I SA/Op 365/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 kwietnia 2015 r., Nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego za 2010 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w związku z wnioskiem skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Op 365/15 postanawia : przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Op 365/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2015 r. skargi M. M. (dalej jako: skarżący, strona) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 kwietnia 2015 r. w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego za 2010 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, oddalił skargę. Pismem z dnia 8 marca 2016 r. (nadanym w dniu 9 marca 2016 r., k. 196 akt sądowych) skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. W uzasadnieniu wskazał, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, gdyż zawiadomienie o terminie rozprawy zostało odebrane w dniu 23 listopada 2015 r. przez jego 77- letnią matkę, S. M., o czym go nie zawiadomiła. Matka skarżącego z uwagi na wiek i stan zdrowia nie jest w stanie w pełni świadomie kierować swoim postępowaniem, często nie potrafi poradzić sobie z codziennymi obowiązkami, ma problemy z zapamiętywaniem różnych zdarzeń, cierpi na zaburzenia funkcji poznawczych, niejednokrotnie w ogóle nie przekazuje informacji o odebranych przesyłkach. Przy czym skarżący zamieszkuje obecnie w domu rodziców, którymi się opiekuje, pod adresem [...],[...][...]. Natomiast mając świadomość, że matka może nie przekazywać mu korespondencji, skarżący wnosząc skargę podał adres do korespondencji [...],[...], gdzie znajduje się dom stanowiący jego własność, w którym obecnie mieszka jego siostra. Zaznaczył również, że prawdopodobne jest, że listonosz zamiast doręczyć zawiadomienie o terminie rozprawy na adres wskazany w skardze, pod którym odebrałaby je upoważniona do tego osoba, doręczył je na adres zamieszkania jego i rodziców, tj. [...]. Podkreślił, że jego matka nie przekazując odebranej przesyłki sądowej, prawdopodobnie zapomniała, że w ogóle ją odebrała. Jednocześnie gdyby wiedział o wyznaczonym terminie rozprawy, z pewnością by się na niej stawił, a po oddaleniu skargi złożył wniosek o uzasadnienie wyroku. Jednakże z uwagi na to, że nie przekazano mu zawiadomienia o wyznaczonym terminie rozprawy, o stanie sprawy dowiedział się dopiero w dniu 2 marca 2016 r., kiedy to skontaktował się z pracownikiem tut. Sądu, który poinformował go, że rozprawa odbyła się w dniu 18 grudnia 2015 r. i zapadł wyrok oddalający skargę, a związku z tym upłynął już termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Powyższe okoliczności, na które skarżący nie miał wpływu (przede wszystkim fakt, że matka nie przekazała mu zawiadomienia o terminie rozprawy i ona również nie ponosi winy z uwagi na wiek i stan zdrowia), świadczą w jego ocenie o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Stan zdrowia matki potwierdzony został zaświadczeniem lekarza psychiatry z dnia 8 marca 2016 r. wskazującym na występujące u niej zaburzenia funkcji poznawczych. Dodatkowo wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem oddalenie skargi wyrokiem z dnia 18 grudnia 2015 r., od którego nie wniesiono skargi kasacyjnej z przyczyn wskazanych powyżej, powoduje możliwość kontynuowania postępowania egzekucyjnego, co wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków, tj. pozbawienie skarżącego prawa własności nieruchomości, na której ustanowiono na rzecz organu hipotekę przymusową na skutek prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie zaskarżonej decyzji. Równocześnie z wnioskiem dopełniono uchybionej czynności, tj. złożono wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a ponadto załączono kserokopię dowodu osobistego matki skarżącego, S. M., kserokopię protokołu przesłuchania matki skarżącego w charakterze świadka, zaświadczenie wystawione przez lekarza psychiatrę z dnia 8 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści przepisu art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm). – dalej określanej jako p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, jednakże zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogów formalnych z art. 87 § 1 i 4 p.p.s.a. oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości fakt, że skarżący nie złożył w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego przez tut. Sąd w dniu 18 grudnia 2015 r. Zgodnie z treścią art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. W przedmiotowej sprawie wyrok został ogłoszony po zamknięciu rozprawy w dniu 18 grudnia 2015 r., w związku z czym termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upłynął w dniu 27 grudnia 2015 r. Zaznaczyć także należy, że rozpoznając wniosek w przedmiocie przywrócenia terminu, Sąd w pierwszej kolejności zobowiązany jest zbadać, czy przedmiotowy wniosek został złożony w ciągu 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Przy czym początek terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. będzie przypadał na dzień następujący po dniu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 83 § 1 p.p.s.a. i art. 111 § 2 Kodeksu cywilnego), a jego koniec na dzień złożenia wniosku o przywrócenie terminu w sądzie lub oddania go m.in. w polskim urzędzie pocztowym (art. 83 § 1 i § 3 i art. 111 § 1 Kodeksu cywilnego). Z wyjaśnień skarżącego wynika, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 2 marca 2016 r. kiedy to dowiedział się, że na rozprawie w dniu 18 grudnia 2015 r. zapadł wyrok oddalający jego skargę oraz że upłynął już termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku. Wniosek o przywrócenie terminu strona złożyła natomiast w dniu 9 marca 2016 r. (data nadania na poczcie) a zatem w siedmiodniowym terminie ustawowym, określonym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Równocześnie z wnioskiem skarżący dokonał czynności, dla której został określony uchybiony termin – złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W sprawie spełnione zatem zostały warunki określone w art. 87 § 1 i § 4 p.p.s.a., co umożliwia merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącego. Przechodząc do oceny okoliczności podanych przez stronę w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku, trzeba wskazać, że przywrócenia terminu może domagać się strona, która przyznaje, że nie dokonała czynności w terminie i jest w stanie uprawdopodobnić, iż stało się tak bez jej winy ze względu na wystąpienie okoliczności od niej niezależnych, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z 4 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1977/00 dostępne, podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. Zezwala natomiast na przyjęcie za wiarygodne istnienie faktów, z którymi określony przepis wiąże skutki prawne, na podstawie bardziej lub mniej udokumentowanych twierdzeń strony. Ustawodawca nie zdefiniował bliżej pojęcia braku winy, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednak, że o braku winy można mówić wówczas, gdy pomimo podjęcia działań ze starannością, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o własne interesy, strona nie była w stanie dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych. Oceniając okoliczności faktyczne opisane we wniosku jak również załączoną dokumentację w kontekście przesłanek warunkujących przywrócenie terminu stwierdzić przede wszystkim należy, że strona w złożonym wniosku przyznaje fakt uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i nie neguje odbioru przesyłki przez matkę ("mama nie przekazała mi zawiadomienia o terminie rozprawy", "mama nie przekazując mi odebranej przesyłki zapewne zapomniała, że ją w ogóle odebrała i zapodziała w swoich gazetach"). Jest to podstawowy warunek skutecznego wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. Natomiast za nietrafne należy uznać twierdzenia strony, jakoby matka nigdy nie odbierała listów w domu w [...], albowiem przeciwne okoliczności jednoznacznie wynikają z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy niniejszej (doręczenie odpisu postanowienia z dnia 9 września 2015 r. pod w/w adresem nastąpiło właśnie do rąk matki S. M. - k. 148 akt sądowych - i było ono skuteczne, gdyż strona w terminie wniosła na to postanowienie zażalenie i nie kwestionowała sposobu doręczenia, potwierdzając jednoznacznie w tym zażaleniu fakt doręczenia postanowienia w dacie tożsamej z datą odbioru tego postanowienia przez matkę skarżącego). Zatem sugerowane przez skarżącego prawdopodobieństwo doręczenia zawiadomienia o rozprawie pod adresem [...] nie znajduje dostatecznego potwierdzenia w aktach sprawy. Jeśli chodzi o ostatnią przesłankę uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tut. Sądu z dnia 18 grudnia 2015 r., to uznać należało, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu. Zawiadomienie o terminie rozprawy odebrała matka skarżącego, która jako osoba w starszym wieku i cierpiąca na zaburzenia funkcji poznawczych (co potwierdza załączone zaświadczenie lekarskie), mogła nie przekazać stronie przesyłki, nie będąc przy tym świadoma skutków, jakie się z tym wiążą. W ocenie Sądu skarżący uprawdopodobnił, że matka nie powiadomiła go o odebranej przesyłce i mu jej nie przekazała, w związku z czym nie wiedział on o terminie rozprawy i nie ze swojej winy nie złożył w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Dodatkowo czynności podejmowane przez skarżącego wskazują, że dochował on staranności w prowadzeniu własnej sprawy, a na okoliczność uchybienia terminu nie mógł mieć wpływu. Stąd też należy uznać, że wystąpiły okoliczności uniemożliwiające skarżącemu dochowania terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i nie były one spowodowane jego zawinionym działaniem. Uzasadniało to przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Przywrócenie przez Sąd terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 18 grudnia 2015 r. oznacza, że po uprawomocnieniu się niniejszego postanowienia przedmiotowe postępowanie będzie się toczyć dalej, aż do jego prawomocnego zakończenia. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej otwiera się natomiast po doręczeniu stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 177 § 1 p.p.s.a.). Odnośnie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zauważyć należy, że wykonanie zaskarżonej decyzji zostało wstrzymane prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 814/15. Choć utraciło ono moc z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę, to aktualnie, po uprawomocnieniu się niniejszego postanowienia i wydaniu, w dalszej kolejności, postanowienia o uchyleniu stwierdzenia prawomocności wyroku z dnia 18 grudnia 2015 r., będzie ono wywoływać skutki w zakresie określonym w art. 61 § 6 p.p.s.a. Wobec powyższego na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.