I SA/Op 364/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Zborzyński Sędziowie Sędzia WSA Anna Wójcik Asesor sądowy Marzena Łozowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi A spółka z o. o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie niewykonania obowiązku przekazania organom celnym informacji dotyczących obrotu towarowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...], Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w O. działając na podstawie art. 102 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622, ze zm.), art. 233 §1 pkt 1, art. 243 § 3, art. 245 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005 r., z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji Dyrektora Izby Celnej w O. nr [...] z dnia [...] wymierzającą Spółce karę pieniężną w kwocie 42 000 PLN za brak wypełnienia obowiązku dokonania zgłoszeń INTRASTAT określonego w art. 98 ust 1 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Prawo Celne (Dz. U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie zgłoszeń INTRASTAT (Dz. U. Nr 89, poz. 846 z późn. zm.) osoba zobowiązana dokonuje takich zgłoszeń odnoszących się do przywozu towarów (zgłoszenia INTRASTAT w przywozie), jeżeli: wartość dokonanych przez nią w roku poprzedzającym rok sprawozdawczy przywozów towarów przekroczyła wartość określoną odpowiednio dla statystycznego progu podstawowego w przywozie, ustalonego na aktualny rok sprawozdawczy, lub wartość dokonanych przez nią w roku sprawozdawczym przywozów towarów przekroczyła wartość określoną odpowiednio dla statystycznego progu podstawowego w przywozie, ustalonego na aktualny rok sprawozdawczy. Zgodnie z ewidencją deklaracji VAT, dotyczącą dokonywanych nabyć wewnątrz - wspólnotowych, strona skarżąca przekroczyła w roku 2005 i 2006 - ustaloną i ogłoszoną przez Radę Ministrów wartość progu statystycznego dla przywozu, tj. 300.000 PLN dla roku 2005 i 500 000 PLN dla roku 2006. Tym samym skarżąca stała się osobą zobowiązaną do składania zgłoszeń ITRASTAT w przywozie za okres od maja do grudnia 2005 r. oraz od stycznia do czerwca 2006r. Na podstawie art. 100 ust. 1 Prawa celnego, wobec podmiotu wszczęto procedurę upominawczą. Pomimo trzykrotnego upomnienia, które strona skarżąca odebrała kolejno: 01.08.2006r, 21.08.2006r. oraz 08.09.2006r. nie został dopełniony ww. obowiązek statystyczny. Wobec powyższego postanowieniem z dnia 25.09.2006r. wszczęto z urzędu postępowanie celne w sprawie nie dokonania zgłoszeń INTRASTAT w przywozie. Następnie, zgodnie z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, postanowieniem z dnia 11.10.2006r., odebranym przez skarżącą dniu 17.10.2006r., wyznaczono stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Do dnia wydania decyzji Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w kwocie 42000 PLN, którą podmiot odebrał 07.11.2006r. strona skarżąca nie skorzystała z możliwości czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu i nie wypowiedziała się w sprawie. Pismem z dnia 15.01.2007r. strona skarżąca wniosła o wznowienie postępowania, zarzucając, że w postępowaniu zakończonym decyzją Dyrektora Izby Celnej w O. nr [...] z dnia [...] naruszono art. 123 § 1 oraz art. 200 § 1 w związku z art. 137 § 2 Ordynacji podatkowej. Następnie uzupełniając powyższy wniosek przedstawiła: oświadczenie osoby odbierającej pocztę w firmie, w którym pracownik stwierdził, że pocztę odbierał we własnym imieniu i nie przekazywał przełożonym oraz wyciąg z księgi poczty przychodzącej do strony za okres 01.07.2006r. do 31.12.2006r., w którym nie występuje korespondencja związana z przedmiotowym postępowaniem. Wobec powyższego Dyrektor Izby Celnej w O. postanowieniem z dnia [...] wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...]. Dyrektor Izby Celnej w O. z dnia [...] odmówił uchylenia decyzji wymierzającej karę pieniężną. Stwierdził, iż w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wznowienia postępowania wymienionych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, w szczególności przesłanka, na którą powoływała się skarżąca, tj. określona w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Podkreślił, że zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu, a doręczenie korespondencji było skuteczne, zgodne z przepisami art. 144, 145 § 1, 151 i 152 § 1 Ordynacji podatkowej. Od powyższej decyzji Spółka wniosła odwołanie, żądając uchylenia decyzji w całości i umorzenia postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu odwołania strona zarzuciła, że powzięła wiadomość o toczącym się postępowaniu w sprawie braku dokonania zgłoszeń INTRASTAT zbyt późno, bo w chwili zajęcia przez Izbę Celną w O. swojego konta bankowego. Twierdziła, że żadna korespondencja w tej sprawie nie trafiała do firmy z powodu zatajenia korespondencji przez pracownicę odbierającą pocztę. Ponadto zarzuciła, że nie zostało wznowione postępowanie pomimo faktu, że nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Organ II instancji po rozpatrzeniu odwołania utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Potwierdził, iż w sprawnie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w art. 240 § 1 Ordynacji, w szczególności nie wystąpiła przesłanka określona w pkt 4 tego artykułu, na który powoływała się strona postępowania. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w której Spółka skarżąca domagała się uchylenia decyzji organów celnych w całości. W uzasadnieniu powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu, zarzucając błędną ocenę stanu faktycznego, a w konsekwencji nie uznanie zaistnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Skarżąca podniosła, iż o toczącym się przeciwko firmie B., postępowaniu celnym, dowiedziała się dopiero w dniu zajęcia przez Izbę Celną konta bankowego. Powołała się jednocześnie na przedstawione w trakcie postępowania dowody w postaci wyciągu z księgi poczty przychodzącej do firmy, jak i na oświadczenie Pani E. K., które miały potwierdzić fakt zaistnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4, a mianowicie, iż strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w O. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację faktyczną i prawną zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 30 stycznia 2008r. Sąd postanowił odmówić dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze pełnomocnika strony skarżącej doradcy podatkowego A. S. Skarżąca wywodziła, iż postepowanie w sprawie ma charakter postępowania podatkowego. Podnosiła, iż skoro tylko dowiedziała się o obowiązku składania informacji, natychmiast złożyła odpowiednią deklarację, natomiast nie ponosi winy, że korespondencja nie docierała do uprawnionych pracowników. Osoba, która odbierała korespondencję w firmie, nie była uprawniona do występowania w imieniu strony. Wskazywała na spełnienie przesłanki wynikającej z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej w O. wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, iż przepisy Prawa celnego nakazują stosować przepisy działu IV Ordynacji podatkowej w postępowaniu celnym. Zaakcentował, że czym innym jest umocowanie do reprezentacji strony w postępowaniu, a czym innym umocowanie pracownika strony do odbioru korespondencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności należy wskazać i wyjaśnić podstawę prawną wydanego na rozprawie postanowienie Sądu, którym odmówiono dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze pełnomocnika strony skarżącej doradcy podatkowego A. S. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) pełnomocnikiem strony w postępowaniu przed sądami administracyjnymi "może być adwokat lub radca prawny (...), a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne". Takim przepisem szczególnym jest art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 86 ze zm.), uprawniający doradcę podatkowego "do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu, w zakresie sądowej kontroli decyzji administracyjnych, w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych", zdefiniowanych w art. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. nr 8, poz.60 ze zm.). Doradca podatkowy nie jest uprawniony do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w innych sprawach niż dotyczące bezpośrednio obowiązków podatkowych, np. w sprawach celnych. Decyzje administracyjne wydawane w sprawach celnych nie są decyzjami w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych, a więc doradca podatkowy nie jest uprawniony w takich sprawach do reprezentowania strony, w tym do wniesienia skargi (patrz: postanowienie NSA z 12.12.2005r., sygn. akt I GSK 2703/05, wyrok NSA z dnia 14.07.2005r. sygn. akt GSK 693/04 ONSAiWSA 2005/1/6, postanowienie NSA z dnia 14.04.2005 sygn. akt I GSK 488/05 LEX 238597, wyrok NSA z dnia 22.02.2005r. GSK 1348/04 LEX 167984). Zatem istotne było rozstrzygnięcie, czy sprawa zawisła przed tutejszym Sądem jest sprawą celną, w której jak wspomniano wyżej, doradca podatkowy nie jest uprawniony do występowania w charakterze pełnomocnika, czy jest sprawą dotyczącą obowiązków podatkowych. W ocenie Sądu niniejsze postępowanie dotyczy sądowej kontroli decyzji administracyjnej w sprawie celnej. Przedmiotem skargi jest bowiem decyzja Dyrektora Izby Celnej utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji Dyrektora Izby Celnej w O. wymierzającą Spółce karę pieniężną za brak wypełnienia obowiązku dokonania zgłoszeń INTRASTAT określonego w art. 98 ust 1 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Prawo Celne (Dz. U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.). Nie jest to więc postępowanie w zakresie sądowej kontroli decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych, skoro zgodnie z definicją zawartą w art. 4 ustawy Ordynacja podatkowa, obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Fakt, iż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa nie przesądza o tym, iż jest decyzją w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych. Jak trafnie wskazał na rozprawie pełnomocnik organu celnego, przepisy Prawa celnego nakazują stosować odpowiednio przepisy m.in. działu IV Ordynacji podatkowej w postępowaniu celnym (art. 102 Prawa celnego). W związku z powyższym doradca podatkowy nie mógł być pełnomocnikiem strony skarżącej w postępowaniu przed tutejszym sądem administracyjnym. Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji, należy wskazać, że wznowienie postępowania podatkowego - uregulowane w Rozdziale 17 Ordynacji podatkowej jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, wydaną w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania. Wznowienie postępowania jest więc spowodowane wadą postępowania (wadą procesową), a nie wadą decyzji. Wadliwość decyzji może wyniknąć dopiero jako logiczny wniosek z zestawienia decyzji rozstrzygającej sprawę z okolicznościami danej spraw. W toku wznowionego postępowania w pierwszym rzędzie właściwy organ podatkowy bada, czy rzeczywiście zaistniały podstawy do wznowienia postępowania wymienione w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. W razie negatywnego wyniku wydaje - w oparciu o art. 245 § 1 pkt 1 - decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej. W takiej sytuacji nie przystępuje do merytorycznego rozpoznania sprawy podatkowej i nie może zweryfikować decyzji dotychczasowej, nawet jeśli stwierdzi jej wadliwość. Wyjście poza podstawy wznowienia byłoby bowiem rażącym naruszeniem prawa, będącym podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2004 r., FSK 170/2004, PP 2004/11/60). Zatem Ordynacja podatkowa, w drodze wyjątku od zasady trwałości decyzji administracyjnej, dopuszcza możliwość weryfikowania przez organy podatkowe wydanych przez nie decyzji podatkowych. Chodzi tutaj o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej w wyniku wznowienia postępowania (art. 240-246 Op.) wskutek wystąpienia kwalifikowanych wad decyzji ostatecznej. W pierwszym rzędzie należało przyjąć, gdyż ten fakt nie był kwestionowany przez strony postępowania, iż zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 241 § 2 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa tj. podatnik w okresie 1 miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji złożył podanie o wznowienie postępowania. W złożonym wniosku o wznowienie postępowania skarżąca, wskazując jako podstawę prawną art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej stwierdziła, że "strona nie z własnej winy nie brała udziału w toczącym się z urzędu postępowaniu. Brak udziału strony w postępowaniu jest wynikiem błędu proceduralnego popełnionego przez organ podatkowy." Zdaniem skarżącej organy błędnie określiły stronę postępowania, uznając, iż osoba uprawniona do odbioru pism jest równocześnie umocowana do reprezentowania jej przed Dyrektorem Izby Celnej. W dalszych pismach procesowych, również w skardze, wywodziła, iż wiadomość o toczącym się postępowaniu w sprawie braku dokonania zgłoszeń INTRASTAT powzięła dopiero w chwili zajęcia przez Izbę Celną w O. swojego konta bankowego. Twierdziła, że żadna korespondencja w tej sprawie nie trafiała do firmy z powodu zatajenia korespondencji przez pracownicę odbierającą pocztę. Na dowód czego przedstawiła stosowne oświadczenie pracownika oraz wyciąg z księgi poczty przychodzącej do strony za okres 01.07.2006r. do 31.12.2006r., w którym nie występuje korespondencja związana z przedmiotowym postępowaniem. Sąd w składzie tu orzekającym uznał, iż prawidłową jest ocena, że powołane przez stronę skarżącą okoliczności nie stanowią podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 240 § 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Nieuczestniczenie w postępowaniu, które stanowi podstawę wznowienia, musi nastąpić bez winy strony. Oznacza to, że jest ono wynikiem błędu proceduralnego organu, którego konsekwencją było niedopuszczenie strony do postępowania (np. przez wadliwe powiadomienie, brak doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania itp.). Brak uczestnictwa uważa się za powstały bez winy strony również wówczas, gdy był on wynikiem wystąpienia niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód np. siły wyższe – (por. Wyrok NSA z dnia 13 marca 2002 r., sygn. akt III SA 2415/2001, LEX nr 121850). W niniejszej sprawie organowi celnemu nie można przypisać błędu proceduralnego, w wyniku którego strona nie brała udziału w postępowaniu. Bezsporne przecież jest, iż zarówno postanowienie o wszczęciu postępowania z dnia [...], postanowienie z dnia [...], którym wyznaczono stronie 7-dniowy termin na zapoznanie się z aktami sprawy, jak też decyzja z dnia [...] wymierzająca karę pieniężną, zostały doręczone skutecznie stronie postępowania, zgodnie z art. 151 Ordynacji podatkowej. Prawidłowo organ celny stwierdził, iż wszelka korespondencja doręczana była za pośrednictwem poczty, w siedzibie firmy, osobie - pracownikowi firmy - posiadającemu aktualne pełnomocnictwo do odbioru poczty. Świadczą o tym, znajdujące się w aktach sprawy, zwrotne potwierdzenia odbioru. Wynika z nich, iż pisma wysłana były na adres siedziby firmy. Na potwierdzeniach odbioru została wpisana data otrzymania korespondencji, osoba odbierająca złożyła czytelny podpis (K. E.), wpisała nr pełnomocnictwa (30/00) i przystawiła pieczątkę firmową. Dlatego należy stwierdzić, iż nie naruszono art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej statuującego zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania oraz prawa strony przed wydaniem decyzji do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. To, że skarżąca dowiedziała się o podejmowanych w stosunku do niej czynnościach z opóźnieniem, z uwagi na fakt zatajenia przesyłek przez pracownika, na dowód czego Spółka przedstawiła oświadczenie pracownika i wyciąg z księgi poczty przychodzącej do firmy, nie stanowi podstawy wznowienia o której mowa w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. W tym zakresie ukształtowała się jednolita linia orzecznictwa, zgodnie z którą zaniedbania personelu odpowiedzialnego za obrót korespondencją obciążają osobę prawną. Fakt, iż pracownik skarżącej okazał się nierzetelny, nie może świadczyć o tym, iż skarżąca nie z własnej winy nie brała udziału w toczącym się postępowaniu. Rzeczą skarżącej, gdyby należycie dbała o własne interesy, było takie zorganizowanie funkcjonowania firmy, by nie mogło dojść do tego, by istotne dla funkcjonowania Spółki dokumenty, nie były niezwłocznie przedstawiane osobom upoważnionym do działania w jej imieniu (por. wyrok NSA z dnia 09.03.2000r., I SA/Gd 1288/99, wyrok NSA z dnia 12.02.1997 r., I SA/Gd 1453/1996, LEX nr 29031, wyrok NSA z dnia 3.08.1995 r., SA/Łd 1009/1995, LEX nr 26896). W tym miejscu podkreślić należy, odnosząc się do zarzutów strony skarżącej, iż ograny prawidłowo doręczały korespondencję osobie upoważnionej do jej odbioru. Nie twierdziły natomiast, iż osoba ta była uprawniona do działania w imieniu Spółki. Trafnie na rozprawie pełnomocnik organu podniósł, iż: "czym innym jest umocowanie do reprezentacji strony w postępowaniu, a czym innym umocowanie pracownika strony do odbioru korespondencji". Mając powyższe na uwadze, należało stwierdzić, że w konkretnych okolicznościach sprawy, zasadnie organy przyjęły, iż brak było podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 240 § 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jaki w sentencji.