I SA/Op 3/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Zborzyński Asesor sądowy Marta Wojciechowska Protokolant referent Iwona Drzewiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi A. K. i J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Zębowice z dnia [...],o nr [...], II określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz A. i J. małżonków K. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...],o nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Zębowice z dnia [...], o nr [...] odmawiającej zmiany decyzji z dnia [...],o nr [...] ustalającej podatek od nieruchomości za 1998 rok. Organ odwoławczy, rozpoznawał ponownie sprawę po uchyleniu jego decyzji z dnia [...], [...] na mocy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 15 marca 2004 roku. Zawarta we wskazanym wyroku ocena wskazywała na uchybienia w toku postępowania przed organami w tym między innymi w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego i procedury administracyjnej. We wskazaniach co do dalszego postępowania przed organami, Sąd zalecił sprawdzenie czy do obrotu prawnego został skutecznie wprowadzony akt prawny zwany przez organy decyzją administracyjną a nadto czy został on skutecznie stronom w oryginale doręczony. Podniósł Sąd również, że organy nie uwzględniły zmiany powierzchni gruntu podlegającego opodatkowaniu i nie poddały tej zmiany wymaganej ocenie w zakresie jej wpływu na wysokość zobowiązania podatkowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przeprowadziło dodatkowe postępowanie wyjaśniające stwierdzając w uzasadnieniu swojej decyzji, iż organy podatkowe nie posiadają dokumentu stanowiącego kopię decyzji wymiarowej. W aktach sprawy zaś znajduje się jedynie odwzorowanie na papierze rejestru wymiarowego prowadzonego w formie elektronicznej. Zapisy umieszczone we wzmiankowanym rejestrze postrzegane są przez ograny gminy jako kopia doręczonej stronie decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu powołało się na okoliczność, iż praktyka taka była w tamtych latach powszechna ze względu na obowiązującą do 31 grudnia 1999 roku instrukcję kancelaryjną. Dodatkowo Organ II instancji stwierdził, iż wprawdzie organy podatkowe nie dostrzegły zmiany stanu faktycznego tj. pomniejszenia ilości działek gruntu pozostających w użytkowaniu skarżących i nie zważyły wpływu tej zmiany na wysokość zobowiązania podatkowego ustalonego decyzją z dnia [...], ale obecnie nie jest możliwa zmiana w/w decyzji Wójta Gminy Zębowice z uwagi na upływ 5 letniego terminu liczonego od końca roku kalendarzowego, w którym doręczono decyzję. Decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której skarżący wnoszą o jej uchylenie. Wskazują w uzasadnieniu skargi na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Opolu z dnia 15 marca 2004 r. o sygn. akt I SA/Wr 2728/01 jako podstawę do zmiany zaskarżonej decyzji. Jednocześnie podkreślają wagę wyroku sądu i brak możliwości uchylenia się od jego oceny stanu faktycznego i prawnego. Wskazują również na naruszenie przepisów art. 122 , 187 i 191 ustawy Ordynacja podatkowa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o oddalenie skargi nie zgadzając się z zarzutami w niej podniesionymi, jednocześnie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona, bowiem postępowanie toczące się przed organami samorządowymi zakończone decyzją administracyjną, dotknięte jest wadliwością skutkującą jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W sprawie bezsporne jest, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 15 marca 2004 r. o sygn. akt I SA/Wr 2728/01 zawarł określone zalecenia co do dalszego postępowania, które powinno się toczyć przed organami samorządowymi jak również wskazał na wątpliwości dotyczące prawidłowości doręczenia decyzji ostatecznej, która była przedmiotem postępowania. W istniejącym orzecznictwie sądów administracyjnych do utartych poglądów należy ten, który wskazuje na związanie oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Sądu, która wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego decyzja podlega ocenie. Wskazać należy na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 1999 r. o sygn. akt IV SA 1177/97, z treścią którego Sąd rozpoznający niniejsza sprawę mimo zmiany ustawy regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi zgadza się w całej rozciągłości, iż cyt. "1. Zgodnie z art. 30 ustawy z 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /obecnie art. 153 ustawy o p.p.s.a./ ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna, o jakiej mowa w powołanym przepisie, dotyczyć może zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Obowiązek podporządkowania się tak rozumianej ocenie prawnej, może być wyłączone jedynie w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego, a także w razie wzruszenia "pierwotnego" wyroku w drodze rewizji nadzwyczajnej /obecnie w drodze kasacji zgodnie z art. 173 p.p.s.a./. Naruszenie treści art. 30 przez organy administracyjne musi być konsekwentnie eliminowane poprzez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych już chociażby z uwagi na związanie wcześniej zaprezentowaną oceną prawną także i samego Sądu. Bez ścisłego stosowania omawianego przepisu trudno byłoby zresztą zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji obowiązującą w polskim prawie". Podobnie rozstrzygał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 marca 1999 r. o sygn. akt IV SA 527/97, dodatkowo wskazując, iż cyt. "Związanie samego Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozumieniu art. 30 powołanej ustawy oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku w razie stwierdzenia braku zastosowania do wskazań w zakresie dalszego postępowania." Samorządowe Kolegium odwoławcze nie wykonało zaleceń Sądu w przedmiocie uwzględnienia zmian stanu faktycznego mających wpław na treść wydanej decyzji wymiarowej przyznając, iż należało je w decyzji uwzględnić lecz upływ terminu, na który Sąd nie zwrócił uwagi uniemożliwia takie działanie. W tym miejscu należy zauważyć, iż Sąd we wskazanym wyżej wyroku z dnia 15 marca 2004 r. nie zajmował stanowiska w zakresie ewentualnego przedawnienia roszczenia, bowiem istniały i istnieją nadal wątpliwości dotyczące doręczenia zaskarżonej decyzji. Działania organów samorządowych prowadzą niewątpliwie do naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa w tym między innymi sądu, poprzez brak wykonania prawomocnego wyroku. Postępowanie przed organami samorządowymi powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów państwa. Opisane postępowanie organów samorządowych wskazuje również na naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych wyrażonej w art. 121 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Postępowanie podatkowe, a takim jest niewątpliwie jest postępowanie dotyczące wymiaru podatku od nieruchomości, winno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Zasadzie tej nie czyni niewątpliwie zadość takie działanie organu w toku całego postępowania, w którym mimo istnienia przesłanek do zmiany decyzji organ tego nie czyni, mimo, że w identycznych stanach faktycznych w innych okresach niż objęty zaskarżonym rozstrzygnięciem dokonał zmiany wymiaru podatku od nieruchomości. Ocena wyrażona w wyroku sądu administracyjnego, wiążąca zarówno organ jak i sąd może nie rodzić skutków prawnych i być wyłączona tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego lub po wzruszeniu wyroku "pierwotnego" w drodze kasacji. Brak wskazanych przesłanek nakazuje obowiązek podporządkowania się jej. Reasumując, zaistniały stan sprawy uzasadniał uchylenie zaskarżonej decyzji a to na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.