I FZ 154/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Bd 134/16 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 2 grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego 2008 r. do maja 2010 r. i od lipca do września 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 9 marca 2016 r., sygn. akt: I SA/Bd 134/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił P. K. (dalej zwany "skarżącym") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 2 grudnia 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego 2008 r. do maja 2010 r. i od lipca do września 2010 r. 2. Sąd I instancji, przedstawiając okoliczności faktyczne w jakich zapadło powyższe rozstrzygnięcie wskazał, że skarga wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia została nadana w placówce pocztowej 21 stycznia 2016 r. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi pełnomocnik skarżącego podał, że został ustanowiony pełnomocnikiem w sprawie 12 stycznia 2016 r. Zaznaczył, że zaskarżona decyzja została doręczona poprzedniemu pełnomocnikowi 18 grudnia 2015 r. co oznaczało, że termin do złożenia skargi upływał 18 stycznia 2016 r. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że po odebraniu 12 stycznia 2016 r. akt od poprzedniego pełnomocnika, w wyniku ostrej reakcji alergicznej, która miała miejsce w okresie od 13 do 18 stycznia 2016 r., nie był w stanie – pomimo licznych prób – sporządzić skargi i dochować terminu do jej wniesienia. Oznaczało to, w jego ocenie, że uchybienie terminowi do złożenia skargi nastąpiło bez jego winy. Do wniosku załączono kserokopię kart konsultacji z lekarzem specjalistą - alergologiem z dnia 13 i 15 stycznia 2016 r. 3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej odrzucenie z powodu uchybienia terminowi do jej wniesienia. 4. Sąd I odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia skargi przyjął, że wskazane przez pełnomocnika skarżącego problemy zdrowotne nie stanowiły wystarczającej okoliczności uprawdopodobniającej brak winy w niedotrzymaniu przez niego terminu do złożenia skargi. Stanowisko takie było tym bardziej, w ocenie sądu I instancji uzasadnione, bowiem pełnomocnik nie wykazał pełnej niezdolności do podjęcia czynności zmierzających do terminowego wniesienia skargi. Sąd I instancji zwrócił uwagę na to, że skoro pełnomocnik skarżącego odbywał wizyty u lekarza zanim upłynął termin do złożenia skargi, tj. w dniach 13 i 15 stycznia 2016 r., to również miał możliwość, zachowując termin, by złożyć skargę, którą mógłby uzupełnić w późniejszym terminie, względnie mógł udzielić substytucji innemu pełnomocnikowi do dokonania tej czynności. Ponadto z karty konsultacji lekarskiej sporządzonej w dniu 15 stycznia 2016 r. wynikało, że stan jego zdrowia uległ poprawie. Ponieważ termin na złożenie skargi upływał z dniem 18 stycznia 2016 r., to pełnomocnik mógł dopełnić czynności z zachowaniem terminu, zwłaszcza że skarga może zostać nadana za pośrednictwem poczty, która w B. (tj. mieście w którym pełnomocnik zamieszkuje) przy ul. [...] czynna jest całą dobę. Sąd I instancji wskazał również, że skarżący w sprawie dwukrotnie ustanawiał pełnomocników profesjonalnych. Pierwszym pełnomocnictwem z 11 października 2013 r. upoważnił adwokata J. O. do prowadzenia sprawy przed wszystkimi organami administracji podatkowej, a także do złożenia skargi (k. 2112 akt adm.). Pełnomocnictwo to nie zostało odwołane. Natomiast pełnomocnictwem z 12 stycznia 2016r. skarżący umocował doradcę podatkowego D. T. do występowania przez Wojewódzkim Sadem Administracyjnym w Bydgoszczy celem złożenia skargi (k. 13 akt sądowych). Okolicznością niesporną w sprawie pozostawało doręczenie decyzji 18 grudnia 2015 r. na adres kancelarii adwokata J. O. Według sądu I instancji, w sytuacji gdy pełnomocnik – doradca podatkowy D. T. stwierdził, że nie jest w stanie sporządzić skargi i wnieść jej w terminie z uwagi na zły stan zdrowia, istniała możliwość złożenia skargi z zachowaniem terminu przez poprzedniego pełnomocnika, który do dnia 12 stycznia 2016 r. był jedynym pełnomocnikiem umocowanym w sprawie, a zatem posiadał pełną wiedzę o przebiegu postępowania i dokonanych w jego toku ustaleniach. 5. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji zarzucając naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej zwanej "ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi"). W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego ponownie podniósł, że na skutek wstrząsu anafilaktycznego znalazł się w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia i dopiero 15 stycznia 2016 r. stan ten uległ nieznacznej poprawie jednak dalej był on zobligowany do korzystania z ciągłej pomocy innych osób. Wraz z zażaleniem pełnomocnik skarżącego nadesłał wycinek materiałów z portalu Wikipedia dotyczący choroby alergicznej. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż okoliczności w nim przedstawione nie dawały podstaw do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie narusza prawo. 8. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 86 § 2 powołanej wyżej ustawy, w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie czy uchybienie terminu nie było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro powołany wyżej art. 86 § 2, stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest w związku z tym dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (analogicznie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 12 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 91/15). Ustawowy warunek "braku winy strony w uchybieniu terminu" obejmuje swoim zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonych czynności. Jak podkreślono bowiem w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 327/10, uchybienie terminu przez stronę, spowodowane okolicznościami związanymi z osobą jej pełnomocnika, w pełni odnosi negatywne skutki wobec niej samej. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy strona i jej pełnomocnik nie mogli usunąć przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. 9. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że prawidłowo sąd I instancji przyjął, że wystąpienie przeszkody do dokonania czynności w postępowaniu w postaci choroby pełnomocnika nie oznaczało jeszcze, że uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu. Jak wynika bowiem z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, choroba może być przesłanką wyłączającą winę w rozumieniu powołanego wyżej przepisu, jeżeli wykluczona jest możliwość dokonania czynności procesowej bądź zlecenia tego innej osobie (por. postanowienie z 3 lipca 2012 r., II FZ 432/12). Okoliczność taka nie zachodziła w rozpoznawanej sprawie, gdyż w okresie od doręczenia decyzji (18 grudnia 2015 r.) do upływu terminu do złożenia skargi (18 stycznia 2016 r.) skarżący był reprezentowany przez dwóch profesjonalnych pełnomocników. Nie było w związku z tym przeszkód aby obaj pełnomocnicy w taki sposób zorganizowali sposób reprezentacji skarżącego, aby odpowiednio zabezpieczać jego interesy w toku postępowania, również w przypadku choroby jednego z nich. 10. W podanym wyżej kontekście sąd I instancji prawidłowo przyjął, że w świetle art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazana we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi przyczyna uchybienia terminu, tj. choroba jednego z pełnomocników, nie stanowiła przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Przy ocenie winy lub braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły pełnomocnikowi dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez niego działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. 11. Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy należało zatem zgodzić się ze stanowiskiem, które zajął w tej sprawie sąd I instancji, a mianowicie, że nie uprawdopodobniono braku winy strony w uchybieniu ustawowego terminu i że tym samym w niniejszej sprawie zachodziła przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, warunkująca przywrócenie uchybionego terminu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.