I SA/Op 338/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w dniu 8 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 26 lutego 2014 r., Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2008r. wskutek wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 26 lutego 2014 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2008 r. skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.)-/dalej jako p.p.s.a./, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że po przekazaniu sądowi skargi sąd ten może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powyższego wynika, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest odstępstwem od zasady, a przesłankami uzasadniającymi zastosowanie w sprawie przez Sąd tej instytucji procesowej jest niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. post. NSA z 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04, publikowane na stronie internetowej NSA www.nsa.gov.pl jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. post. WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 352/06, LEX nr 192964). Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale o szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak m.in.: postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 889/04, postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 694/04, postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., II OZ 52/05). Sąd w kwestii wstrzymania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to skarżący zobowiązany jest do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku, zaś w razie gdy niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w sposób niewątpliwy wynika z całości okoliczności sprawy Sąd powinien te okoliczności wziąć pod uwagę z urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 26 marca 2008r., I OZ 181/08). W rozpatrywanej sprawie skarżąca we wniosku nie wskazała co prawda żadnych okoliczności świadczących o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować wskazane wyżej następstwa, jednakże Sąd uwzględnił przedłożone dokumenty źródłowe i okoliczności podniesione w ramach wpadkowego postępowania dotyczącego przyznania stronie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, że uzyskuje dochody z działalności gospodarczej w wysokości 3.218 zł, będące jedynymi dochodami jej gospodarstwa domowego. Z dochodów tych utrzymywana jest cała jej czteroosobowa rodzina (oprócz skarżącej, bezrobotny mąż, bez prawa do zasiłku i dwoje uczących się dzieci). Ponadto skarżąca wykazała posiadany majątek w postaci domu mieszkalnego o powierzchni 160 m² (współwłasność) i samochodu osobowego Volkswagen Polo (rok produkcji 2003). Jednocześnie na wezwanie referendarza skarżąca przedłożyła szereg dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej, z których wynikało, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny wynoszą 3.089 zł, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskała przychód w okresie od stycznia do maja 2014 r. w kwocie 24.752,21 zł (ok. 4.950 zł miesięcznie) oraz, że skarżąca obciążona jest obowiązkiem spłaty rat w wysokości 1.000 zł miesięcznie w związku z udzieloną ulgą przez urząd skarbowy w postaci układu ratalnego. Wskazana sytuacja materialna skarżącej była przesłanką przyznania jej w niniejszej sprawie przez referendarza prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (postanowienie z dnia 18 sierpnia 2014 r.). Oceniając sytuację majątkową skarżącej, w kontekście przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji należało mieć również na uwadze, że oprócz zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji, na skarżącej ciążą także zobowiązania podatkowe wynikające z kolejnych 48 zaskarżonych do tut. Sądu decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu, określających zobowiązanie w podatku od towarów i usług, a łączna kwota należności z tego tytułu wynosi ponad 54.000 zł. Dokonując analizy przedstawionych okoliczności Sąd doszedł do wniosku, iż wykazana przez skarżącą trudna sytuacja materialna w połączeniu z niewspółmierną do dochodów jej rodziny wysokością zobowiązań podatkowych, pozwala uznać, iż została wypełniona dyspozycja art. 61 § 3 p.p.s.a. Aktualna kondycja finansowa skarżącej nie pozwala na wygenerowanie środków umożliwiających jednorazowe wykonanie nałożonych na nią zobowiązań publicznoprawnych przekraczających kwotę 54.000 zł samej należności głównej (bez odsetek). W tej sytuacji przymusowe wykonanie zaskarżonych decyzji może doprowadzić do następstw trudnych do odwrócenia i narazić na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny skarżącej. Z uwagi na wysokość ciążącego na skarżącej zobowiązania należy również przypuszczać, że ewentualna egzekucja administracyjna może doprowadzić do zbycia posiadanego przez nią majątku oraz może grozić zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej (stanowiącej jedyne źródło utrzymania rodziny), które to zagrożenia mogą niewątpliwie wywołać skutki nieodwracalne. Uzupełniająco wskazać należy, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu jest wyłącznie rozstrzygnięciem tymczasowym. Postanowienie tego rodzaju ma charakter wpadkowy, a jego byt prawny kończy się z chwilą wydania przez Sąd wyroku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.