I SA/Op 451/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Gerard Czech po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 10 października 2012 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. w związku z wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie, obejmującym ustanowienie doradcy podatkowego lub radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę B. W. (dalej skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 10 października 2012 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że skarżąca w wymaganym terminie nie uiściła wpisu należnego od skargi, co obligowało Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej jako: [p.p.s.a.]. Pismem z dnia 1 sierpnia 2013 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Rozpoznając wniosek skarżącej Sąd postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2013 r. odmówił przywrócenia terminu, uznając, że skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu. Na powyższe orzeczenie skarżąca, pismem z dnia 6 września 2013 r., złożyła zażalenie, wnosząc równocześnie o zwolnienie jej z kosztów sądowych. Z kolei w złożonym w dniu 9 października 2013 r. druku PPF skarżąca rozszerzyła zakres żądania, występując o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego lub radcy prawnego. We wniosku, odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, majątku i dochodach skarżąca oświadczyła, że obecnie jest osobą bezrobotną, nie posiadającą dochodów jak też żadnego majątku, oraz że sama pozostaje w gospodarstwie domowym, lecząc się przy tym na depresję i nerwicę. Wskazała również, że posiada zadłużenie w wysokości ok. 30.000 zł. W wyniku wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. skarżąca przedłożyła pismo, w którym oświadczyła, że nie ponosi żadnych kosztów utrzymania domu bądź lokalu mieszkalnego, gdyż zamieszkuje w pomieszczeniu piwnicznym udostępnionym jej grzecznościowo przez osobę, wynajmującą jej wcześniej lokal mieszkalny, że w celu pozyskania środków finansowych zajmuje się zbieraniem butelek i puszek aluminiowych, że na zakup wyżywienia przeznacza nieznaczne kwoty, że obecnie prowadzona jest wobec niej egzekucja pieniężna na kwotę 24.000 zł, że nie posiada żadnych kont ani lokat bankowych, że nie uzyskuje żadnej pomocy z zewnątrz (w tym żadnych darowizn), że obecnie leczy się na nerwicę i depresję i z uwagi na jej trudną sytuację otrzymuje za darmo lekarstwa od lekarza, u którego podejmuje leczenie, że od 4 października 2013 r. zarejestrowana jest w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna oraz, że nie wnosiła o pomoc do instytucji zajmującej się jej udzielaniem. Wraz z pismem skarżąca przedłożyła kserokopię decyzji z 4 października 2013 r. o uznaniu jej z tym dniem za osobę bezrobotną, a także kserokopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2012. W celu weryfikacji opisanych wyżej informacji skarżąca została wezwana do przedłożenia dowodów je potwierdzających. Skarżąca nie przedłożyła żądanych dowodów, ograniczając się jedynie do przesłania kolejnego pisma, w którym podniosła, że nie jest w stanie uzyskać tak licznych dokumentów, gdyż nie posiada środków finansowych pozwalających na ich pobranie. Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. U podstaw rozstrzygnięcia legło stwierdzenie, że skarżąca nie wywiązała się z obowiązku pełnego i rzetelnego wyjaśnienia okoliczności związanych z jej sytuacją finansową. Podkreślono, że skarżąca w żaden sposób nie udokumentowała swych twierdzeń odnośnie dochodów oraz kosztów utrzymania, pomimo wezwania do uwiarygodnienia tych informacji odpowiednimi dowodami. Pismem z dnia 8 stycznia 2014 r. skarżąca wniosła sprzeciw na powyższe rozstrzygnięcie, ponownie powołując się na swą trudną sytuację materialną. Zarządzeniem z dnia 3 lutego 2014 Sąd wezwał skarżącą do przedłożenia dokumentów potwierdzających informację o uzyskiwanym przychodzie w postaci zasiłku dla bezrobotnych. W odpowiedzi skarżąca przesłała zaświadczenie wystawione przez Urząd Pracy w G. z dnia 19 lutego 2014 r. z którego wynika, że otrzymała ona w okresie od 25.10.2013 r. do 31.01.2014 r. zasiłek w kwocie łącznej 1.880,59 zł netto (średnio ok. 570 zł miesięcznie). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na częściowe uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. W myśl natomiast art. 246 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać przy tym należy, że celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozpatrując wniosek skarżącej Sąd uznał, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca jest osobą samotną, a jedynym źródłem jej utrzymania są pobierane świadczenia z tytułu zasiłku dla bezrobotnych. Kwoty uzyskiwane z tego tytułu mogą być wystarczające jedynie na pokrycie niezbędnych potrzeb socjalnych. Biorąc zatem pod uwagę przedstawioną powyżej sytuację majątkową skarżącej, uzasadnione jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd nie znalazł natomiast podstaw do uwzględnienia wniosku o ustanowienie doradcy podatkowego ani radcy prawnego. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane na stronie internetowej http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. W ocenie Sądu takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w niniejszej sprawie. Na obecnym etapie postępowania nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, zaś skarżąca skutecznie dokonała wszystkich czynności osobiście, sporządzając w terminie zażalenie na postanowienie Sądu odmawiające przywrócenia terminu. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.