I SA/Op 471/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kuczyńska po rozpoznaniu w dniu 13 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów nieznajdujacych pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2003 r. wskutek wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji J. W. (dalej Skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do tut. Sądu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...], w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów nieznajdujacych pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2003 r. W skardze zawarto wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, który w dalszym toku postępowania sprecyzowano jako wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek uzasadniono tym, iż Skarżąca ma stałe miejsce zamieszkania, stałą pracę i, chociaż nie zgadza się z wydaną decyzją, nie unika jakiejkolwiek odpowiedzialności. Zdaniem pełnomocnika nie ma ustawowych podstaw aby istniała jakakolwiek konieczność do prowadzenia egzekucji przed kontrolą sądową zaskarżonej decyzji. Zarządzeniem z dnia 11 sierpnia 2010 r. wezwano Skarżącą do przedłożenia informacji uprawdopodabniających spełnienie ustawowych przesłanek, warunkujących wstrzymanie zaskarżonego aktu, tj. wykazanie, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wraz dokumentami na ich poświadczenie, między innymi świadczących o uzyskiwanych dochodach oraz ponoszonych kosztach bieżącego utrzymania (np. wyciągi z kont i lokat bankowych za ostatnie 3 m-ce, rachunki dotyczące ponoszonych wydatków w okresie od 01.05.2010r. do 30.07.2010 r.) W odpowiedzi Skarżąca przedłożyła kserokopie wyciągów z rachunku bankowego za okres 20.05.2010 r. do 19.07.2010 r. oraz zaświadczenia o uzyskiwanych zarobkach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek Skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), po przekazaniu skargi sądowi może on, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Wcześniejsza odmowa wstrzymania wykonania aktu przez organ nie pozbawia skarżącego prawa złożenia takiego wniosku do sądu. Jak z powyższego wynika, w zaistniałym stanie sprawy nie istnieją przeszkody formalne do rozpoznania przez Sąd zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Pamiętać jednocześnie należy, że przyznanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, wyrażonej w art. 61 § 1 powołanej ustawy, zgodnie z którym wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. U podstaw tej regulacji legła potrzeba zagwarantowania funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Wstrzymanie wykonania aktu jest więc instytucją wyjątkową, stosowaną w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Ustawa wymienia w tym przepisie dwie przesłanki: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z treści tego przepisu wynika obowiązek wykazania przez wnioskującego okoliczności uprawdopodobniających zaistnienie wskazanych przesłanek. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Choć zatem obowiązek ustalenia, czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. obciąża sąd administracyjny, który przy rozpatrywaniu wniosku winien brać pod uwagę wszystkie okoliczności w nim podniesione, a ponadto także te, które wynikają z całości akt sprawy, to jednak uprawdopodobnienie okoliczności faktycznych będących podstawą wniosku ciąży na Skarżącej, która działa we własnym, procesowym interesie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. post. NSA z 20.12.2004 r. w sprawie sygn. akt GZ 138/04, niepubl.). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. post. WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II Sa/Bk 352/06, LEX nr 192964). Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale o szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak m. in: postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 889/04, niepubl.; postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 694/04, niepubl.; postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., II OZ 52/05, niepubl.). Treść wniosku oraz akta administracyjne nie przybliżają okoliczności wskazujących na wystąpienie niebezpieczeństwa znacznej szkody. Niebezpieczeństwo takie musi być realne a ponadto szkoda musi być "znaczna". Strona nie uprawdopodobniła również, że na skutek wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić należy, że obowiązek uregulowania zaległości podatkowych w każdym przypadku, niezależnie od zamożności podatnika, łączy się z obniżeniem jego dochodu. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody i to znacznych rozmiarów lub trudnych do odwrócenia skutków, którym zapobiec może wstrzymanie wykonalności zaskarżonego aktu. Wyegzekwowanie należności pieniężnych samo w sobie nie może być uznane jako powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, gdyż zawsze istnieje możliwość zwrotu sum niesłusznie wyegzekwowanych lub dobrowolnie zapłaconych. Ewentualne uchylenie zaskarżonego aktu wskutek jego sądowej kontroli spowoduje bowiem obowiązek organów podatkowych zwrotu ściągniętych należności z oprocentowaniem. Okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku Sąd nie dopatrzył się również dokonując oceny sytuacji majątkowej i finansowej Skarżącej. Z przedłożonych zaświadczeń o zarobkach wynika, iż Skarżąca uzyskuje dochody ze stosunku pracy (a więc pozyskiwanych w sposób stały, co również nie jest bez znaczenia dla oceny jej sytuacji finansowej) w kwocie 3554,54 zł netto. Dane te wskazują wprawdzie na brak możliwości finansowych pozwalających na jednorazowe uregulowanie całości ciążących na Skarżącej należności publicznoprawnych, wynoszących kwotę 60.030 zł, pozwalają one jednak na ich częściowe regulowanie. Wprawdzie ewentualna egzekucja należności podatkowych będzie stanowiła znaczne obciążenie dla dochodów Skarżącej, jednakże sama ta okoliczność nie uzasadnia jeszcze możliwości zastosowania instytucji określonej w art. 61 § 3 ustawy, a interes skarżącej jest dostatecznie chroniony przepisami postępowania egzekucyjnego w zakresie ograniczenia egzekucji należności pieniężnych. Zdaniem Sądu Skarżąca nie wykazała, iż wykonanie zaskarżonej decyzji związane jest z ryzykiem przekraczającym normalne następstwa wynikające z wykonywania aktu, wiążące się np. z zagrożeniem dla egzystencji podatnika czy niebezpieczeństwem pozbawienia środków koniecznych dla jego niezbędnego utrzymania. Skarżąca nie przedstawiła żadnych okoliczności przemawiających za uznaniem, iż wskutek wykonania decyzji jej sytuacja życiowa ulegnie zmianie w stopniu przekraczającym zwykłe następstwa zapłaty podatku. Okoliczności takie, zdaniem sądu nie wynikają również z akt sprawy. Natomiast poza zakresem oceny Sądu, w ramach rozpoznawania wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, pozostała ponoszona przez pełnomocnika argumentacja, mająca na celu wykazanie uchybień prawnych decyzji, która stała się przedmiotem skargi. Tego rodzaju okoliczności nie mogą stanowić skutecznej podstawy uwzględnienia wniosku, bowiem przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog podstaw wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu i nie wymienia wśród nich wadliwości i uchybień prawnych zaskarżonego aktu czy też wadliwości w zakresie dowodów przyjętych przez organy podatkowe w trakcie postępowania podatkowego . Zatem rozpoznając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosek o wstrzymanie wykonania przedmiotu zaskarżenia, sąd nie dokonuje oceny zawartości skargi (post. NSA z dnia 9 lipca 2004 r., FZ 163/04, niepubl.). Jak wskazuje B. Dauter w: [B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005 ], środki ochrony tymczasowej nie mogą zastępować orzeczeń zawierających merytoryczną ocenę aktu czy też wpływać na ich treść. Reasumując, uregulowanie przewidziane w ramach art. 61 § 3 ustawy ma wyjątkowy charakter, a jego zastosowanie obwarowane zostało szczególnymi przesłankami, których istnienia Skarżąca nie wykazała. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne orzeczono jak w sentencji.