I SA/Op 436/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Gerard Czech po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 26 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2018 r. w związku z wnioskiem skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę G. M. (dalej też: "skarżący", "strona") na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 26 lipca 2019 r. w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2018 r. Pismem z dnia 24 grudnia 2019 r., nadanym w dniu 27 grudnia 2019 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej), skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W piśmie tym wskazał, że z przyczyn niezależnych od niego, tj. z powodu obowiązku sprawowania opieki nad chorym dzieckiem nie mógł złożyć ww. wniosku w wymaganym terminie. Wyjaśnił, że pod koniec upływu terminu na złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku, stan zdrowia jego 12 letniego dziecka, będącego w tym czasie pod jego wyłączną opieką uległ pogorszeniu. Skarżący nie miał nikogo, komu mógłby powierzyć opiekę nad dzieckiem. Dopiero po powrocie małżonki na weekend, skarżący znalazł czas, by zająć się swoimi bieżącymi sprawami. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i uiścił opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Aby jednak Sąd mógł rozpoznać merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu, musi on zostać złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, § 2, § 4 p.p.s.a). Z kolei jak stanowi art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się zatem do warunków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku uznać należy, mając na uwadze okoliczności przedstawione we wniosku, że siedmiodniowy termin do jego złożenia został zachowany, albowiem wskazana przez stronę przyczyna niedochowania terminy ustała w dniach 21-22 grudnia 2019 r. (powrót małżonki do domu na weekend), a nadanie wniosku miało miejsce w dniu 27 grudnia 2019 r. Sąd był zatem uprawniony dokonać jego oceny w zakresie zasadności przywrócenia wnioskowanego terminu tj. rozważenia, czy argumenty podniesione przez skarżącego uprawdopodabniają okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi. Kryterium braku winy, o jakim mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (J.P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149, por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 229/12). O braku winy strony można mówić wtedy, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Ma to miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Mieszczą się więc tu wszystkie przypadki działań leżących poza jakimkolwiek wpływem na nie samej strony, jak i nietypowe zdarzenia jej dotykające. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi z uwagi na różnorodność sytuacji życiowych zalicza się z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, mylne poinformowanie strony o terminie lub o trybie wniesienia środka zaskarżenia (por. postanowienie NSA z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt II GZ 499/14). Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez nią działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Uprawdopodobnienie braku winy oznacza zatem wykazanie tych okoliczności z dużą wiarygodnością. Przechodząc do oceny złożonego wniosku w zakresie zasadności przywrócenia wnioskowanego terminu rozważenia wymaga, czy argumenty podnoszone przez stronę uprawdopodabniają okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jak stanowi przepis art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Z treści przytoczonego przepisu wynika więc, że warunkiem sporządzenia przez sąd uzasadnienia wyroku oddalającego skargę jest złożenie przez stronę stosownego wniosku. Skuteczność tego wniosku zależna jest jednak od dochowania przez wnioskodawcę siedmiodniowego terminu, biegnącego od dnia ogłoszenia wyroku oddalającego skargę, a w wypadku wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym – od dnia doręczenia sentencji. W rozpatrywanej sprawie wyrok został ogłoszony na rozprawie w dniu 11 grudnia 2019 r., a stronę pouczono, że wobec oddalenia skargi uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia jego ogłoszenia. Wobec powyższego termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, liczony od dnia ogłoszenia wyroku, upłynął z dniem 18 grudnia 2019 r., była to środa, dzień roboczy. Oceniając wystąpienia zasadniczej przesłanki przywrócenia terminu, jaką jest brak winy po stronie skarżącego, Sąd stwierdził, że przesłanka ta nie została spełniona. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem, że wskazana przez niego przyczyna uchybienia terminowi, tj. chorobą dziecka i konieczność sprawowania nad nim opieki, nie mogła być przezwyciężona przy dołożeniu należytych starań. Nie negując zatem wskazywanej przez stronę okoliczności sprawowania opieki nad chorym dzieckiem oraz faktu, iż skarżący z mógł mieć z tego tytułu trudności w załatwianiu swoich spraw, to zauważyć jednak należy, że z treści uzasadnienia wniosku nie wynika, aby w okresie przewidzianym na złożenie wniosku o sporządzenie wyroku, skarżący nie mógł podjąć starań, aby dokonać wymaganej czynności procesowej czynności w terminie. Przedstawione okoliczności związane z koniecznością sprawowania stałej i osobistej opieki nad dzieckiem są zbyt ogólnikowe, aby można było na ich podstawie przyjąć, że dopełnienie obowiązku złożenia wniosku z zachowaniem terminu było obiektywnie niemożliwe. Choroba dziecka i konieczność sprawowania nad nim opieki może być podstawą przywrócenia uchybionego terminu, ale jedynie wówczas, gdy jest to sytuacja, która całkowicie, obiektywnie uniemożliwia opiekunom podejmowanie zwykłych czynności życiowych. Skarżący nie wykazał jednak, że choroba dziecka wykluczyła mu możliwość nadania przesyłki albo wykluczyła możliwość wyręczenia się inną osobą w celu dokonania tej czynności. Zawarta we wniosku argumentacja nie jest poparta przedstawieniem jakichkolwiek aktów staranności tj. przedstawieniem jakichkolwiek prób podjęcia przez skarżącego działań, które zmierzały by do terminowego dokonania czynności. Nie wynika z niej także w jakim konkretnie okresie i na jakiego rodzaju chorobę cierpiało dziecko, czy była to choroba tego rodzaju, że wymagała nieprzerwanej i bezpośredniej obecności opiekuna przy chorym dziecku, czy, kiedy, gdzie i jaka udzielona była choremu dziecku pomoc medyczna. Nie wskazał też przyczyny nieobecności małżonki w tym czasie w domu i tego, że jej ewentualny wcześniejszy powrót był niemożliwy lub co najmniej utrudniony. Wskazać bowiem trzeba, że skarżący zobligowany był uprawdopodobnić, że stan zdrowia dziecka w danym okresie uniemożliwiał mu prowadzenie swoich spraw i dokonywanie czynności osobiście, jak również i to, że wykluczała ona możliwość posłużenia się osobą trzecią. W niniejszym zaś przypadku, skarżący, poza złożonym oświadczeniem, nie przedstawił na przywoływane okoliczności jakichkolwiek dowodów, tym samym w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że zaistniałej przeszkody do dokonania czynności w określonym terminie, przy dołożeniu starań możliwych w danej sytuacji, nie można było przezwyciężyć. Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie spornym nie jest sam fakt choroby dziecka, lecz okoliczność, iż to właśnie ta choroba była powodem niedotrzymania przez skarżącego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jak wyżej wskazano, warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej jest przede wszystkim uprawdopodobnienie przez nią, iż nie mogła dokonać czynności w terminie, na skutek okoliczności od niej niezależnych, którym nie mogła zapobiec mimo dołożenia należytej staranności. Zatem przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2016r. sygn. akt I FZ 154/16). Należyta staranność w prowadzeniu swych spraw wymaga, aby zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu czynności procesowych, dla dokonania których ustawodawca określił termin. W przedmiotowej sprawie żadnych tego typu zdarzeń skarżący nie przedstawił. W świetle okoliczności sprawy oraz wyjaśnień strony powoływanych na poparcie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku uznać należało, że skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do dokonania przedmiotowej czynności. Powyższe wyklucza możliwość przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia na podstawie art. 87 § 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, w myśl powołanych wyżej przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak na wstępie.