I SA/Op 415/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Protokolant st. inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi L. C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 26 września 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do doręczenia decyzji określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym oddala skargę L. C. (dalej wnioskodawca, skarżący) pismem z dnia 24 sierpnia 2012 r. zwrócił się o przywrócenie terminu do doręczenia mu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 15 czerwca 2012 r. nr [...]. W wyniku rozpoznania tego wniosku, Naczelnik Urzędu Celnego w Opolu postanowieniem z dnia 14 września 2012 r. nr [...], powołując się na art. 165 a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.- zwanej dalej O.p.), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 15 czerwca 2012 r., uznając, że objęte wnioskiem strony żądanie w zakresie przywrócenia terminu do dokonania czynności doręczenia przez organ wydanej decyzji nie może być przedmiotem postępowania. W złożonym w ustawowym terminie zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżący, wnosząc o umorzenie postępowania pierwszoinstancyjnego, podniósł, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 15 czerwca 2012 r. nie została mu doręczona, przez co został pozbawiony możliwości zapoznania się z nią. Rozpoznając przedmiotowe zażalenie, Dyrektor Izby Celnej w Opolu postanowieniem z dnia 26 września 2012r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie wskazał, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy była ocena dopuszczalności zgłoszonego przez stronę żądania przywrócenia terminu do dokonania czynności doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 15 czerwca 2012 r. W tym względzie zważył, że doręczenie jest czynnością materialno-techniczną opisaną w Rozdziale 5 Działu IV Ordynacji podatkowej "Doręczenia", do której nie ma zastosowania przewidziana w Rozdziale 8 Działu IV Ordynacji podatkowej "Wszczęcie postępowania" instytucja wszczęcia postępowania podatkowego. Ponieważ przepisy prawa podatkowego nie zawierają instytucji przywrócenia terminu do doręczenia decyzji, brak jest zatem przedmiotu postępowania o wszczęcie którego wniosła strona. W tej sytuacji należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do doręczenia decyzji, w oparciu o uregulowanie art. 165a § 1 O.p., co zasadnie uczynił organ I instancji w ramach skarżonego postanowienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu nieuznanie wadliwości doręczenia decyzji, wskazując że doręczenie decyzji było niezgodne z przepisami postępowania podatkowego, gdyż za datę doręczenia pisma w sposób określony w Ordynacji podatkowej przyjmuje się datę 7-go dnia po dwukrotnej awizacji przesyłki. W odpowiedzi udzielonej na skargę Dyrektor Izby Celnej w Opolu wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo wskazał, że wnioskiem z dnia 5 października 2012 r. skarżący zwrócił się o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 15 czerwca 2012 r., który z uwagi na konieczność jego uzupełnienia, nie został jeszcze do tej pory rozpoznany. Nadto skarżący złożył także wniosek o sprostowanie obecnie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 26 września 2012 r., który został rozpoznany odmownie postanowieniem z dnia 22 października 2012 r. nr [...], na które nie złożono zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew jej twierdzeniom zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zaistniała podstawa prawna do wszczęcia a następnie prowadzenia postępowania podatkowego w zakresie żądania skarżącego, wyraźnie skonkretyzowanego we wniosku z dnia z dnia 24 sierpnia 2012 r., o przywrócenie terminu do doręczenia mu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 15 czerwca 2012 r. Oceniając tak zgłoszone żądanie zgodzić się trzeba ze stanowiskiem organów podatkowych obu instancji, iż przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, regulujące możliwość przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności, nie przewidują możliwości przywrócenia terminu do doręczenia decyzji, o co wnosił skarżący. Zagadnienie przywrócenia terminu reguluje w Ordynacji podatkowej art. 162, zgodnie z którym, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1), przy czym takie podanie należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której był określony uchybiony termin (§ 2). A zatem uchybienie terminu to sytuacja, w której to strona postępowania podatkowego (a nie organ) nie dokonała czynności w wyznaczonym dla niej czasie (terminie). Uchybienie terminu niweczy bowiem możliwość wykorzystania uprawnień strony wynikających z etapu postępowania, na którym rozpoznawana jest jej sprawa, w tym bardzo często z możliwości skorzystania ze środka zaskarżenia, gdy minął już ustawowy termin do jego złożenia. W instytucji tej chodzi jednakże o uchybienia terminów przez samą stronę i ma ona na celu ochronę jej praw, w sytuacjach przez nią nie zawinionych. Nie jest natomiast możliwe, jak czyni to skarżący, dochodzenie w ramach tej instytucji przywrócenia na jego wniosek terminu organowi do dokonania czynności materialno-technicznej, jaką jest doręczanie stronie wydanego rozstrzygnięcia. Analiza akt sprawy wskazuje, że zaistniały między skarżącym a organem podatkowym spór dotyczy kwestii skuteczności dokonanego przez organ zastępczego doręczenia skarżącemu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 15 czerwca 2012 r. Według bowiem skarżącego to właśnie wadliwość tego doręczenia winna spowodować ponowienie tej czynności przez organ i w tym celu domaga się on przywrócenia terminu dla tej ponownej czynności. Sąd w ramach obecnego postępowania, ograniczonego przedmiotowo zakresem zgłoszonego przez skarżącego żądania o przywrócenie terminu do doręczenia decyzji i wydanego w tym właśnie przedmiocie zaskarżonego postanowienia organu podatkowego o odmowie wszczęcia takowego postępowania podatkowego, nie jest uprawniony do wypowiadania się w kwestii prawidłowości i skuteczności wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 15 czerwca 2012 r. Skoro bowiem z uwagi na brak prawnej możliwości przywrócenia terminu do doręczenia decyzji nie jest równocześnie możliwe wszczęcie takiego postępowania podatkowego, to tym samym z uwagi na istniejącą przeszkodę procesową, nie jest także możliwe wypowiadanie merytorycznych ocen co do prawidłowości samego doręczenia decyzji. W tej kwestii organy, słusznie odmawiając wszczęcia postępowania, odwołały się do zapisu art. 165a § 1 O.p., w myśl którego, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. A zatem każdorazowo, w sytuacji stwierdzenia przez organ podatkowy, że w sprawie zachodzą przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania i rozpatrzenie treści żądania, nie może on przystąpić do merytorycznego badania wniosku a wręcz przeciwnie, obowiązany jest on zaniechać dalszych czynności i odmówić wszczęcia postępowania, zgodnie z art. 165a § 1 O.p. Użyte w tym przepisie wyrażenie "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne jego przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17.02.2012r. sygn. VI SA/Wa 2450/11, LEX nr 1124322). Jedynie końcowo można zauważyć, że brak możliwości prawnej dochodzenia przez skarżącego, w ramach wybranego środka, oceny prawidłowości dokonanego doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 15 czerwca 2012 r. nie oznacza, że takiego celu nie może on osiągnąć w wyniku realizacji innych przewidzianych prawem jego własnych uprawnień. Niewątpliwie, w sytuacji ewentualnego złożenia w trybie przywołanego już wyżej art. 162 O.p. wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, co mieści się w kręgu uprawnień strony, bez względu na samą zasadność merytoryczną takiego żądania, w pierwszej kolejności organ podatkowy będzie zobligowany do analizy czy żądanie takie dotyczy decyzji, która została skutecznie wprowadzona do obrotu prawnego, a zatem czy została ona prawidłowo doręczona stronie. Wobec braku skutecznego doręczenia nie rozpoczyna się bowiem bieg terminu do wniesienia odwołania, a skoro tak, to nie może on zostać przekroczony, a w konsekwencji również przywrócony, stosownie do treści art. 162 § 1 O.p. W tym stanie rzeczy kwestia skutecznego doręczenia musi zostać potraktowana jako swoiste zagadnienie wstępne, którego rozstrzygnięcie wpływa na losy oceny wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z dnia 25.01.2012 r. sygn. I FSK 673/11, LEX nr 1113126). A zatem w pośredni sposób zostanie poddana ocenie sporna kwestia doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 15 czerwca 2012 r., która nie mogła być, ze wskazanych powyżej względów formalnych, dokonana w ramach złożonego przez skarżącego żądania przywrócenia terminu do doręczenia decyzji. Całokształt przedstawionych wyżej okoliczności faktycznych i prawnych spowodował, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił zasadności wywodów i zarzutów skargi i w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.