględniać także przypadki szczególne, niezwiązane bezpośrednio z zaspokajaniem zwykłych, codziennych potrzeb w zakresie zaopatrzenia w leki, w tym zapewniać jak najlepszą dostępność świadczeń aptecznych w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy, gdy nie funkcjonują ogólnodostępne apteki. Jak podkreślił NSA w wyrokach z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt II GSK 1405/19 i z 13 lutego 2024 r., sygn. akt II GSK 1363/20, analiza art. 94 ust. 1 Prawa farmaceutycznego prowadzi do wniosku, że należy rozróżnić rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych w zwykłych warunkach oraz w sytuacjach nadzwyczajnych. W pierwszym przypadku zastosowanie ma kryterium potrzeb ludności, które należy uwzględniać przy ustalaniu godzin pracy aptek, tak by możliwe było zaspokojenie oczekiwań społeczności lokalnej. Z kolei w przypadkach wymienionych w drugiej części zdania zawartego w art. 94 ust. 1 Prawa farmaceutycznego, najistotniejszym kryterium przy ustalaniu rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych staje się zapewnienie dostępności świadczeń aptecznych w szczególnych warunkach. Przy ustalaniu rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych w porze nocnej i dni wolne od pracy nie sposób uwzględnić potrzeb ludności, gdyż nie można przewidzieć prawdopodobieństwa pojawienia się zdarzeń zagrażających zdrowiu lub życiu człowieka. W tym wypadku chodzi o ustalenie takiego rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, który będzie stwarzał możliwość jak najlepszego i najszybszego skorzystania z niezbędnej pomocy wówczas, gdy nie obowiązuje powszedni czas pracy aptek, a zaistnieje nadzwyczajna, trudna do przewidzenia potrzeba podania leku. Odnosząc się do problematyki wolności prowadzenia działalności gospodarczej – także w aspekcie prowadzenia aptek – wskazać należy, że wolność ta podlega konstytucyjnym oraz ustawowym ograniczeniom. Powtórzenia także wymaga – z uwagi na zarzuty skargi – że zasadnie w judykaturze stwierdza się, że prowadzenie działalności gospodarczej w formie aptek jest prawem, a nie obowiązkiem podmiotów gospodarczych, które podejmując się prowadzenia danej działalności, powinny się kierować rachunkiem ekonomicznym, przy uwzględnieniu jednak specyfiki i dodatkowych obciążeń, jakie z danego rodzaju działalnością się wiążą (por. wyrok NSA z 28 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 3374/17). Każdy zatem podmiot decydujący się na prowadzenie regulowanej działalności aptekarskiej, powinien mieć świadomość, że działalność ta musi być prowadzona zgodnie z przepisami prawa, w tym uchwałami podejmowanymi na podstawie art. 94 ust. 3 ustawy. Jednym zaś z takich obowiązków jest obowiązek pełnienia dyżurów w porze nocnej lub w dni wolne od pracy. Sąd w składzie niniejszym w pełni przychyla się do powyższego stanowiska jak i tego wyrażonego w wyroku NSA z 9 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 3848/17, że nie można uwolnić się z tego obowiązku podnosząc argumenty dotyczące organizacji i szczególnych warunków pracy apteki, czy osiąganego w takich porach pracy apteki wyniku ekonomicznego. Skoro apteki są placówkami ochrony zdrowia publicznego i ich zadaniem jest świadczenie pełnego zakresu usług farmaceutycznych wymienionych w art. 86 u.p.f., to ich dyżury w porze nocnej czy też w dni wolne od pracy stanowią formę realizacji ustawowego obowiązku zapewnienia dostępu do usług farmaceutycznych, w tym leków ratujących zdrowie i życie. W sytuacji braku zgłoszenia przez podmioty prowadzące apteki ogólnodostępne gotowości do pełnienia dyżurów przez prowadzone przez nie apteki zarząd powiatu zobowiązany jest na mocy art. 94 ust. 3 w związku z ust. 9 pkt 2 ustawy wyznaczyć apteki do pełnienia tych dyżurów. Nie budzi wątpliwości, że każdy mieszkaniec powiatu winien mieć zapewnioną dostępność do świadczeń realizowanych przez apteki ogólnodostępne także w godzinach nocnych i w dni wolne od pracy. Jeszcze raz powtórzyć należy, że działalność aptek jest szczególną działalnością gospodarczą, która ma zmierzać nie tylko do osiągnięcia efektu gospodarczego, ale też służyć ochronie zdrowia, wartości szczególnie chronionej na podstawie art. 68 ust. 1 - 3 Konstytucji RP. Przyjęcie odmiennej interpretacji przytoczonych wyżej przepisów mogłoby bowiem prowadzić do sytuacji, w której stałoby się niemożliwe zaspokojenie gwarantowanych konstytucyjnie potrzeb mieszkańców związanych z ich prawem do ochrony zdrowia. Zasadnie organ podkreśla, że brak realizacji obowiązku inkorporowanego w normie art. 94 ustawy wykazuje sprzeczność z podstawowymi zasadami porządku prawnego, a w szczególności jest sprzeczny z artykułem 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż zaskarżona Uchwała nie narusza prawa. Organ przeprowadził postępowanie w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy prawa. Organ nie naruszył także zasady proporcjonalności nakładając dodatkowe obowiązki na skarżącą. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością stwierdzenia nieważności zaskarżonej Uchwały. Skarżąca nie zauważa również, że - jak wskazano powyżej - prowadzenie działalności gospodarczej w formie aptek jest prawem i stąd podmiot gospodarczy, który podejmuje się prowadzenia takiej działalności, to winien mieć na względzie specyfikę działalności i związane z tym dodatkowe, ustawowe obciążenia jakie z danego rodzaju działalnością się wiążą. Konkludując powtórzenia wymaga, że w ocenie składu orzekającego w sprawie organ prawodawczy podejmując zaskarżoną Uchwałę przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy z należytą starannością, zaś zgromadzony w nim materiał ocenił właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd, co wymaga także powtórzenia, nie dostrzegł innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. Mając powyższe na uwadze, na postawie art. 151 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. Równocześnie, na zakończenie, Sąd wskazuje, że wszystkie powołane wyżej orzeczenia sądowe dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl., CBOSA.