I SA/Op 296/25
WyrokWSA w Opolu2025-06-26
Skład orzekający: Tomasz Judecki, Beata Kozicka, Remigiusz Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przeniesienie policjanta na niższe stanowisko służbowe w związku z likwidacją dotychczasowego stanowiska jest dopuszczalne, gdy nie wykazano braku możliwości mianowania go na równorzędne stanowisko służbowe, a analiza stanu kadrowo-etatowego nie była wystarczająca?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz organu I instancji, uznając, że organy nie wykazały spełnienia przesłanki braku możliwości mianowania policjanta na równorzędne stanowisko służbowe. Analiza stanu kadrowo-etatowego była niewystarczająca i nie uwzględniała stanu faktycznego na dzień wydania rozkazu, co mogło prowadzić do arbitralnego przeniesienia na niższe stanowisko.Stan faktyczny
Skarżący, policjant A. B., został zwolniony z dotychczasowego stanowiska dyżurnego i przeniesiony na niższe stanowisko asystenta. Organ I instancji uznał, że nie było możliwości mianowania go na równorzędne stanowisko. Organ II instancji uchylił rozkaz organu I instancji w części dotyczącej dat przeniesienia, ale utrzymał w mocy decyzję o przeniesieniu na niższe stanowisko. Skarżący wniósł skargę, zarzucając rażące naruszenie prawa, w tym brak wykazania braku równorzędnych stanowisk i arbitralność decyzji. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. B. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 6 lutego 2025 r., nr 684 w przedmiocie zwolnienia z zajmowanego stanowiska i przeniesienia na niższe stanowisko służbowe uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 25 listopada 2024 r., nr 891/2024.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A. B. (zwanego dalej również skarżącym lub funkcjonariuszem) jest rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu (zwanego dalej Komendantem Wojewódzkim, organem odwoławczym lub organem II instancji) z dnia 6 lutego 2025 r., nr 684, którym uchylono rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w [...] (zwany dalej Komendantem Powiatowym lub organem I instancji) z dnia 25 listopada 2024 r., nr 891/2024 w części dotyczącej daty zwolnienia z zajmowanego stanowiska służbowego oraz daty przeniesienia na niższe stanowisko służbowe oraz w pozostałej części utrzymano go w mocy.
Zaskarżony rozkaz wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Rozkazem personalnym z dnia 25 listopada 2024 r. Komendant Powiatowy zwolnił z dniem 30 listopada 2024 r. z zajmowanego stanowiska skarżącego - dyżurnego Zespołu Dyżurnych Komisariatu Policji w [...], Komendy Powiatowej Policji w [...], z uposażeniem zasadniczym w wysokości 4 910 zł, wynikającym z zaszeregowania w 7 grupie z mnożnikiem 2 352 zł kwoty bazowej oraz dodatkiem służbowym przyznanym na stałe w kwocie 540 zł miesięcznie i z dniem 1 grudnia 2024 r. przeniósł na niższe stanowisko służbowe asystenta Zespołu Patrolowo-Interwencyjnego Komisariatu Policji w [...], Komendy Powiatowej Policji w [...], z uposażeniem zasadniczym w wysokości 4 530 zł, wynikającym z zaszeregowania w 5 grupie z mnożnikiem 2 168 kwoty bazowej oraz dodatkiem służbowym w kwocie 540 zł złotych miesięcznie.
Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 32 ust. 1, art. 99 ust. 1, art. 100, art. 101 ust. 1, art. 103 ust. 1, art. 104 ust. 3, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2024 r. poz. 145, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o Policji, § 1 ust. 1a pkt 4, § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1236, z późn. zm.) oraz § 19 ust. 1 rozporządzenia z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. z 2023 r. poz. 2269). Na podstawie art. 103 ust. 1 ustawy o Policji funkcjonariuszowi zachowano prawo do stawki uposażenia pobieranego na poprzednio zajmowanym stanowisku, tj. dyżurnego komisariatu Policji (7 grupa zaszeregowania) do czasu uzyskania wyższej stawki według stanowiska służbowego. Przedmiotowemu rozkazowi na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm.), dalej zwanej w skrócie K.p.a., nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu rostrzygnięcia organ opisał przebieg postępowania i przytoczył treść przepisów ustawy o Policji, w tym: art. 32 ust. 1, art. 25, art. 28 i art. 38 ust. 2 pkt 4.
W związku z powyższym organ dokonał analizy wakujących stanowisk w Komendzie Powiatowej Policji w [...], celem wskazania stanowiska, na które mógłby zostać mianowany skarżący. Skupił się na poszukiwaniu stanowisk równorzędnych do zajmowanego przez wymienionego, tj. stanowiska w 7 grupie zaszeregowania, po uwzględnieniu dotychczasowego przebiegu jej służby, posiadanych kwalifikacji, doświadczenia zawodowego, a także uwzględniając planowane oraz będące w realizacji ruchy kadrowe (delegowanie, powierzenie pełnienia obowiązków służbowych, raporty funkcjonariuszy w sprawie przeniesienia, planowane przesunięcia wewnątrz komórek organizacyjnych, mianowania na wyższe stanowiska służbowe - awanse). Po uwzględnieniu tych danych organ stwierdził, że na dzień 1 grudnia 2024 r. (tj. dzień sporządzania miesięcznego meldunku o stanie kadr) w KPP w [...] będą występowały wakaty na stanowiskach: 2 w pionie kryminalnym KPP w [...] (policjanta i asystenta), 7 w Wydziale Prewencji KPP w [...] (policjanta w Ogniwie ds. Wykroczeń, 4 dzielnicowych, 2 przewodników psa służbowego), 5 w Wydziale Ruchu Drogowego KPP w [...] (asystenta, kontrolera ruchu drogowego oraz referenta), a także wakaty na stanowiskach asystenta i referenta oraz dzielnicowego w pionie prewencji w podległych komisariatach Policji. Uwzglęniając powyższe i ograniczenia związane z planowanymi ruchami kadrowymi do dnia 1 grudnia 2024 r. stwierdził, że nie ma możliwości mianowania skarżącego ma równorzędne stanowisko służbowe. Pod uwagę mogą być brane jedynie stanowiska asystenta w innych komórkach organizacyjnych tut. Komendy w 5 grupie zaszeregowania.
Dalej organ podał, że w postępowaniu postanowieniem z dnia 13 listopada 2024 r. nie dopuścił dowodów wnioskowanych przez skarżącego, ponieważ nie mają znaczenia dla prowadzonego postępowania. Podkreślił, że informacje wskazane we wniosku dowodowym skarżącego dotyczą innych osób, a nie bezpośrednio funkcjonariusza.
W odwołaniu od powyższego rozkazu skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji oraz wstrzymanie jego natychmiastowego wykonania.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, opisanym we wstępie rozkazem personalnym z dnia 6 lutego 2025 r. Komendant Wojewódzki uchylił rozkaz personalny Komendanta Powiatowego z dnia 25 listopada 2024 r. w części dotyczącej:
- daty zwolnienia z zajmowanego stanowiska służbowego i ustalił datę zwolnienia z zajmowanego stanowiska służbowego na dzień 16 grudnia 2024 r.;
- daty przeniesienia na niższe stanowisko służbowe i ustalił datę przeniesienia na niższe stanowisko służbowe asystenta Zespołu Patrolowo-Interwencyjnego Komisariatu Policji w [...], Komendy Powiatowej Policji w [...] na dzień 17 grudnia 2024 r.,
- zapisu w rozstrzygnięciu trzeciego tiretu: "na podstawie art. 103 ust. 1 ustawy o Policji funkcjonariusz zachowuje prawo do stawki uposażenia pobieranego na poprzednio zajmowanym stanowisku, tj. dyżurnego komisariatu Policji (7 grupa zaszeregowania), do czasu uzyskania wyższej stawki według stanowiska służbowego" i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie, w miejscu uchylenia nowego zapisu: "na podstawie art. 103 ust. 1 ustawy o Policji funkcjonariusz zachowuje prawo do stawki uposażenia pobieranego na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym dyżurnego komisariatu Policji, tj. 4 910 zł (cztery tysiące dziewięćset dziesięć złotych), do czasu uzyskania wyższej stawki według stanowiska służbowego (pkt 1). W pozostałej części Komendant Wojewódzki zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy (pkt 2).
W uzasadnieniu organ II instancji przywołał i objaśnił znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy ustawy o Policji. Opisał także stan faktyczny sprawy, podzielając ocenę i stanowisko w sprawie wyrażone przez organ I instancji. W ocenie organu odwoławczego Komendant Powiatowy przenosząc skarżącego na niższe stanowisko służbowe asystenta Zespołu Patrolowo-Interwencyjnego wziął pod uwagę dotychczasowy przebieg służby funkcjonariusza, posiadane kwalifikacje, doświadczenie zawodowe oraz predyspozycje do pełnienia przez wymienionego służby na wskazanym stanowisku. Ocenił, że organ I instancji zgromadził materiał dowodowy adekwatny na datę wydania rozkazu personalnego o przeniesieniu, czyli materiał dowodowy wskazujący, że w tej dacie (tj. 25 listopada 2024 r. - dopisek Sądu) brak było stanowisk równorzędnych do poprzednio zajmowanego stanowiska przez funkcjonariusza, na które mógłby być mianowany. Jednocześnie wyraził pogląd, że miarodajną dla ustaleń faktycznych jest data 1 grudnia 2024 r. ze względu na dynamiczny charakter procesu dostosowywania struktury danej jednostki. Stwierdził, że "(...) data, na którą powinna być dokonana ocena czy istnieje w nowej strukturze jednostki stanowisko równorzędne do dotychczas zajmowanego przez funkcjonariusza jest data przeniesienia w wydanym rozkazie personalnym". Komendant Wojewódzki uznał, że przenosząc skarżącego na niższe stanowisko służbowe nie naruszono obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa.
Natomiast w zakresie orzeczenia reformatoryjnego organ II instancji wskazał na treść art. 110 K.p.a. i wywiódł, że decyzja wywołuje określone w niej skutki prawne dopiero od dnia doręczenia lub ogłoszenia stronie. Biorąc więc pod uwagę, że skarżący odebrał rozkaz personalny w dniu 16 grudnia 2024 r. zwolnienie wymienionego funkcjonariusza z zajmowanego stanowiska służbowego nie mogło mieć miejsca w dniu 30 listopada 2024 r., tym samym nie mógł on zostać przeniesiony na niższe stanowisko służbowe asystenta Zespołu Patrolowo-interwencyjnego Komisariatu Policji w [...] KPP w [...] z dniem 1 grudnia 2024 r. Dlatego też zaskarżony rozkaz personalny należało uchylić w części dotyczącej daty zwolnienia z zajmowanego stanowiska służbowego i ustalić datę zwolnienia z zajmowanego stanowiska służbowego na dzień 16 grudnia 2024 r. oraz daty przeniesienia na niższe stanowisko służbowe i ustalić datę przeniesienia na niższe stanowisko służbowe asystenta Zespołu Patrolowo-Interwencyjnego Komisariatu Policji w [...] KPP w [...] na dzień 17 grudnia 2024 r. Ponadto, organ II instancji, stwierdził, że Komendant Powiatowy błędnie dokonał zapisu w rozstrzygnięciu trzeciego tiretu, co wymagało ustalenia nowego zapisu.
W skardze na powyższy rozkaz personalny skarżący wniósł o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji z uwagi na rażące naruszenie prawa. Skarżący akcentował, że w przypadku przeniesienia policjanta na niższe stanowisko służbowe w trybie zastosowanym wobec niego nie ma określonego terminu. Przeniesienie absolutnie nie jest warunkowane wydanym właśnie rozkazem organizacyjnym. Tym bardziej, że organ I instancji przygotowywał się do tych zmian 3 lata, a tuż po wydaniu rozkazu organizacyjnego o likwidacji przeprowadził poszukiwania etatu równorzędnego z likwidowanym, koncentrując się w przypadku skarżącego, aby był to etat dyżurnego lub kierownika komórki organizacyjnej. Przy czym działania poszukiwawcze trwały dwa dni. Tak wąski przedział czasowy nie mógł zakończyć się pozytywnie. Stąd też, nie można zgodzić się z uzasadnieniem zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności. Zdaniem skarżącego w art. 108 K.p.a. ustawodawca nie zawarł przesłanki nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności w sprawach dotyczących stosunku służbowego policjanta. Postępowanie to ma charakter indywidualny i wystarczy ustalić jakie skutki oraz konsekwencje wywołałoby wydanie decyzji o przeniesieniu skarżącego na niższe stanowisko służbowe w normalnym trybie z uprawomocnieniem decyzji po upływie terminu do wniesienia odwołania. Co istotne w przypadku procedowania administracyjnego w normalnym trybie, decyzja prawomocna w sprawie skarżącego mogłaby wejść w życie niemal w połowie lutego 2025 r. Co do zasady w Policji podobnie jak w innych służbach mundurowych, od dnia 2 stycznia do 28 lutego następuje zwiększona ilość odejść ze służby na emeryturę. W tym zakresie od połowy grudnia roku poprzedzającego policjanci pisemnym raportem zawiadamiają przełożonych. Stąd też, co najmniej od połowy grudnia, Komendant Powiatowy posiada pełną wiedzą na temat ilości uwalnianych etatów w poszczególnych grupach zaszeregowania, bez żadnego problemu może wówczas zrealizować warunek określony w art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji. Tak się jednak nie stało. W ocenie skarżącego stosowanie swobody przy podejmowaniu decyzji w sprawie związanej z przeniesieniem na niższe stanowisko służbowe policjanta winno łączyć się z wyjątkową dbałością i w zgodzie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego. Zaznaczył, że przeniesienie na niższe stanowisko służbowe jest jedną z kar dyscyplinarnych w Policji. Z tą różnicą, że policjant któremu wymierzono karę dyscyplinarną przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, korzysta z całego katalogu uprawnień przysługujących obwinionemu. Skarżący zwrócił też uwagę, że po kilku dniach od przeprowadzenia rozmowy kadrowej wyraził zgodę na przeniesienie, aby skutecznie zabezpieczyć się przed zwolnieniem ze służby. Zarzucił też, że Komendant Powiatowy nie oparł postępowania dowodowego na dokumentach źródłowych, o które wnioskował, a do których przecież nie ma dostępu, nie ujawnił również żadnego publikatora w tym zakresie, oparł się na notatkach i analizach.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi w całości i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozkazie personalnym. Organ wnioskował również o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W piśmie z dnia 5 maja 2025 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte, podkreślając, że ma wiedzę, iż były stanowiska wyższe. Przykładowo równorzędne stanowisko było w KP w [...], na które została przeniesiona inna policjantka. Skarżący stwierdził, że zwolnienie było dla niego drastycznym przeżyciem. Dotychczas był nagradzany, co zostało pominięte. Nie zgodził się też z rygorem natychmiastowej wykonalności. Pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko przedstawione w odpowiedzi na skargę i wniósł o oddalenie skargi w całości. Oświadczył też, że nie ma wiedzy odnośnie do zatrudnienia na stanowisku KP w [...], na które wskazywał skarżący.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozważył, co następuje:
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przeprowadzona przez Sąd, według podanych powyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonego rozkazu personalnego, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - poprzedzającego go rozkazu organu I instancji wykazała, że akty te zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji. Zgodnie z tym przepisem policjanta można przenieść na niższe stanowisko służbowe w przypadku likwidacji zajmowanego stanowiska służbowego lub z innych przyczyn uzasadnionych potrzebami organizacyjnymi, gdy nie ma możliwości mianowania go na inne równorzędne stanowisko. Powyższy przepis statuuje przesłankę przeniesienia funkcjonariusza na stanowisko niższe, gdy wystąpią dwie przesłanki: 1) nastąpiła likwidacja zajmowanego przez funkcjonariusza stanowiska 2) funkcjonariusz nie może być mianowany na równorzędne stanowisko służbowe. Przy czym policjant, który nie wyraził zgody na przeniesienie na niższe stanowisko z przyczyn określonych w ust. 2 art. 38, może być zwolniony ze służby (art. 38 ust. 4 ustawy o Policji). Zgodnie zaś z art. 38a ustawy o Policji równorzędnym stanowiskiem służbowym jest stanowisko zaszeregowane do tej samej grupy uposażenia zasadniczego i takiego samego stopnia etatowego.
Decyzja wydawana na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji ma charakter uznaniowy czego dowodzi zwrot, że: "Policjanta można przenieść na niższe stanowisko służbowe". Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności. Stanowisko organu musi być logicznie i rzeczowo uzasadnione. W pierwszej kolejności musi wykazać spełnienie przesłanek przeniesienia na stanowisko niższe, w tym sporną w sprawie, wyrażoną zwrotem: "gdy nie ma możliwości mianowania go na inne równorzędne stanowisko". Przesłanki te stanowią warunki skorzystania przez organ z uznania administracyjnego. Dopiero ich łączne wystąpienie skutkuje przejściem do etapu uznania administracyjnego i wyboru w jego ramach prawnych jego konsekwencji, tj. rozstrzygnięcia na jakie niższe stanowisko przenieść funkcjonariusza. Jeżeli nie wystąpią sytuacje odpowiadających użytym w powołanych przepisach przesłankom w ogóle nie będzie wchodziło w grę zastosowanie uznania administracyjnego.
Uznanie administracyjne oznacza w praktyce, że rozstrzygnięcie zawarte w rozkazie personalnym musi wynikać z wszechstronnego oraz bardzo dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, a ten cel można osiągnąć jedynie poprzez szczegółowe zbadanie sprawy administracyjnej i utrwalenie owych badań w aktach sprawy. Zatem obowiązki organu w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe, niż przy ustawowym skrępowaniu, ponieważ w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on jak najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej, jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela wynikającym z treści art. 7 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt III OSK 1854/23).
Sąd podziela przy tym pogląd prawny wyrażany w orzecznictwie, że w sprawach takich jak rozpoznawana sąd nie jest zwolniony z kontroli celowości działania organów administracji publicznej, chociaż oczywiście kontrola ta z istoty rzeczy nie może przyjmować innego kryterium jak kryterium zgodności z prawem. Należy zatem przyjąć, że przestrzeń działania organu wyznaczona jego polityką kadrową musi mieścić się w granicach prawa, a tym samym nie może cechować się arbitralnością, stanowiąc jednocześnie uniwersalny argument na uzasadnienie wszelkich poczynań organu. Stanowisko przeciwne czyniłoby iluzoryczną kontrolę sądowoadministracyjną w tego rodzaju sprawach (wyrok NSA z dnia 25 października 2024 r., sygn. akt III OSK 1357/24, podobnie wyrok NSA z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 5238/21).
Tak więc w sprawach związanych z przeniesieniem funkcjonariusza na niższe stanowisko służbowe sąd może badać, czy decyzja w tym zakresie nie jest arbitralna (dowolna) lub czy nie została podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Natomiast nie ocenia samej polityki kadrowej prowadzonej w określonej służbie mundurowej.
Skonkretyzowanie przez organ przesłanki określonej zwrotem: "gdy nie ma możliwości mianowania go na inne równorzędne stanowisko" wymagać będzie zatem analizy konkretnego stanu kadrowo-etatowego w danej jednostce organizacyjnej, a w szczególności wskazania stanowisk równorzędnych do stanowiska poprzednio zajmowanego przez danego funkcjonariusza i wyjaśnienia, czy stanowiska te są obsadzone (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2024 r., sygn. akt III OSK 1357/24).
W tym miejscu podkreślenia też wymaga, że kontrola sądowoadministracyjna decyzji administracyjnych odbywa się zasadniczo według stanu faktycznego i prawnego na dzień jej wydania, a zatem zdarzenia, które miały miejsce po tej dacie, nie mają wpływu na ocenę legalności decyzji.
Spójny z powyższym jest pogląd prawny, aprobowany przez orzekający w sprawie skład Sądu, że datą na którą powinna być dokonana ocena stanu kadrowo-etatowego, czy istnieje w strukturze jednostki stanowisko odpowiadające dotychczas zajmowanemu przez funkcjonariusza jest data wydania rozkazu o przeniesieniu (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2/18, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne na stronie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tym kontekście zaznaczyć tylko należy, że organ II instancji ma rację, że materiał dowodowy winien być adekwatny na datę wydania rozkazu personalnego o przeniesieniu. Ten prawidłowy pogląd nie odniósł do realiów sprawy. Nie ma zaś racji kiedy w tej samej decyzji wyraża pogląd odmienny, sprzeczny z powyżej zaprezentowanym, że miarodajną w tym zakresie jest data przeniesienia funkcjonariusza w wydanym rozkazie personalnym (tu: 1 grudnia 2024 r.).
Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy Sąd stwierdził.
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji zgodnie uznały, że w przypadku skarżącego spełnione zostały wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji.
Nie jest sporne spełnienie pierwszej przesłanki. Zostało zlikwidowane, dotychczas zajmowane przez skarżącego, stanowisko dyżurnego Zespołu Dyżurnych w KP w [...], w 7 grupie zaszeregowania i w stopniu etatowym nadkomisarz.
W ocenie Sądu nie wykazał jednak organ ziszczenia się drugiej przesłanki, że nie było równorzędnego stanowiska służbowego i że w konsekwencji pod uwagę mógł wziąć jedynie stanowisko asystenta w KPP w [...] w 5 grupie zaszeregowania.
W ocenie Sądu ocena ta jest przedwczesna z uwagi na brak dostatecznego ustalenia, na dzień wydania rozkazu personalnego przez Komendanta Wojewódzkiego, jakie stanowiska w KPP w [...] były nieobsadzone (wolne), w szczególności czy pośród nich były stanowiska równorzędne do poprzednio zajmowanego lub stanowiska wyższego stopnia niż stanowisko, na które ostatecznie przeniesiono skarżącego. Jeśli takie były wolne to nie podano przyczyn dla których uznano, że nie mogą być obsadzone przez skarżącego, że w ramach tzw. planowanych i będących w realizacji ruchów kadrowych inni funkcjonariusze zostali uznani za bardziej predystynowani do mianowania na wakujące stanowiska, na które mógł być mianowany skarżący.
Podkreślić należy, że chodzi o logiczne i rzeczowe uzasadnienie przez organ dokonanego wyboru w zakresie obsady wolnego stanowiska, na które mógł być przeniesiony skarżący. Nie jest zaś wymagane od organu aby ten dokonywał zmian stosunku służbowego innego policjanta tylko po to, aby na tak "uwolnione" stanowisko mianować policjanta, którego stanowisko zostało zlikwidowane, a tym bardziej "podwójnie" obsadzał stanowisko. Takie działanie oczywiście nie znajduje umocowania w przepisach ustawy.
W sprawie analizę stanu kadrowo-etatowego w KPP w [...] przeprowadził jedynie organ I instancji. Jej wyniki utrwalił w dokumencie pn. Analiza stanu wakatów z dnia 5 listopada 2024 r. (k. 13 - 14 akt admin.) i przytoczył w uzasadnieniu decyzji własnej, które organ odwoławczy następnie bezkrytycznie zaakceptował, czyli uznał za własne. Z ustaleń tych wynika, że nie wzięto pod uwagę stanowisk objętych tzw. planowanym oraz będącym w realizacji ruchem kadrowym. W efekcie listę wolnych stanowisk organ I instancji ustalił według stanu faktycznego, nie na dzień wydania rozkazu personalnego, ale według stanu planowanego na dzień 1 grudnia 2024 r. Nie wyszczególniono jakie stanowiska w KPP w [...] na dzień wydania rozkazu personalnego były nieobsadzone (wolne), czy pośród nich były stanowiska równorzędne do poprzednio zajmowanego przez skarżącego lub stanowiska wyższe niż stanowisko, na które ostatecznie przeniesiono skarżącego. Nie podano konkretnych przyczyn dla których skarżący nie mógł ich objąć.
Sąd dostrzegł przy tym, że z treści rozkazu organizacyjnego Komendanta Powiatowego Nr [...] z dnia 23 października 2024 r. (k. 25 - 28 akt admin.) wynika, że wśród nowo utworzonych stanowisk były wyższe niż stanowisko asystenta w 5 grupie zaszeregowania, na które ostatecznie przeniesiono skarżącego. W szczególności było wśród nich stanowisko zastępcy Zespołu Dyżurnych w Wydziale Prewencji KPP w [...], w szóstej grupie zaszeregowania i w stopniu etatowym: nadkomisarz (por. § 1 pkt 4 ppkt 2 rozkazu organizacyjnego Komendanta Powiatowego w [...] Nr [...] z dnia 23 października 2024 r.). Rozkaz organizacyjny wszedł w życie dopiero z dniem 1 grudnia 2024 r. W dacie wydania rozkazu personalnego przez Komendanta Powiatowego (tj. 25 listopada 2024 r.) w KPP w [...] były zatem stanowiska wolne, wyższe niż stanowisko asystenta w 5 grupie zaszeregowania i co więcej bardziej zbliżone do dotychczas zajmowanego przez skarżącego.
Przypomnieć należy, że kwestię zadań oraz sposobów ich realizacji przez policjantów pełniących służbę na stanowisku kierowania jest Zarządzenie Nr 1173 Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji (Dz. Urz. KGP z 2013 r. poz. 73 z późn. zm.). Zarządzenie określa metody i formy wykonywania przez policjantów zadań dyżurnego w jednostkach organizacyjnych Policji oraz innych funkcjonariuszy wykonujących obowiązki w obsadzie stanowiska kierowania (tj. zastępców dyżurnego, pomocników itp.). Zarządzenie określa m.in.: zadania służby dyżurnej, organizację służby na stanowisku kierowania, sposoby wykonywania zadań służby dyżurnej, niezbędne wyposażenie stanowiska kierowania. Stanowisko kierowania to wyodrębnione, odpowiednio wyposażone i zabezpieczone miejsce pełnienia służby dyżurnego, zastępcy dyżurnego lub pomocnika dyżurnego oraz miejsce wykonywania zadań przez operatora zgłoszeń alarmowych. Z analizy zadań wynika, że dyżurny jednostki odgrywa rolę priorytetową, gdyż nierozerwalnie związany jest z obiegiem zarówno informacji przychodzących spoza Policji, w tym zapewnienia bezpieczeństwa publicznego, jak i informacji wewnętrznych, tzw. resortowych.
Rozkaz personalny organu I instancji z dnia 25 listopada 2024 r. został następnie reformatoryjnie zmieniony decyzją Komendanta Wojewódzkiego z dnia 6 lutego 2025 r. W postępowaniu odwoławczym Komendant Wojewódzki nie przeprowadził jednak żadnych własnych ustaleń w zakresie uaktualnienia analizy stanu kadrowo-etatowego w podległej jednostce organizacyjnej według stanu na dzień 6 lutego 2025 r.
W ocenie Sądu dowód w postaci analizy stanu kadrowo-etatowego w jednostce organizacyjnej Policji może być i powinien być uaktualniony przez organ wyższego stopnia. Nie narusza to zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.), gdyż nie może ona być rozumiana w ten sposób, że wszystkie istotne dowody powinny zostać przeprowadzone w postępowaniu przed organem I instancji, a rolą organu odwoławczego jest wyłącznie kontrola rozstrzygnięcia organu I instancji, bez możliwości uzupełnienia materiału dowodowego. Tym bardziej uaktualnienie takie było zasadne skoro, jak dostrzegł organ II instancji, sytuacja kadrowa w podległych jednostkach organizacyjnych Policji jest dynamiczna, a w odwołaniu skarżący jednoznacznie dowodził, że były wyższe stanowiska niż stanowisko, na które został przeniesiony.
W sprawie, tak na etapie postępowania pierwszoinstacyjnego jak i odwoławczego, wbrew odmiennej ocenie organu II instancji, nie został zatem zgromadzony materiał dowodowy adekwatny na datę wydania rozkazu personalnego. Argumentacja organu odwoławczego oparta jest o błędne założenia, że przeniesienie skarżącego było następstwem niemożności mianowania go na inne równorzędne stanowisko albowiem w dacie orzekania organ nie wykazał tego. Nie można wykluczyć sytuacji, że w dacie wydania rozkazu personalnego nie było żadnych innych wolnych stanowisk, w tym stanowisk równorzędnych i wyższe stopnia niż stanowisko, na które został przeniesiony skarżący, tj. asystenta w 5 grupie zaszeregowania. Z pewnością z Analizy stanu wakatów z dnia 5 listopada 2024 r. i z uzasadnień rozkazów personalnych nie wynika, czy na dzień ich wydania (tj. odpowiednio 25 listopada 2024 r. i 6 lutego 2025 r.) sytuacja kadrowa w KPP w [...] kształtowała się w ten sam sposób co w dniu 1 grudnia 2024 r. Sąd nie mógł w tej sytuacji ocenić legalności zaskarżonej decyzji co do prawidłowości ustalenia i oceny, czy dokonany w ramach uznania administracyjnego wybór nie był arbitralny.
Nadto wydana przez ten organ decyzja nie wyjaśnia - w ocenie Sądu - w sposób rzetelny i przekonujący przyczyn uznania, że brak było stanowisk równorzędnych do stanowiska zajmowanego dotychczas przez skarżącego i zaakceptowania jego mianowania na stanowisko niższe, zwłaszcza w aspekcie podnoszonych przez stronę twierdzeń przeczących temu, jak jego oświadczenie o mianowaniu na równorzędne do jego stanowiska inne osoby, policjantki. Podnosząc te okoliczności i składając mające tego dowieść wnioski dowodowe, które organy obu instancji zignorowały nie poddaje się ocenie okoliczność, że przykładowo równorzędne stanowisko było w KP w [...], na które została przeniesiona inna policjantka. Tego argumentu organ skutecznie nie obalił. Powyższe mogło zaś mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W świetle tego Sąd uznał, że organy obu instancji nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący sprawy pod kątem przeniesienia skarżącego na równorzędne stanowisko, pomimo że w świetle art. 38 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, w sytuacji likwidacji zajmowanego stanowiska służbowego, naczelną zasadą zawartą w tym przepisie jest przeniesienie na stanowisko równorzędne. W ocenie Sądu takie załatwienie sprawy wykraczało zatem poza dopuszczalne granice uznania administracyjnego, przez co można zarzucić organom działającym w sprawie, że naruszyły prawo, zaś ocena działań tych organów, dokonana przez Sąd, była nieprawidłowa. Stwierdzone naruszenie spowodowało, że organy nie rozpatrzyły w sposób wystarczający kwestii ewentualnego przeniesienia na stanowisko równorzędne w sytuacji określonej art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji.
Sąd uznał, że w konsekwencji wyżej wskazanych naruszeń, w tym zwłaszcza wobec zaniechania wyczerpującego ustalenia stanu istniejących wolnych stanowisk odpowiadającym kwalifikacjom skarżącego, organ dopuścił się co najmniej przedwczesnego zastosowania art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji. Wydając niewystarczająco uzasadnione rozstrzygnięcia personalne o zwolnieniu skarżącego z zajmowanego stanowiska służbowego i przeniesienia na inne - niższe stanowisko służbowe, uniemożliwił dokonanie przez Sąd oceny, czy rzeczywiście istniały podstawy do zastosowania uznania administracyjnego i prawidłowo wydano sporne rozstrzygnięcie, mając na względzie ustawowe cele ustawy o Policji, w tym cel zapewnienia prawidłowej polityki kadrowej tej formacji. Innymi słowy bardzo ograniczony sposób wyjaśnienia sprawy w kwestii o kluczowym znaczeniu uniemożliwia Sądowi dokonanie właściwej analizy zasadności przeniesienia skarżącego na niższe stanowisko służbowe.
Wbrew twierdzeniom organu kwestie budzące wątpliwości strony skarżącej, które zostały wyartykułowane we wnioskach dowodowych funkcjonariusza nie należą wyłącznie do zakresu polityki kadrowej organów Policji. W ocenie Sądu wnioski dowodowe w części w jakiej dotyczą analizy stanu kadrowo-etatowego w KPP w [...] są zasadne (por. wnioski oznaczone przez organ jako pkt. 4 i 5 z zastrzeżeniem, że miarodajny jest stan faktyczny na dzień wydania rozkazu personalnego). Tak zmodyfikowane zmierzają bowiem do wyjaśnienia zaistnienia przesłanki określonej w art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, jak również do ustalenia, czy przy podejmowaniu spornego rozstrzygnięcia personalnego organ nie wydał jego w sposób dowolny, a nie swobodny, a zatem czy nie przekroczył zakresu uznania administracyjnego. Zastrzeżenia Sądu budzi zatem ich całkowite nieuwzględnienie.
Braki w materiale dowodowym powodują, że zaskarżona decyzja wymknęła się spod kontroli sądowoadministracyjnej, gdyż Sąd nie dysponuje kompletnym i rzetelnym materiałem dowodowym pozwalającym na zbadanie, czy organy prawidłowo zastosowały w sprawie art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji.
Opisane wyżej wadliwości mogły mieć wpływ istotny na wynik sprawy. Konieczność przeprowadzenia ustaleń co do istotnych elementów stanu faktycznego oraz dokonania całościowej i wyczerpującej oceny materiału dowodowego, od której zależeć będzie prawidłowe zastosowanie przepisu art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, stanowi przesłankę do uchylenia wydanego w sprawie rozkazu. Zdaniem Sądu kształt uzasadnienia ocenianego rozstrzygnięcia uniemożliwiał skuteczne i pełne zrekonstruowanie toku rozumowania organu, a tym samym nie mógł on skutecznie uwolnić się od zarzutu dowolności rozstrzygnięcia. Prawidłowe zastosowanie art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji wymaga właściwego wyjaśnienia stanu faktycznego, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., a następnie prawidłowego uzasadnienia decyzji personalnej, zgodnie z zasadami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a., czego w niniejszej sprawie zabrakło, a co mogło mieć istotne znaczenie, albowiem prowadziło do arbitralnego przeniesienia skarżącego na niższe stanowisko służbowe. Komendant Wojewódzki nie dostrzegł przy tym identycznych wadliwości tkwiących w rozkazie personalnym wydanym przez organ I instancji.
W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a. - uchylił zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz organu I instancji, o czym orzekł w sentencji wyroku.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę, organ przede wszystkim zobowiązany będzie do wyjaśnienia wszystkich wątpliwości i rozbieżności co do możliwości mianowania skarżącego na inne stanowisko służbowe równorzędne do poprzednio zajmowanego albo wyższe niż stanowisko, na które ostatecznie przeniesiono skarżącego, kierując się stanem faktycznym i prawnym z daty podejmowania nowego rozstrzygnięcia. Uzasadnione przesłanki rozstrzygnięcia muszą następnie znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozkazu personalnego, tak aby poczynione w nim rozważania i postawione wnioski poddawały się ocenie co do poprawności rozumowania, warunku uwzględnienia wszystkich istotnych elementów sprawy oraz wszechstronności oceny co do zaistnienia przesłanek wydanego rozkazu, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło