I SA/Op 319/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędzia WSA Marta Wojciechowska Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 13 czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez A. W. (dalej określanego jako: strona, skarżący, zobowiązany), jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 13 czerwca 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 27 lutego 2017 r., którą odmówiono stronie umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego seria [...] z dnia 29.04.2016 r., w wysokości 200 zł. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia 06.09.2016 r. zobowiązany zwrócił się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z prośbą o anulowanie nałożonego na niego mandatu karnego seria [...] w kwocie 200 zł. Nadmienił, że należne 10 zł wysłał pod niewłaściwy adres i poprosił o dołączenie do przedmiotowej sprawy dokumentacji, którą wcześniej przedłożył w innej sprawie. W uzasadnieniu wniosku, prosząc o pozytywne rozpatrzenie prośby, wskazał, że z powodu problemów rodzinnych w ciągu kilku miesięcy został przez pasierbicę eksmitowany z domu, który budował od podstaw. Nadto wskazał, że przyjechał na [...] spod [...] i przez 27 lat pracował na [...] u swojej byłej żony, a obecnie, gdy został osobą niepełnosprawną przestał być rodzinie potrzebny. Rozpatrując wniosek skarżącego Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu nie stwierdził przesłanek do uwzględnienia żądania strony i decyzją z dnia 27 lutego 2017 r., wydaną na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 3, art. 64 ust. 1, art. 67 w zw. z art. 55 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885, obecnie Dz. U. z 2016 r. poz. 1870) dalej w skrócie: "u.f.p." oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej zwanej "k.p.a."), odmówił umorzenia wnioskowanej należności. Na podstawie oświadczenia o stanie majątkowym z dnia 15.06.2016 r. oraz decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 31.08.2016 r. nr [...] ustalono, że strona uzyskuje miesięcznie dochód z tytułu renty inwalidzkiej w wysokości 915 zł netto (który jest pomniejszany o potrącenia alimentacyjne - według oświadczenia Skarżącego w wysokości 350 zł) oraz uzyskał jednorazowy zasiłek z opieki społecznej w wysokości 100 zł, na dowód czego przedłożył kserokopię decyzji MOPS w [...] nr [...] z dnia 08.06.2016 r. Ustalono również, że ponosi wydatki na: czynsz - 500 zł, energię elektryczną — 10 zł, ogrzewanie — 30 zł, spłatę pożyczek - 320 zł (wysokość pozostałej do zapłaty kwoty zaległości wynosi 15.000 zł), telefon - 50 zł, wymienione wyżej alimenty - 350 zł, wywóz nieczystości - 15 zł, lekarstwa i leczenie - 300 zł, edukację członków rodziny - 30 zł. Nie ponosi natomiast wydatków na wyżywienie, gdyż - jak wskazał - żywią go sąsiedzi. Ponadto posiada ruchomość - samochód osobowy marki [...], rocznik [...] o wartości około 7.000 zł. Z kolei z kserokopii karty informacyjnej z dnia 29.04.2016 r. i zaświadczenia lekarskiego z dnia 29.04.2016 r. oraz z dnia 03.02.2017 r. wynika , że u zobowiązanego występują problemy zdrowotne. Dokonana, na podstawie analizy akt sprawy i w kontekście podnoszonych okoliczności, ocena aktualnej sytuacji finansowej, materialnej i życiowej w ocenie organu pierwszej instancji wykazała, że w związku z problemami zdrowotnymi oraz niedostatkiem dochodów skarżący znalazł się wprawdzie w trudnym położeniu , jednak te stwierdzone w sprawie okoliczności faktyczne nie uzasadniały, w realiach niniejszej sprawy, zaistnienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem, skarżący w odwołaniu wniósł ponownie o umorzenie mandatu powołując się na swoją trudną sytuację finansową. Podał też, iż od 1971 r. posiada prawo jazdy, a obecny mandat karny otrzymał po raz pierwszy, gdyż podczas jazdy samochodem odebrał telefon, celem uzyskania informacji od lekarza ze Szpitala Klinicznego w [...] odnośnie [...]. Nadmienił, że policjant, który nałożył grzywnę, wprowadził go w błąd i dlatego przyjął mandat. Następnie wniósł sprawę do Sądu Rejonowego w [...] o umorzenie przedmiotowej grzywny, gdzie podczas rozprawy dowiedział się, że Sąd ten mógłby rozpatrzeć przedmiotową sprawę, gdyby nie fakt, iż przyjął on już ww. mandat. Powołując się z kolei na swą trudną sytuację życiową wskazał, że żyje w niedostatku i na nic go nie stać. Zmuszony był zaciągnąć pożyczkę, ponieważ jego gehenna trwa już od dwóch lat, a pasierbica przyczyniła się do jego eksmisji z domu, który budował wraz z teściami nie wiedząc, że teść w "aktach" zaznaczył, że buduje dom jako majątek odrębny dla swojej córki. Eksmisji dokonano wyłącznie z tego powodu, że prosił pasierbicę, aby nie zostawiała pierwszego męża, który w czasie trwania małżeństwa zachorował na [...] i aby nie wiązała się z innym mężczyzną. Zaznaczył również, iż dom opuścił zabierając jedynie osobiste rzeczy oraz psa. Obecnie nie może się "odnaleźć", ponieważ [...], na którą zachorował w 2000 r., która przybiera różnego rodzaju formy, uniemożliwia mu bieżące funkcjonowanie. Dręczą go też myśli samobójcze. Z kolei wykazany w oświadczeniu o stanie majątkowym kredyt bankowy, zaciągnął z konieczności zwrócenia pożyczonych od ludzi pieniędzy. Od maja 2015 r. niczego nie posiada, brakuje mu pieniędzy na lekarstwa [...], na które miesięcznie wydaje ok. 200 zł i zmuszony jest zażywać "zamienniki". Nie stać go także na lekarstwa na [...], które kosztują 160 zł. Końcowo opisał swoje przeżycia związane z udziałem w strajku studentów w [...] w czasach komunistycznych oraz walką o niepodległość Polski, zaznaczając, że jako osoba uboga i niemogąca sobie poradzić w naszym demokratycznym kraju, prosi o zrozumienie, anulowanie przedmiotowego mandatu oraz pozytywne rozpatrzenie sprawy, ponieważ zrobił to "ze strachu przed [...]". Do odwołania dołączył wydruk harmonogramu spłat kredytu, zaświadczenie lekarskie z dnia 03.02.2017 r. oraz decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 31.08.2016 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wskazaną na wstępie decyzją z dnia 13 czerwca 2017 r. utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu pierwszej instancji, podzielając stanowisko tego organu o braku przesłanek całkowitego umorzenia. W uzasadnieniu na wstępie dalej czynionych rozważań wskazał, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest działanie organów na podstawie przepisów prawa, co wynika z art. 6 k.p.a., a więc organy zawsze zobowiązane są uwzględnić zmianę stanu prawnego, jaka następuje w toku postępowania i orzekać na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji. W przypadku zmiany stanu prawnego, która następuje między wydaniem decyzji organu I instancji, a rozpatrzeniem odwołania przez organ odwoławczy, zasada dwuinstancyjności nakłada na organ II instancji obowiązek rozpatrzenia sprawy i wydania jednego z rozstrzygnięć w oparciu o odpowiednie przepisy przejściowe. W aspekcie powyższej uwagi, dalej zauważono, że w dniu 28.04.2017 r. nastąpiła zmiana stanu prawnego stanowiącego podstawę przedmiotowego rozstrzygnięcia, gdyż z tym dniem weszła bowiem w życie ustawa z dnia 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 659), która wprowadziła zmiany w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych , w wyniku których art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p., otrzymał następujące brzmienie: należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może na wniosek zobowiązanego umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Natomiast art. 60 pkt 6a u.f.p. stanowi, że środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego (...). Z kolei przepisy przejściowe zawarte w art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych stanowią że "do spraw dotyczących udzielania ulg w spłacie niepodatkowych należności budżetowych, o których mowa w art. 60 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą", co oznacza, że w ramach rozpoznania odwołania strony, organ odwoławczy zobowiązany jest orzekać z uwzględnieniem nowego stanu prawnego. Podkreślono zatem, że przed dokonaniem tej zmiany, podstawą przedmiotowego rozstrzygnięcia był art. 67a § 1 pkt 3 O.p. w związku z art. 67 u.f.p., zgodnie z którym organ administracyjny, na wniosek dłużnika, z zastrzeżeniem art. 67b O.p., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem dłużnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe. Dokonana obecnie zmiana treści art. 64 u.f.p nie zmieniła w tym względzie wcześniejszego stanu prawnego wskazującego na konieczność zaistnienia przesłanek ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego w przypadku udzielania ulg w postaci umorzenia w całości należności wynikających z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym. Odnosząc się natomiast do oceny merytorycznej samej prośby strony o ulgę w formie umorzenia należności, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu stwierdził, że brak jest podstaw, zarówno faktycznych jak i prawnych, do uchylenia decyzji organu I instancji i rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z żądaniem. Uzasadniając podjęte w wyniku postępowania odwoławczego rozstrzygnięcie wyjaśnił, że stosownie do uregulowań przepisu art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. (stanowiącego obecnie podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia w całości należności o charakterze publicznoprawnym) organ administracyjny, na wniosek zobowiązanego, może umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym - należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe. Odnosząc się do przesłanek określonych w przepisie art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. wskazano, że ustawodawca stanowiąc materialno - prawną podstawę umorzenia ww. niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno - prawnym, upoważnił organy administracyjne orzekające w ramach tzw. uznania administracyjnego do dokonania oceny czy w konkretnej sprawie - ze względu na ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny - występują szczególne, wyjątkowe okoliczności uzasadniające udzielenie ulgi. Oznacza to, iż do organu administracyjnego rozpatrującego wniosek należy ocena argumentów i okoliczności powołanych przez zobowiązanego, mogących stanowić ewentualną podstawę do przyznania ulgi we wnioskowanym zakresie. Podkreślono przy tym, że zasadą jest rozliczanie się obywateli ze zobowiązań wobec Państwa poprzez ich zapłatę w nałożonej wysokości i w wyznaczonym terminie. Sama ulga, jako odstępstwo od tych zasad, stanowi rozwiązanie nadzwyczajne, dlatego może mieć zastosowanie incydentalnie. Mając na uwadze powyższe uwagi, organ drugiej instancji podzielił dokonaną przez organ I instancji ocenę prawną, która znalazła swoje oparcie w obowiązującym stanie prawnym, a także przyjętej w orzecznictwie wykładni przepisów, dlatego też stwierdził, że nie można jej zarzucić dowolności. Odnosząc powyższe rozważania do sytuacji skarżącej organ odwoławczy nie dopatrzył się istnienia przesłanki interesu publicznego. Podkreślił, że nałożenie na stronę grzywny było konsekwencją określonego jej zachowania, traktowanego, w myśl przepisów karnych, jako podlegające karze wykroczenie. Wystawienie mandatu ma natomiast z reguły cel dyscyplinujący, tak by poprzez obciążenie finansowe osoba dopuszczająca się wykroczenia odczuła dolegliwość straty materialnej, co wynika też z określonej w art. 42 Konstytucji RP zasady nieuchronności odpowiedzialności karnej. Zastosowanie instytucji umorzenia należności z tytułu mandatu prowadzi więc do sytuacji przeczącej założeniom, istocie kary grzywny. Mając zatem na uwadze konieczność respektowania przypisanych interesowi społecznemu wartości, takich jak porządek publiczny, ochrona moralności publicznej, zaufanie do organów władzy – bezzasadne, zdaniem Dyrektora Izby, byłoby udzielenie stronie wsparcia ze środków należnych budżetowi państwa, albowiem w tym przypadku umorzenie grzywny stanowiłoby akceptację dla uniknięcia kary przez ukaranego. Podkreślono, że zarówno podstawa i zasadność ukarania, jak również wysokość zastosowanej kary nie jest kwestią podlegającą ocenie organów rozstrzygających wniosek o udzielenie ulgi. Wyjaśniono, że ukaranie grzywną w drodze mandatu karnego wymaga zgody samego ukaranego na taką właśnie formę ukarania, wysokość kary i termin jej zapłaty. Organ wskazał, że sprawca wykroczenia nie ma obowiązku przyjęcia mandatu, jeżeli jednak do tego dojdzie ukarany zobowiązuje się tym samym do zapłaty określonej nim kwoty. W razie odmowy przyjęcia mandatu karnego - do czego ukarany ma prawo i o prawie tym jest informowany przez funkcjonariusza w momencie wystawiania mandatu, co zresztą potwierdza czytelnym podpisem na jego blankiecie – sprawa jest kierowana do sądu, który dokonuje oceny stanu faktycznego pod kątem zasadności odpowiedzialności karnej, a także ma możliwość zastosowania innych rodzajów kary, w tym nie wiążących się z wydatkami finansowymi. Stąd strona - oceniając swoje zachowanie jako nieuzasadniające ukarania, lub zdając sobie sprawę, że z uwagi na ciężką sytuację materialną nie będzie mogła zapłacić grzywny - nie powinna była przyjmować zobowiązania finansowego poprzez przyjęcie mandatu, lecz dążyć do rozpatrzenia sprawy w postępowaniu sądowym. Skarżący natomiast mandat przyjął, stąd obecne wystąpienie o ulgę można ocenić jako próbę uchylenia się od konsekwencji prawnych popełnionego wykroczenia. Organ odwoławczy zaakceptował równocześnie wnioski organu I instancji o braku podstaw do udzielenia ulgi w oparciu o ważny interes zobowiązanej. Przyznając, że sytuacja życiowa skarżącego jest trudna i nie pozwala na jednorazową spłatę należności, organ zaznaczył, że udzielenie ulgi jest rozwiązaniem nadzwyczajnym i może nastąpić naprawdę incydentalnie, w wyjątkowych okolicznościach. Zdaniem organu okoliczność posiadania niskich dochodów nie może być sama w sobie przesłanką do zastosowania ulgi. Jak podkreślono trudnej sytuacji finansowej czy materialnej nie można utożsamiać z ważnym interesem dłużnika, gdyż takie rozumienie tej przesłanki oznaczałoby, że każdy zobowiązany z tytułu mandatu, znajdujący się w trudnej sytuacji finansowej spełniałby warunki do udzielenia ulgi. W przedmiotowej sprawie oceniając ważność interesu zobowiązanego, organy wzięły pod uwagę nie tylko okoliczności powstania przedmiotowej należności, ale przede wszystkim aktualną sytuację finansową, materialną i życiową zobowiązanego. Odwołano się zatem do zebranego do tej pory materiału dowodowego, świadczącego o aktualnej sytuacji majątkowej i osobistej (w tym zdrowotnej) skarżącego. Dokonana, na podstawie analizy akt sprawy i w kontekście podnoszonych okoliczności, ocena aktualnej sytuacji finansowej, materialnej i życiowej wykazała, że w związku z problemami zdrowotnymi oraz niedostatkiem dochodów skarżący znalazł się w trudnym położeniu czego organ nie kwestionuje. Stwierdzono jednak, że wykazywany przez stronę miesięczny dochód wynosi 915 zł, natomiast wskazane przez niego samego w oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia 15.06.2016 r. wydatki stanowią kwotę 1.605 zł. Powyższe wydatki znacznie przekraczają zatem kwotę osiąganych dochodów, zaś skarżący nie wskazał innych źródeł dochodów niż świadczenie z ubezpieczenia społecznego, z których są one dodatkowo ponoszone. Przy ocenie możliwości finansowych zobowiązanego organ uwzględnił również, że wśród ponoszonych kosztów wskazał on na opłatę za telefon w wysokości 50 zł, która to według organu, nie należy do wydatków niezbędnych dla egzystencji. Podobnie fakt, że posiada on majątek ruchomy w postaci samochodu osobowego, oznacza, że stać go na ponoszenie kosztów związanych z utrzymaniem środka transportu, które także nie są niezbędne dla egzystencji (kosztów tych jednak nie wykazał). Zatem fakt posiadania telefonu i samochodu pozwala na stwierdzenie, iż skarżący dysponuje majątkiem. Dodatkowo stwierdzono, że na posiadanie samochodu nie decydują się osoby, których egzystencja jest zagrożona i nie są w stanie w jakikolwiek sposób uzyskać pieniędzy na spłatę należności publicznoprawnych, lecz osoby, które dysponują majątkiem pozwalającym na ponoszenie dodatkowych kosztów. Końcowo zauważono, iż w 2016 r., kiedy to nałożono grzywnę w postaci mandatu karnego, skarżący uzyskał dochód w łącznej kwocie 12.899,66 zł . a zatem Istniała możliwość wygospodarowania lub pozyskania w okresie ponad roku środków pieniężnych na zapłatę mandatu. Wzięto również pod uwagę informację przekazaną w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 08.05.2017 r. nr [...] (k.61), z której wynika, że w zeznaniu podatkowym PIT-37 za 2016 r. skarżący wykazał nadpłatę w wysokości 833,71 zł, która została mu zwrócona w dniu 06.03.2017 r., co oznacza, że miał możliwość dokonania zapłaty przedmiotowej grzywny ze środków pochodzących chociażby z uzyskanej kwoty zwrotu nadpłaty podatku Odnosząc się natomiast do podniesionej we wniosku i odwołaniu argumentacji, że z winy pasierbicy, którą wychował i wykształcił został eksmitowany z domu i jest zmuszony żebrać, organ zauważył, że okoliczność ta nie została w żaden sposób udowodniona, a ponadto nie może być wykorzystywana do unikania zapłaty mandatu za naruszenie przepisów prawa drogowego. Z kolei odnośnie wzrastającego zadłużenia skarżącego i konieczności spłaty pożyczek wobec znajomych i kredytów zaciągniętych celem spłaty pożyczek, oceniając sytuację finansową i materialną strony organ zauważył, że reguluje on stosunkowo wysokie należności z tytułu zaciągniętej pożyczki - 320 zł miesięcznie, co wynika z oświadczenia o stanie majątkowym z dnia 15.06.2016 r. oraz kredytu - ok. 340 zł miesięcznie (przyznana kwota kredytu - 27.165,96 zł), którego kserokopia harmonogramu spłat , została dołączona do odwołania . Skarżący nie wykazał przy tym trudności w ich bieżącej spłacie, jak również w bieżącym regulowaniu pozostałych kosztów, związanych np. ze spłatą alimentów w kwocie 350 zł miesięcznie. Co ważne, jak dodatkowo podkreślono skarżący zawarł umowę kredytu w dniu 14.12.2016 r., zatem już po dniu 29.04.2016 r., w którym nałożono na niego grzywnę, a to oznacza, że posiadał zdolność kredytową. W związku z tymi wyżej opisanymi ustaleniami organ odwoławczy stwierdził , że istniała i istnieje możliwość uregulowania przedmiotowej należności ze środków pieniężnych pochodzących z uzyskiwanego miesięcznie dochodu, oraz że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpił ważny interes zobowiązanego. W ocenie Dyrektora Izby, to od inicjatywy strony zależy poprawa jej obecnej sytuacji finansowej, natomiast definitywna rezygnacja z przysługującej budżetowi państwa należności, gdy nie można uznać, że zostały wyczerpane wszystkie możliwości spłaty zadłużenia, byłaby przedwczesna, nieuzasadniona i sprzeczna z interesem publicznym. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w której skarżący domagał się uchylenia niekorzystnych dla niego rozstrzygnięć organów podatkowych i uwzględnienie jego prośby o umorzenie ciążącej na nim należności z tytułu grzywny. . W uzasadnieniu skargi strona ponownie wskazała na swoją trudną sytuację finansową i życiową oraz ponowiła argumentację dotyczącą okoliczności ukarania jej spornym mandatem. Skarżący podkreślił, że jego przykład jest incydentalny i przemawia za zastosowaniem nadzwyczajnego rozwiązania poprzez odstąpienie od zapłaty. Prosząc o anulowanie przedmiotowego mandatu w kwocie 200 zł, skarżący zarzucił, iż urząd nie uwzględnił sytuacji finansowej w jakiej się znajduje. Nadmienił, iż żyje na granicy ubóstwa, korzysta z pomocy opieki społecznej i jest bardzo chory. Mieszka samotnie w wynajętym mieszkaniu, natomiast telefon, który posiada jest niezbędny do tego, aby w razie potrzeby móc wezwać pomoc. Z kolei [...]samochód jest mu potrzebny celem dojazdu do ośrodka zdrowia lub apteki, albowiem nie jest w stanie pokonać o własnych siłach odległości 1 km. Odnosząc się do samego wykroczenia za jakie został ukarany, uważa iż każdy człowiek, znajdujący się w jego sytuacji, ze strachu odebrałby telefon, mając świadomość, iż stwierdzono u niego [...], natomiast z powodu linii ciągłej i braku pobocza nie mógł się zatrzymać i zjechać na pobocze. Przyznał jednocześnie, iż ma świadomość, że popełnił błąd uczestnicząc w ruchu drogowym, jednak w ciągu 40 lat zdarzyło się to po raz pierwszy, z obawy o swoje zdrowie. Ponadto funkcjonariusz policji nieprawidłowo poinformował go o przysługujących mu prawach i uprawnieniach, dlatego wniósł sprawę do Sądu w [...] o anulowanie mandatu karnego. Na rozprawie jednak został poinformowany, że gdyby nie przyjął tego mandatu, to wówczas Sąd anulowałby przedmiotową grzywnę przez wzgląd na ciężką sytuację materialną w jakiej się znajduje. Ponownie też wskazał, iż korzysta z pomocy sąsiadów, którzy przynoszą mu żywność, a z winy pasierbicy, którą wychował i wykształcił, jest zmuszony żebrać i został eksmitowany. Odnosząc się do swojej sytuacji materialno - finansowej, wskazał także, że posiada duże zadłużenie, które stale rośnie, natomiast środki pieniężne, pochodzące z tytułu podziału majątku, być może otrzyma za dwa lata, ponieważ jego była żona zaskarży ewentualny wyrok. Końcowo zwrócił się o nieobciążanie go kosztami sądowymi, ponieważ w chwili obecnej nie jest w stanie ich ponieść. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ wskazał, że oceniając ważność interesu dłużnika, wbrew twierdzeniu skarżącego wziął pod uwagę przede wszystkim faktyczną sytuację finansowo-majątkową, zdrowotną i życiową strony. Poddając natomiast ocenie podnoszone przez stronę argumenty i okoliczności, w kontekście powołanych przesłanek wynikających z art. 67a § 1 O.p. miał prawo, w ramach zagwarantowanego przez ustawodawcę uznania administracyjnego, na podstawie własnej oceny i przyjętych kryteriów, odmówić przyznania wnioskowanej ulgi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016, poz.1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2017, poz.1369 ze zm.) dalej w skrócie: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na decyzje administracyjne. Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a. W granicach tak określonej kognicji sądu administracyjnego, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz postępowania poprzedzającego jej wydanie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa mogącego być podstawą do jej uchylenia. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że rozpoznawana sprawa zainicjowana została wnioskiem strony skarżącej z dnia 27 lutego 2016 r. o umorzenie należności z tytułu grzywny, nałożonej w drodze mandatu karnego seria [...] z dnia 29.04.2016 r. w wysokości 200 zł Jak wielokrotnie wskazywały sądy administracyjne, grzywna nałożona mandatem karnym kredytowanym na podstawie ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 966 ze zm.), wystawionym przez funkcjonariusza Policji, stanowi dochód budżetu państwa, o czym stanowi art. 100 tej ustawy. Przedmiotowa sprawa dotyczy zatem niepodatkowej należności publicznoprawnej wymienionej w art. 60 pkt 6a u.f.p. Zgodnie z mającym zastosowanie w niniejszej sprawie znowelizowanym brzmieniem art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p., należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może na wniosek zobowiązanego umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Postępowanie w przedmiocie ulg płatniczych wszczynane jest na wniosek podatnika, a decyzje wydawane w ramach rozstrzygnięcia organu mają charakter uznaniowy, tj. oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym, w ramach którego ustawodawca pozostawił organowi wybór pomiędzy równoprawnymi rozstrzygnięciami i odstąpił od określenia przesłanek, których zaistnienie obligowałoby organ do uwzględnienia wniosku podatnika. Powyższe oznacza, że nawet w przypadku zaistnienia przesłanek umorzenia należności organ może, a nie musi umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie przesłanek umorzeniowych, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Zaznaczyć jednak należy, że wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę. Organ administracji publicznej działając w ramach uznania administracyjnego ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia, którego podjęcie poprzedzać winno należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt II GSK 335/13 "Działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek wyważenia interesu publicznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego". Decyzja o charakterze uznaniowym musi więc odpowiednio wyważać interesy przeciwstawnych stron – interesu obywatela z interesem publicznym, kierując się przy tym proporcjonalnością uwzględnienia obu rodzajów interesów (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 182/12, baza orzeczeń nsa.gov.pl). Przystępując do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia istnienia przesłanek umorzenia, w pierwszej kolejności należy dokonać wykładni nieostrych i nie zdefiniowanych pojęć, tj.: "ważnego interesu podatnika" (strony) i "interesu publicznego". Wyrażenia niedookreślone, tak jak powyższe, pozbawione są z góry określonej treści, a ich skonkretyzowania należy dokonywać każdorazowo na podstawie znajdującego zastosowanie przepisu prawa materialnego i ustalonych okoliczności faktycznych, co oznacza, że ocena zastosowania przepisu w konkretnej sprawie musi być zindywidualizowana. Z tych powodów w identyfikowaniu powyższych pojęć szczególnego znaczenia nabiera orzecznictwo sądów administracyjnych. W orzecznictwie tym, jak również w piśmiennictwie przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć zdarzenia losowe oraz sytuacje osobiste, rodzinne, zdrowotne czy też ekonomiczne (dotyczące majątku, dochodów, wydatków, możliwości płatniczych), które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. Natomiast interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie budżetu Państwa, ale też jako ograniczenie jego ewentualnych wydatków np. na zasiłki dla bezrobotnych czy pomoc społeczną (por. wyrok NSA z dnia 30 lipca 2014 r. sygn. akt II GSK 794/13). W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, że nie zaistniała przesłanka ważnego interesu strony, pomimo że wykazany formalnie dochód skarżącego uzyskiwany z tytułu świadczeń z ubezpieczenia społecznego jest nieznaczny, a warunki bytowe i zdrowotne są trudne. Organ odwoławczy nie dopatrzył się także interesu publicznego, który uzasadniałby w niniejszej sprawie umorzenie należności wynikającej z mandatu karnego. Odnosząc poczynione w sprawie ustalenia faktyczne, dotyczące sytuacji materialnej skarżącego do ewentualnego istnienia ważnego interesu przemawiającego za udzieleniem jemu ulgi w płatności ciążącej na nim należności, wskazać należy, że Dyrektor Izby przy wydawaniu decyzji zasadnie przyjął, iż niewystarczające w omawianym zakresie jest powoływanie się na ogólne trudności finansowe, gdyż obowiązek zapłaty należności publicznoprawnych zawsze wiąże się z uciążliwością natury finansowej. Z poczynionych w sprawie ustaleń wynikało, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje zarobkowo i uzyskuje miesięcznie dochód z tytułu renty inwalidzkiej w wysokości 915 zł netto oraz otrzymał jednorazowy zasiłek z opieki społecznej w wysokości 100 zł, na dowód czego przedłożył kserokopię decyzji MOPS w [...] nr [...] z dnia 08.06.2016 r. Jak sam wskazywał ,oprócz dokonywanego mu z renty potrącenia alimentów wynoszących według jego oświadczenia kwotę 350 zł, ponosi również wydatki na: czynsz - 500 zł, energię elektryczną — 10 zł, ogrzewanie — 30 zł, spłatę pożyczek - 320 zł (wysokość pozostałej do zapłaty kwoty zaległości wynosi 15.000 zł), telefon - 50 zł, wywóz nieczystości - 15 zł, lekarstwa i leczenie - 300 zł, edukację członków rodziny - 30 zł. Nie ponosi natomiast wydatków na wyżywienie, gdyż - jak podawał - żywią go sąsiedzi. Odnosząc się do tej części ustaleń organów, opartych na danych podawanych przez samego skarżącego zaskarżonej decyzji, do czego w ogóle nie odniósł się skarżący w swojej skardze, Dyrektor izby dokonując matematycznego porównania dochodów i wydatków zobowiązanego zasadnie zauważył, iż wykazany w oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia 15.06.2016 r. miesięczny dochód wynoszący 915 zł netto, jest znacząco niższy od wysokości wskazywanych w tym samym oświadczeniu ponoszonych wydatków stanowiących kwotę 1.605 zł. Z porównania tych dwóch kwot, przy braku jakiejkolwiek reakcji na stwierdzoną przez organ znaczną rozbieżność wysokości dochodów i ponoszonych wydatków, w ocenie Sądu, zasadnie organ odwoławczy zwrócił uwagę na ewentualne istnienie innych niewykazanych źródeł dochodów, z których wydatki te są dodatkowo ponoszone. W sposób logiczny i zgodny z doświadczeniem życiowym, a zatem opierając się na swobodnej ocenie dowodów o której mowa w art. 191 O.p., organ podatkowy zwrócił również uwagę na fakt, że skarżący odwołujący się na przestrzeni całego postępowania podatkowego do swojego "ubóstwa" zawarł w dniu 14.12.2016 r. (a zatem po dniu 29.04.2016 r., w którym nałożono grzywnę w formie mandatu karnego) umowę kredytu na kwotę 27.165,96 zł, co świadczy, że nie tylko posiadał zdolność kredytową , ale i o istnieniu takiej jego sytuacji finansowej, która według udzielającego kredyt pozwala świadczeniobiorcy na uregulowanie przedmiotowej należności. Co więcej, na co zwrócono też uwagę, skarżący mając już świadomość, iż ciąży na nim zobowiązanie wobec budżetu państwa w kwocie 200 zł zaciągnął i spłaca kredyt, którego miesięczne raty przewyższają znacznie wysokość przedmiotowej należności. W skardze, w swojej argumentacji, sam skarżący wskazując wprawdzie ogólnikowo na posiadane duże zadłużenie, które stale rośnie, równocześnie wskazuje na przyszłe środki pieniężne, pochodzące z tytułu podziału majątku, które być może otrzyma za dwa lata, gdyż przewiduje że jego była żona będzie przedłużać postępowanie o podział majątku wspólnego. Trudno się jednak doszukać w treści złożonego oświadczenia o stanie majątkowym, na co Sąd zwraca uwagę, może poza [...] samochodem, wskazania na jakiekolwiek składniki majątku wspólnego, który miałby podlegać wskazywanemu przez samego skarżącego, podziałowi w drodze postępowania sądowego. Skoro jednakże takowe postępowanie się toczy, na co wskazuje sam skarżący, to istnieją składniki majątkowe podlegające podziałowi pomiędzy byłymi małżonkami. Dodatkowo Sąd w ślad za organami podatkowym zauważa również, że poza ogólnikowymi stwierdzeniami skarżącego o istnieniu konfliktu na tle finansowym pomiędzy nim a pasierbicą oraz teściem, te twierdzenia nie zostały poparte żadnym namacalnym dowodem, mogącym pozwalać na weryfikację ich prawdziwości. Faktem jest natomiast uzyskanie przez stronę pomocy finansowej ze środków publicznych, którą stanowił przyznany mu jednorazowy zasiłek celowy z opieki społecznej w wysokości 100 zł, na dowód czego przedłożył kserokopię decyzji MOPS w [...] nr [...] z dnia 08.06.2016 r. Trzeba jednakże zauważyć, że świadczenie to miało charakter zasiłku specjalnego, gdyż, a wynika to z treści uzasadnienia tej decyzji, skarżący nie spełniał kryterium dochodowego do uzyskania jednorazowej pomocy w formie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej wynoszące wówczas dla osoby samotnej 634,00 zł , zaś dochód skarżącego wynosił wówczas 915,72 zł. Oceniając sytuację finansową skarżącego, na przestrzeni okresu od jego ukarania mandatem karnym, organ odwoławczy słusznie też zwrócił uwagę, na uzyskanie przez skarżącego dodatkowych środków z dokonanego na jego rzecz zwrotu wykazanej w zeznaniu podatkowym PIT-37 za 2016 r. nadpłaty w wysokości 833,71 zł, która została zwrócona w dniu 06.03.2017 r., co pozwalało na dokonanie zapłaty przedmiotowej grzywny ze środków pochodzących chociażby z uzyskanej kwoty zwrotu nadpłaty podatku. W tym miejscu Sąd, jedynie na marginesie zauważa, że już na etapie postępowania sądowego skarżący przedłożył dodatkowo dwie decyzje MOPS w [...] nr [...] dnia 29.09.2016 r. o przyznaniu jednorazowego zasiłku celowego w ramach rządowego programu pomocy państwa w zakresie dożywiania w kwocie 100 zł ( spełnione kryterium 150% kryterium z ustawy o pomocy społecznej wynoszącego 951 zł przy dochodach strony 923,72 zł) oraz specjalnego zasiłku celowego w kwocie 100 zł ( pomimo niespełnienia kryterium dochodowego do uzyskania jednorazowej pomocy w formie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej), jednakże są to nowe okoliczności faktyczne, zaistniałe już po wydaniu zaskarżonej decyzji, a zatem nie mogły one z oczywistych powodów podlegać ocenie organów. Konkludując tą cześć rozważań Sądu dotyczącą oceny statusu majątkowego skarżącego, z daty orzekania przez organy podatkowe, Sąd podzielił stanowisko organów, iż na ten moment brak było podstaw do uznania przesłanek uzasadniających udzielenie skarżącemu , najdalej idącej z form ulgi w płatności należności budżetowych państwa, jaką stanowi ich umorzenie. W ocenie sądu, co nie miało jednakże wpływu na końcowe rozstrzygniecie, można jedynie zwrócić uwagę na zbyt daleko idące oceny dotyczące konieczności i celowości ponoszenia przez skarżącego opłat za telefon w kwocie 50 zł miesięcznie. Trudno bowiem zgodzić się z twierdzeniami, że w XXI wieku u osoby samotnej i mającej kłopoty zdrowotne ponoszenie tego kosztu nie należy do wydatków niezbędnych dla egzystencji. Wprawdzie i na to Sąd zwraca również uwagę po szczegółowym zapoznaniu się z przedłożoną przez stronę dokumentacją medyczną, niektóre ze wskazywanych przez skarżącego schorzeń, jak wynika z opisu powstały w wyniku urazu doznanego na skutek pobicia ( karta informacyjna z dnia 6.97.2015 akta sądowe k. 20) inne zaś jeszcze podlegają bieżącej diagnostyce lub też wymagają dalszej obserwacji ( karta informacyjna z 20.04.2016r. akta administracyjne k.7), jednakże co nie było kwestionowane przez organy, stan zdrowia skarżącego wymaga stałej opieki lekarskiej, tym bardziej że, co również wynika z zaświadczenia lekarskiego z dnia 3 lutego 2017r. ( akta administracyjne k.41) jego stan [...] jest niestabilny. Dlatego też podkreślić należy w tym miejscu , że umorzenie w całości należności, czego domagała się strona nie jest jedyną, przewidzianą prawem formą udzielenia pomocy w jej spłacie. Możliwe są bowiem inne rodzaje ulg, których udzielenie nie unicestwia istoty ukarania i zarazem zmniejsza obciążenia finansowe. Istnieje bowiem również forma ulgi w postaci rozłożenia zapłaty należności na dogodne raty, która ma bez wątpienia również wpływ na realne możliwości wywiązania się skarżącego z ciążącego na nim obowiązku zapłaty grzywny, ograniczając znacząco jego bieżące obciążenia ponoszone z innych tytułów. Czyniąc określone ustalenia Dyrektor Izby przeprowadził pełną analizę sprawy pod kątem interesu publicznego, który uzasadniałby w niniejszej sprawie umorzenie należności. Trafnie organ odwoławczy przypisał przesłance "interesu publicznego" znaczenie dyrektywy postępowania nakazującej ważyć wartości z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, jak: bezpieczeństwo prawne, porządek publiczny, czy ochrona moralności publicznej. Wbrew stanowisku skarżącego, organ nie zanegował możliwości umarzania należności z uwagi na wyjątkowe okoliczności, które zdaniem strony w rozpoznawanej sprawie przemawiają za udzieleniem ulgi. Biorąc jednak pod uwagę to, że przyczyną powstania należności było niezgodne z prawem działanie skarżącej, traktowane w myśl przepisów karnych, jako podlegające karze za wykroczenie organ uznał, że okoliczności zastosowania ulgi muszą odnosić się do sytuacji wyjątkowych i szczególnych. Takie stanowisko Sąd w pełni aprobuje. Przyczyną powstania należności w niniejszej sprawie, nie było bowiem wydarzenie losowe i nadzwyczajne lecz niezgodne z prawem działanie skarżącego, skutkujące popełnieniem czynu zabronionego, za który została mu wymierzona kara grzywny w wysokości i terminie płatności przez nią zaakceptowanym. Wskazana zatem dolegliwość w postaci wyegzekwowania ww. należności nie uzasadnia ważnego interesu strony albowiem jest ona elementem kary, na którą skarżący wyraził zgodę przyjmując mandat karny. Odnosząc się natomiast do argumentacji strony, dotyczącej zasadności ukarania go mandatem karnym oraz wysokości nałożonej grzywny wyjaśnić należy, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była ocena prawidłowości decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu, w przedmiocie odmowy umorzenia należności, wydanej na podstawie powołanych przepisów ustawy o finansach publicznych. W ramach tej kontroli Sąd nie jest władny do oceny prawidłowości postępowania mandatowego przeprowadzonego względem strony, którego zasadniczym celem jest szybka reakcja na popełnienie czynu o stosunkowo niewielkim stopniu szkodliwości społecznej. Ukaranie grzywną w drodze mandatu karnego wymaga zgody ukaranego na taką karę - tak co do formy, jak i wysokości grzywny i terminu zapłaty. Sprawca wykroczenia, który przyjmuje karę, zobowiązuje się zatem do zapłaty określonej kwoty. Skarżący oceniając swoją sytuację majątkową jako uniemożliwiającą zapłatę grzywny, nie godząc się z rodzajem kary nie powinien przyjmować zobowiązania finansowego, lecz dążyć do rozpatrzenia sprawy przez sąd, który ma możliwość zastosowania również innych rodzajów kar, w tym takich, które nie wiążą się z wydatkami. Podzielić w tym miejscu należy stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 1022/14, w którym wskazano, że zobowiązany do uiszczenia należności wynikającej z mandatu karnego kredytowanego ma możliwość zakwestionowania samego faktu wymierzenia kary grzywny oraz jej wysokości na etapie wymierzania tej kary. Postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie wymierzonej mandatem karnym grzywny różni się od postępowania w sprawie jej wymierzenia. Każde z tych postępowań realizuje odmienne cele, gwarantując jednocześnie sprawcy wykroczenia odmienne uprawnienia procesowe. I tak w sytuacji, gdy sprawca został prawomocnie ukarany mandatem karnym, ściąganie grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na tym etapie również powstaje po stronie sprawcy wykroczenia uprawnienie do złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym. W tego typu sprawach, organ ustala czy i w jakiej wysokości wymierzono karę oraz czy wobec strony zachodzi któraś z przesłanek uzasadniających udzielenie wnioskowanej ulgi. W kontekście powyższego Sąd uznał, że postępowanie w rozpatrywanej sprawie przeprowadzone zostało prawidłowo, a zaskarżone rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności. Wydana na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, właściwego dla tego rodzaju rozstrzygnięć, natomiast dokonana przez organ ocena całokształtu okoliczności faktycznych związanych z sytuacją materialną i zdrowotną skarżącego, pod kątem jego ważnego interesu nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów. Z powyższych względów skład orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że odmowa uwzględnienia wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu grzywny jest zgodna z prawem, przy czym zakres i treść dokonanych w niniejszej sprawie ustaleń faktycznych nie budzi zastrzeżeń. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.