I SA/Op 427/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Gocki po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. S. na zawiadomienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 31 sierpnia 2016 r. nr [...] oraz nr [...] w przedmiocie zajęcia wierzytelności postanawia: odrzucić skargę W dniu 9 listopada 2016 r. do tut. Sądu wpłynęła skarga S. S. (dalej jako: strona, skarżący), złożona na doręczone mu w dniu 27 września 2016r zawiadomienia organu egzekucyjnego - Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu - z dnia 31 sierpnia 2016r. nr [...] oraz nr [...] w przedmiocie zajęcia w A S.A. wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego odpowiednio w kwotach 813,10 zł i 788,60 zł Jak wynikało z uzasadnienia skargi, obecnie objęta egzekucją należność dotyczy dochodzonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej Zakład) zwrotu świadczenia emerytalno rentowego za miesiąc marzec 2015 r. w kwocie łącznej 1.489,10 zł, wypłaconego mu jako pełnomocnikowi zmarłej w dniu 27 lutego 2015r. konkubiny K. M. Według skarżącego, mimo kierowanych przez niego pism do Zakładu (pismo z dnia 25.08.2015r.) kwestionujących zasadność dochodzonego zwrotu, ograniczono się jedynie do naliczania odsetek za zwłokę i podjęcia wobec niego czynności egzekucyjnych, z którymi się nie zgadza i kwestionuje. Zwraca też uwagę na swoją obecną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu, działając poprzez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - dalej określana jako: [P.p.s.a.] Równocześnie wyjaśnił, iż w stosunku do skarżącego wydana została przed podjęciem czynności egzekucyjnych decyzja z dnia 2 września 2015r. zobowiązująca go do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu emerytalnego w kwocie 756,13 zł oraz ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy kolejowy w kwocie 732,97 zł po zmarłej K. M. za okres od 1.03.2015r. do 31.03.2015r. Decyzja ta stała się ostateczna, z uwagi na niezaskarżenie jej w przewidzianym prawem terminie do Sądu Okręgowego w Opolu, Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Następnie, po wezwaniu strony w dniu 7.01.2015r do uregulowania zadłużenia wynikającego z ww. decyzji oraz skierowaniu do niej w dalszej kolejności upomnień (odebrane w dniu 4.02.2016r.), wszczęte zostało z dniem 31.08.2016r. postępowanie egzekucyjne, poprzez podjecie czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A., o czym skarżący został powiadomiony w dniu 20.09.2016r. Z uwagi na treść samej skargi, która według organu dotyczy spóźnionego odwołania od decyzji z 2 września 2015r. zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu emerytalnego oraz ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy kolejowy po zmarłej K. M., którego rozpoznanie nie należy do właściwości sądu administracyjnego, wniesiono o jej odrzucenie. Równocześnie, pismem z dnia 25.10.2016r. Zakład zwrócił się do skarżącego o doprecyzowanie trybu rozpoznania skargi w części dotyczącej postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący poinformował o podtrzymaniu swojego stanowiska wyrażonego w szeregu pism kierowanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w tym w piśmie z dnia 10.10.2016r. Dlatego też, nie mając już nic więcej do dodania, zażądał skierowania sprawy do egzekucji, zastrzegając sobie jednocześnie prawo do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz do Sądu Cywilnego w zakresie powództwa przeciwegzekucyjnego na podstawie art. 840 kodeksu postępowania cywilnego. Uważa także, że dalsze prowadzenie korespondencji z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych jest bezcelowe i do niczego nie doprowadzi. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, chociaż nie z uwagi na wskazany przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu brak właściwości sądu administracyjnego do jej rozpoznania (art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), lecz z uwagi na jej niedopuszczalność (art. 58 § 1pkt 6 P.p.s.a), ze względu na niewyczerpanie przez skarżącego przed jej wniesieniem przewidzianych prawem środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym. Stosownie bowiem do treści art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego można wnieść po uprzednim wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak: zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 11/13, stwierdził, że niezachowanie przewidzianego w przepisie art. 52 § 1 P.p.s.a. trybu ma miejsce zarówno wówczas, gdy strona w ogóle nie wniosła przysługujących jej w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia, jak też w przypadku złożenia do sądu administracyjnego skargi po uprzednim wniesieniu środka zaskarżenia, ale przed jego rozpoznaniem przez właściwy organ (por. LEX nr 1282716). Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego, umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć. Między innymi środkiem prawnym mającym służyć ochronie dłużnika jest skarga na czynności egzekucyjne, która wszczyna postępowanie mające na celu zbadanie prawidłowości dokonania przez organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności [w niniejszej sprawie - zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego - art. 80 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. - dalej u.p.e.a)] zmierzającej do zastosowania określonego środka egzekucyjnego (w niniejszej sprawie - egzekucja z rachunku bankowego - art. 1a pkt 12a tiret 4 u.p.e.a.). Jest to zatem postępowanie obejmujące swoim zakresem tylko ograniczony wycinek postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku zobowiązanego. Stanowi ono fragment postępowania egzekucyjnego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie tego rodzaju skargi może mieć skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją złożono. Sąd zwraca uwagę na ten aspekt prawny, gdyż w ramach złożonej do Sądu skargi, wskazane zostały kwestie dotyczące doręczonych skarżącemu w dniu 27 września 2016r zawiadomień z dnia 31 sierpnia 2016r. nr [...] oraz nr [...] w przedmiocie zajęcia w A S.A. wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego odpowiednio w kwotach 813,10 zł i 788,60 zł. To właśnie ta czynność egzekucyjna podjęta wobec skarżącego była powodem podjęcia w konsekwencji przez niego działań, w celu zaskarżenia prawidłowości tych czynności egzekucyjnych, przy czym strona uczyniła to bezpośrednio do sądu administracyjnego, z pominięciem, środków prawnych uregulowanych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazać przy tym należy, że dla konieczności wyczerpania, przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, środków prawnych przewidzianych na etapie postępowania egzekucyjnego nie ma znaczenia subiektywne przekonanie skarżącego o braku zaufania do działań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na co wskazuje treść jego pisma uzupełniającego skargę. Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt przedmiotowej sprawy podkreślić należy, że wystąpienie ze skargą do Sądu powinno być poprzedzone nie tylko rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego I instancji, lecz również zakończeniem postępowania drugoinstancyjnego, tj. wydaniem rozstrzygnięcia, które mogłoby dopiero stanowić przedmiot skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zasadą jest bowiem, że skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego można wnieść na rozstrzygnięcia mające charakter ostateczny, a zatem takie na które stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. W rozpoznawanej sprawi nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżący, po doręczeniu mu w dniu 27 września 2016r zawiadomień z dnia 31 sierpnia 2016r. nr [...] oraz nr [...] o zajęciu wierzytelności z jego rachunku bankowego, już 4 października 2016r (czyli po 7 dniach) skierował na te czynności egzekucyjne skargę bezpośrednio do tut. Sądu, czyli bez wyczerpania przysługujących mu środków prawnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym, służących weryfikacji prawidłowości podjętej wobec niego czynności egzekucyjnej, z która się nie zgadza. W tym stanie rzeczy, na obecnym etapie sprawy brak jest możliwości poddania ocenie Sądu działań organu egzekucyjnego, skoro sprawowana przez sądy administracyjne kontrola legalności działalności administracji publicznej, zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), dokonywana jest pod względem zgodności z prawem podejmowanych przez nie rozstrzygnięć i działań. Z tych też powodów Sąd stwierdził, że na obecnym etapie sprawy niedopuszczalnym okazało się wniesienie skargi na zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji