I SA/Op 446/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 10 października 2012 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. w związku z wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: wniosek pozostawić bez rozpoznania Pismem z dnia 15 grudnia 2012 r. B. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 10 października 2012 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. Uzasadniając wniosek wskazała, iż wskutek działań nieuczciwych urzędników urzędu skarbowego grozi jej upadłość i nie jest w stanie zarobić tyle, by móc pokryć koszty procesu. Spłacanie zadłużenia, do którego doszło przez postępowanie organów podatkowych, nie pozwala już na zapłatę kosztów procesu. Ponieważ wniosek o przyznanie prawa pomocy nie spełniał ustawowych wymogów, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 grudnia 2012 r. przesłano skarżącej urzędowy formularz "PPF", celem jego wypełnienia i przesłania w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie to, jak wynika z akt sprawy doręczono osobiście skarżącej w dniu 14 stycznia 2013 r. W odpowiedzi skarżąca pismem z dnia 18 stycznia 2013 r. wniosła o przedłużenie terminu do złożenia wniosku o prawo pomocy. W uzasadnieniu wskazała, iż przebywa na zwolnieniu lekarskim od dnia 10.01.2013 r. do dnia 22.01.2013 r., zaś choroba uniemożliwia jej poruszanie się. Nadto wskazała, że w zakreślonym siedmiodniowym terminie, rozliczająca jej działalność księgowa nie będzie w stanie dostarczyć deklaracji PIT-11, i PIT-5. Podała także, że konta bankowe ma bezpodstawnie zajęte przez urząd skarbowy, wobec czego nie korzysta z nich, zaś wizyta w banku i pobranie wyciągów bankowych z uwagi na chorobę jest niemożliwe. Do pisma załączyła kserokopię druku ZUS ZLA. Wobec niewypełnienia wskazanego w wezwaniu obowiązku złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowy formularz "PPF", zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 24 stycznia 2013 r. wniosek skarżącej, na podstawie art. 257 i art. 258 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - /dalej p.p.s.a./ pozostawiono bez rozpoznania. We wniesionym w terminie sprzeciwie od powyższego zarządzenia, skarżąca zakwestionowała brak uwzględnienia jej wniosku o przedłużenie terminu do złożenia druku PPF, zwłaszcza, iż wniosek ten był uzasadniony jej chorobą (zapalenie płuc) trwającą ok. trzech tygodni. Skarżąca nie była zatem w stanie w tym czasie zgromadzić wymaganych dokumentów. Wyjaśniła przy tym, że ona sama nie posiada wielu dokumentów, bardzo wiele z nich posiada jej księgowa, która także w terminie 7 dni nie była w stanie tymi dokumentami się zająć. Nadto, dla skarżącej niezrozumiałe jest, dlaczego w innej sprawie z jej udziałem o sygn. akt I SA/Op 451/12 analogiczny wniosek o przedłużenie terminu został uwzględniony, a w sprawie niniejszej nie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego powoduje, że postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jak wynika z akt sprawy strona skarżąca wniosła w terminie sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego, stąd Sąd zobligowany jest dokonać oceny sprawy w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Przepis art. 252 § 2 p.p.s.a. stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Stosownie do art. 257 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Warunkiem zastosowania sankcji określonej w art. 257 p.p.s.a., jest uprzednie wezwanie strony do uzupełnienia braków wniosku. Z treści powołanych przepisów wynika, że skuteczność wniosku o przyznanie prawa pomocy uzależniona jest od złożenia go na urzędowym formularzu, według wzoru określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Jest to wymóg bezwzględny, który musi zostać spełniony każdorazowo, gdy strona zwraca się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wniosek taki, stosownie do art. 252 § 2 p.p.s.a., ma charakter sformalizowany, a obowiązek ten wynika z przepisów prawa rangi ustawowej. To ustawodawca określił, w jakiej formie mogą być składane wnioski o prawo pomocy i tylko te złożone na urzędowym formularzu podlegają merytorycznemu rozpoznaniu. Natomiast wnioski o prawo pomocy, które nie zostały złożone na urzędowym formularzu, ustawodawca nakazuje pozostawić bez rozpoznania. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca, mimo stosownych pouczeń Sądu w tym zakresie nie uzupełniła braku formalnego wniosku i nie złożyła go na urzędowym formularzu. Takie działanie skarżącej, wobec jasnej i kategorycznej treści art. 257 p.p.s.a., pozbawiło Sąd podstaw do rozpoznania jej wniosku o prawo pomocy. Niedopuszczalne jest bowiem merytoryczne orzekanie w sprawie wniosku, który nie został złożony w przewidzianej prawem formie. Odnosząc się do zarzutów skarżącej wskazać należy, iż nie mógł zostać uwzględniony jej wniosek o przedłużenie terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o prawo pomocy poprzez złożenie urzędowego formularza. Wskazany siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest terminem ustawowym, przewidzianym w art. 49 § 1 p.p.s.a. i jako taki nie podlega przedłużeniu. Stanowisko takie jest szeroko prezentowane w orzecznictwie i w pełni akceptuje je również Sąd rozpoznający niniejszą sprawę (zob. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 04.03.2013 r. III SA/Łd 1043/12, postanowienie NSA z dnia 05.12.2012 r. II OZ 1074/12 i z dnia 06.04.2011 r. I OZ 217/11- dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej sytuacji wskazane przez skarżącą w sprzeciwie okoliczności związane z długotrwałym zwolnieniem lekarskim i brakiem możliwości zgromadzenia odpowiednich dokumentów, nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości przedłużania terminu zakreślonego w art. 257 p.p.s.a. Podkreślenia także wymaga, iż stosownego druku skarżąca nie złożyła również na obecnym etapie postępowania, przy wniesionym sprzeciwie. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że wprawdzie ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje możliwość przedłużenia terminów do dokonania określonych czynności procesowych, to jednak dotyczy to jedynie terminów sądowych, czyli wyznaczonych przez Sąd, Przewodniczącego Wydziału lub Referendarza sądowego, o czym stanowi art. 84 tej ustawy. Powyższy pogląd znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie NSA, w którym przyjmuje się, że możliwość przedłużania terminów dotyczy jedynie terminów sądowych (por. np. postanowienie NSA z 17 maja 2011 r., sygn. akt II OZ 397/11, a także postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 5 grudnia 2011 roku, sygn. akt I SA/Wr 1448/11), a do takich, jak wskazano powyżej, nie należy termin przewidziany na uzupełnienie braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie tego wniosku na urzędowym formularzu. Jedynie wyjaśniająco dodać należy, iż w powołanej przez skarżącą sprawie o sygn. akt I SA/Op 451/12 referendarz sądowy przedłużył na jej wniosek termin do złożenia określonych dokumentów, co miało jednak miejsce już po złożeniu przez nią prawidłowego wniosku o prawo pomocy sporządzonego na urzędowym formularzu. Natomiast w rozpatrywanej sprawie skarżąca w ogóle nie złożyła druku PPF, wskutek czego, z przyczyn wskazanych powyżej, nie mógł zostać rozpatrzony jej wniosek o przedłużenie terminu do uzupełnienia ewentualnych stwierdzonych w nim braków formalnych. Na marginesie można zauważyć, że jak wynika z zapisów na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 grudnia 2012 r. wzywającego do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu "PPF", doszło do niego osobiście, w placówce pocztowej ( agencji) w dniu 14.01.2013r. , zaś z pisma strony z dnia 18.01.2013r. o przedłużenie terminu do złożenia wniosku, wynika, że od 10.01 do 22. 01.2013 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim uniemożliwiającym wyjście z domu. Również to pismo z dnia 18.01.2013 r. wysłane zostało przesyłką poleconą, w okresie wykazywanej niezdolności do pracy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 257 w zw. z art. 252 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia