I SA/Op 447/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 12 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. M., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 25 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. oraz odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na ten podatek w związku z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi postanawia: I. odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi; II. zwrócić stronie skarżącej wpis sądowy od skargi w kwocie 2000,00 zł (słownie: dwa tysiące złotych 00/100). Dnia 28 maja 2014 r. do tut. Sądu wpłynęła skarga wniesiona przez L. M. (dalej jako: skarżący, strona) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 25 marca 2014 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. oraz odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na ten podatek. Ponieważ skarga nie została opłacona, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 maja 2014 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 2.000 zł (stosownie do § 1 pkt 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi) w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w trybie przepisu art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) /dalej jako: p.p.s.a./ (k. 51). Ze względu na fakt, iż adresat nie odebrał przesyłki, została ona awizowana po raz pierwszy w dniu 02.06.2014 r. a następnie w dniu 10.06.2014 r. W dniu 20.06.2014 r. przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków fiskalnych przez stronę została zwrócona do nadawcy (vide: k. 51). Ww. przesyłkę uznano za doręczoną w trybie zastępczym z dniem 16.06.2014 r., a zatem termin do uzupełnienia braków skargi upłynął w dniu 23.06.2014 r. Wskutek nieuzupełnienia braków przez skarżącego postanowieniem z dnia 3 lipca 2014 r. skarga została odrzucona. Odpis ww. orzeczenia został doręczony stronie w dniu 14.07.2014 r. W dniu 18 lipca 2014 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 25 marca 2014 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. oraz odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na ten podatek. Do wniosku dołączono dowód uiszczenia wpisu sądowego w należnej wysokości (k. 64). Skarżący uzasadniając wniosek wskazywał, iż wskutek doręczenia mu wezwania do uzupełnienia braków w trybie przepisu art. 73 § 4 p.p.s.a. został pozbawiony prawa do obrony. Podniósł, że nie odebranie przez skarżącego wskazanej przesyłki spowodowane było nieobecnością w kraju - przebywał on w tym czasie w Londynie, a dodatkowo jego pobyt tam przedłużył się z powodu problemów związanych z rejestracją działalności gospodarczej. Wskazał także, że po przyjeździe z Wielkiej Brytanii do Polski w dniu 28 czerwca 2014 r. w jego skrzynce pocztowej nie było żadnego awiza sądowego. W załączeniu do wniosku, skarżący przedstawił dowody świadczące o jego pobycie w Wielkiej Brytanii w postaci: biletów lotniczych, potwierdzenia rezerwacji biletów na prom, kserokopii wniosku skarżącego o przyznanie numeru ubezpieczenia, kserokopii informacji o numerze ubezpieczenia skarżącego, kserokopie informacji o LMT Trading Ltd. Zarządzeniem z dnia 31 lipca 2014 r. skarżący został wezwany do przedstawienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu - związanych z pobytem za granicą, w tym doprecyzowania daty wyjazdu i przyjazdu, problemów związanych z rejestracją działalności gospodarczej Wielkiej Brytanii oraz do uprawdopodobnienia ww. okoliczności poprzez przedłożenie stosowanych dokumentów. Pismem z dnia 11 sierpnia 2014 r. skarżący wyjaśnił, że jego pierwszy pobyt w Wielkiej Brytanii trwał od 5 kwietnia 2014 r. do 4 maja 2014 r.- w tym okresie skarżący udał się do angielskiego urzędu celem uzyskania National Insurace Number (NINo). Kolejny pobyt trwał od dnia 24 maja 2014 r. do dnia 28 czerwca 2014 r., a w dniu 10 czerwca 2014 r. skarżący uzyskał dokument NINo. Skarżący wskazywał, że pobyt w Wielkiej Brytanii wiązał się z rejestracją działalności gospodarczej oraz nawiązaniem współpracy z zagranicznymi podmiotami, przy czym, decydując się na wyjazd nie mógł zaplanować daty powrotu, bowiem nie wiedział ile czasu zajmie rejestracja działalności. Do pisma skarżący załączył kserokopie umowy z biurem rachunkowym znajdującym się w Londynie, potwierdzenie kupna biletu z Wrocławia do Londynu, kserokopie biletu z Londynu do Wrocławia, kserokopie Aplication for a National Insurance Number, kserokopie umowy z bankiem, kserokopie potwierdzenia rezerwacji promu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wynika z treści przepisów art. 85 i art. 86 § 1 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, jednakże na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 i 4 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Mając na uwadze treść wyżej przytoczonych przepisów, stwierdzić należy, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, bowiem w dniu 14 lipca 2014 r. wnioskodawca powziął wiedzę o odrzuceniu skargi przez tut. Sąd (zwrotne poświadczenie odbioru postanowienia, k. 63 akt), a przedmiotowy wniosek złożył on w dniu 17 lipca 2014 r. Równocześnie z wnioskiem skarżący dokonał czynności, dla której został określony uchybiony termin - uiścił wpis sądowy od skargi. Okoliczności te pozwalają na merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącego. Na wstępie jednak odnieść należy się do argumentacji skarżącego, że po powrocie do kraju skarżący nie znalazł w skrzynce pocztowej żadnego awiza. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 p.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie doszło do skutecznego doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego. Wezwanie w tym zakresie zostało stronie skutecznie doręczone na adres wskazany w skardze w dniu 16 czerwca 2014 r., w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. Jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy koperty i zwrotnego potwierdzenia odbioru, przesyłka została awizowana dwukrotnie w dniach 2 czerwca 2014 r. i 10 czerwca 2014 r., a na załączonym do niej formularzu potwierdzenia odbioru zaznaczono, w którym urzędzie pocztowym złożono przesyłkę oraz podkreślono informację dotyczącą zawiadomienia o pozostawieniu awizo w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącego. Czternastodniowy okres, na jaki pismo złożono w placówce pocztowej, liczony od dnia 2 czerwca 2014 r. (data pierwszego awizo), upłynął w dniu 16 czerwca 2014 r. i datę tę uznać należy za datę skutecznego doręczenia skarżącego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego. W kontekście poczynionych ustaleń wynikających z dokumentów w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz adnotacji zamieszczonych na kopercie zawierającej korespondencję sądową, wskazać należy, że przesyłka polecona zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego była prawidłowo awizowana, adresat zawiadomiony, a zatem doręczono ją skarżącemu w trybie art. 73 p.p.s.a. skutecznie. Wobec powyższego twierdzenie skarżącego, że nie znalazł zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki pocztowej nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. Gołosłowne oświadczenie strony nie zostało zatem uprawdopodobnione poprzez wskazanie konkretnych i szczególnych okoliczności, które potwierdzałyby taką możliwość, że doręczyciel nie pozostawił awiza, bądź awizo mogło zginąć ze skrzynki pocztowej bez wiedzy skarżącego. W ocenie Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił także braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Zaznaczyć należy, że w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu strona powinna uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. O braku winy stanowić może zaistnienie niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Uchybienie w tym względzie, narusza bowiem obiektywny miernik staranności i stanowi podstawę do oddalenia wniosku o przywrócenie terminu, skoro nawet lekkie niedbalstwo świadczy o zawinionym niedokonaniu czynności w terminie. Natomiast brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Zaznaczyć przy tym należy, że przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. W świetle wyżej omówionych przepisów, dorobku orzecznictwa w tej materii oraz wskazanych przez skarżącego okoliczności sprawy, przedstawiona przez skarżącego przyczyna uchybienia terminu - wcześniej zaplanowany wyjazd w celu założenia działalności gospodarczej za granicą - nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu, a co za tym idzie, okoliczności te nie mogą stanowić podstawy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. Wskazać należy, że w podobnej sprawie wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 sierpnia 2011 r. (sygn. II OZ 675/11 dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), z którego wynika że "sam pobyt strony za granicą i związana z tym niemożność odebrania korespondencji sądowej nie stanowi skutecznej przesłanki do przywrócenia terminu do dokonania danej czynności procesowej, albowiem nie jest to przeszkoda obiektywnie uniemożliwiająca odbiór korespondencji mimo dochowania przez stronę należytej staranności. Strona, wiedząc o toczącym się postępowaniu, winna skorzystać z instytucji przewidzianych w p.p.s.a. i przed wyjazdem skutecznie ustanowić pełnomocnika do reprezentacji czy doręczeń." W przedmiotowej sprawie nieobecność skarżącego spowodowana była zaplanowanym wcześniej wyjazdem za granicę, bowiem wiązała się z zarejestrowaniem działalności gospodarczej skarżącego. Zatem bez wątpienia wymagała wcześniejszego przygotowania. Ze zgromadzonych w sprawie informacji nie wynika, by zdarzenie to miało charakter nagły czy wiązało się z nadzwyczajnymi, niemożliwymi do przezwyciężenia okolicznościami. Na ocenę przedstawionych przez skarżącego okoliczności nie ma także wpływu wskazywany przez wnioskodawcę przebieg procesu rejestracji jego działalności gospodarczej, oczekiwanie na uzyskanie numeru NINo, zwłaszcza, że w tym czasie, skarżący przebywał również w Polsce (od 4 maja 2014 r. do 24 maja 2014 r.), a nadto zdarzenie to nie miało charakteru nagłego, bowiem skarżący wiedział, iż jego wniosek o NINo zostanie rozpoznany w czasie od 4 do 6 tygodni. Przedłożone przez skarżącego dokumenty, w tym kserokopie zaświadczeń dotyczących rejestracji w Wielkiej Brytanii działalności skarżącego oraz wniosek o NINo, nie wskazują na zaistnienie w czerwcu 2014 r. nieprzezwyciężonych trudności, a w konsekwencji nie uprawdopodobniają wystąpienia po stronie skarżącej braku winy w niedochowaniu terminu do uzupełniania braków skargi. Podkreślić należy, że wnioskodawca planując wyjazd, oraz (co sam skarżący zaznaczył we wniosku), mając świadomość, że jego pobyt za granicą może się przedłużyć, powinien skorzystać z możliwości powiadomienia o tym Sądu i wskazania adresu dla doręczeń, bądź też ustanowienia pełnomocnika, którym w myśl art. 35 § 1 p.p.s.a. może być między innymi rodzic, małżonek, rodzeństwo lub zstępni - czego jednak nie uczynił. Co więcej, z akt sprawy wynika, iż w czasie pobytu skarżącego za granicą - od 5 kwietnia 2014 r. do 4 maja 2014 r. wniósł on przedmiotową skargę w dniu 24 kwietnia 2014 r. (data na kopercie zawierającej skargę skierowaną na adres Izby Skarbowej w Opolu, k. 14), co tym bardziej wskazuje na to, że wnioskodawca działał z rozeznaniem, a pobyt za granicą nie wykluczał skutecznego dokonywania czynności procesowych. Ponadto, mając na względzie cel pobytu w Wielkiej Brytanii - założenie działalności gospodarczej, można domniemywać, iż skarżący wyjeżdżał będzie regularnie, co tym bardziej powinno skłonić go do podjęcia czynności pozwalających na bieżącą kontrolę stanu postępowania wywołanego skargą. Nie można mu zatem przypisać cechy działania z należytą starannością, która warunkuje możliwość skorzystania z dobrodziejstwa przewidzianego w art. 86 § 1 p.p.s.a. Skarżący wnosząc skargę do sądu powinien liczyć się z otrzymywaniem korespondencji sądowej. Przed wyjazdem za granicę winien więc podjąć odpowiednie działania, zapewniające możliwość odbioru korespondencji, np. przez osobę trzecią, albo wydać inne dyspozycje przewidziane prawem. Tym bardziej, że od skarżącego, prowadzącego także w Polsce działalność gospodarczą – firmę "A", należałoby oczekiwać większej staranności niż od osób, które takiej działalności nie prowadzą. Zaniechania strony wskazują na niedbałość w prowadzeniu własnych spraw, a nawet lekka postać winy nie może ekskulpować ze skutków uchybienia terminu. Mając na względzie przedstawione powyżej rozważania Sąd nie dopatrzył się braku winy w działaniu skarżącego, gdyż można mu przypisać co najmniej niedbalstwo wyrażające się w niestarannym prowadzeniu własnych spraw. Powyższe wyklucza możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w postaci uiszczenia wpisu, przez co wniosek podlegał oddaleniu na podstawie art. 87 § 2 p.p.s.a. Natomiast uiszczony wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wpis sądowy od skargi zwrócono stronie skarżącej na podstawie art. 232 §1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na uprzednie odrzucenie skargi.