I SA/Op 479/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Anna Wójcik Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Frydryk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 lutego 2013 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 12 października 2012r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty komorniczej oddala skargę. Na podstawie szeregu tytułów wykonawczych organ egzekucyjny Naczelnik Urzędu Skarbowego w Opolu prowadził postępowanie egzekucyjne wobec A Sp. z o.o. w [...] na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: B, C, D, E, F, G, H, I, J, K. Na podstawie tych tytułów wykonawczych organ egzekucyjny podejmował szereg czynności egzekucyjnych zmierzających do wyegzekwowania należności nimi objętych. W stosunku do tytułów wykonawczych o nr B, C, E organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 4 listopada 2011r. Nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. W odniesieniu do tytułów wykonawczych o nr B, C, D i E organ egzekucyjny - zawiadomieniem z dnia 8 grudnia 2011r. Nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności w X S.A. W stosunku do tytułów wykonawczych nr F, G, H, I, J, K Naczelnik Opolskiego Urzędu Skarbowego w Opolu - zawiadomieniem z dnia 2 grudnia 2011r. Nr [...] - dokonał zajęcia wierzytelności w X S.A. Natomiast w odniesieniu do tytułów wykonawczych nr L, P (które wpłynęły do organu egzekucyjnego odpowiednio w dniach 2 stycznia 2012r. i 7 lutego 2012r.) organ egzekucyjny - zawiadomieniem z dnia 27 lutego 2012r. Nr [...] - dokonał zajęcia wierzytelności w XS.A. Zobowiązana A Spółka z o.o. w dniach 7 i 9 lutego 2012r. wpłaciła bezpośrednio Wierzycielowi kwotę 1.999.724,30 zł na poczet należności objętych wyżej wskazanymi tytułami wykonawczymi. Naczelnik Opolskiego Urzędu Skarbowego w Opolu postanowieniem z dnia 15 maja 2012r. Nr [...] określił wysokość opłaty komorniczej należnej od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu na kwotę 99.986,23 zł. Wierzyciel nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania w sprawie. W zażaleniu zarzucono naruszenie art. 66 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. z 2012r. poz. 10 15) - zwanej dalej "ustawą egzekucyjną" , poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że należności w kwocie 1.999.724,30 zł zostały wpłacone Wierzycielowi przez Zobowiązaną Spółkę w dniach 7 i 9 lutego 2012r. w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych przez organ egzekucyjny i że w związku z tym na rzecz tego organu przypada opłata komornicza w kwocie 99.986,23 zł. Wierzyciel wskazywał, że Spółka ubiegała się o możliwość spłaty zadłużenia w formie układu ratalnego. W dniu 24 stycznia 2012r. w siedzibie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu odbyło się spotkanie, na którym ustalono, że Spółka nie później niż do dnia 23 lutego 2012r. dokona spłaty zadłużenia, które nie może być objęte układem ratalnym. W związku z tymi ustaleniami A Spółka z o.o. w dniach 7 i 9 lutego 2012r. dokonała na rachunek wierzyciela wpłat należności objętych postępowaniem egzekucyjnym. Wierzyciel w związku z tymi wpłatami poinformował pismem z dnia 4 kwietnia 2012r. Naczelnika Opolskiego Urzędu Skarbowego w Opolu o zmianie stanów należności w poszczególnych tytułach wykonawczych. W odpowiedzi Wierzyciel został obciążony opłatą komorniczą, co jest jego zdaniem pozbawione podstaw prawnych i faktycznych. Poczynione przez Spółkę wpłaty w dniach 7 i 9 lutego 2012r nie nastąpiły w wyniku dokonanych czynności egzekucyjnych przez organ egzekucyjny, lecz zostały wpłacone w związku z czynnościami dokonanymi przez Wierzyciela, tj. złożonym wnioskiem o ogłoszenie upadłości A i wnioskiem Zobowiązanej Spółki o układ ratalny. Niezbędnym warunkiem jego zawarcia i wycofania wniosku o ogłoszenie upadłości była wpłata kwoty 1.999.724,30 zł. Na podstawie art. 66 § 3 ustawy egzekucyjnej, wierzyciel, na rzecz którego organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych, jest obowiązany do uiszczenia opłaty komorniczej wyłącznie w przypadku, gdy dłużnik dokonuje zapłaty bezpośrednio na rzecz wierzyciela w wyniku zastosowanych przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. W ocenie Wierzyciela ustawodawca uzależnił powstanie po stronie wierzyciela obowiązku uiszczenia opłaty komorniczej od kwot efektywnie ściągniętych egzekucyjnie czy wpłaconych przez dłużnika na rzecz wierzyciela w wyniku zastosowanych przez organ egzekucyjny środków. Na poparcie swoich twierdzeń Wierzyciel powołał się na wyrok NSA z dnia 22 marca 2000r. sygn. akt SA/SZ 114/99. W ocenie Wierzyciela brak jest związku przyczynowego uzasadniającego obciążenie go opłatą komorniczą, bowiem jest ona uzależniona od skuteczności podjętych czynności egzekucyjnych i stanowi swoistego rodzaju wynagrodzenie dla organu egzekucyjnego . Sam fakt wszczęcia postępowania egzekucyjnego i podjęcia przez organ czynności egzekucyjnych, które nie prowadzą do dokonania przez dłużnika wpłaty na rzecz wierzyciela nie rodzi obowiązku uiszczenia na rzecz organu egzekucyjnego opłaty komorniczej. W dalszej części zażalenia Wierzyciel dowodził, że wbrew stanowisku organu egzekucyjnego w sprawie określenia wysokości opłaty komorniczej należy wydać postanowienie. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej kwoty 16.531,02 zł i określił prawidłową wysokość opłaty komorniczej należnej od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu na kwotę 83.455,21 zł. Zasadnie jego zdaniem Naczelnik Opolskiego Urzędu Skarbowego w Opolu obciążył Wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu opłatą komorniczą w związku z przeprowadzonymi czynnościami egzekucyjnymi wobec Zobowiązanej Spółki A. Jeżeli zobowiązany po dokonaniu przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych rozumianych zgodnie z definicją z art. 1a pkt 2 ustawy egzekucyjnej jako wszelkich podejmowanych działań zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego , wpłaca dochodzoną należność bezpośrednio wierzycielowi to należy uznać, iż wpłata nastąpiła w wyniku realizacji przymusu, wynikającego z zastosowania środków egzekucyjnych. Obowiązujące przepisy pozwalają na przyjęcie, że jeżeli w trakcie trwania postępowania egzekucyjnego wierzyciel negocjuje ze zobowiązanym warunki dokonania zapłaty należności poza postępowaniem egzekucyjnym, to dla uwolnienia się od obowiązku opłaty komorniczej od tej części należności może skorzystać z uprawnienia określonego wart. 66 § 4 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, tj. wystąpić o zawieszenie postępowania egzekucyjnego przed przewidywalnym przekazaniem należności, co do których stosowano środki egzekucyjne. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu uznał po zbadaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, że brak było podstaw faktycznych i prawnych do obciążenia Wierzyciela opłata komorniczą w stosunku do tytułów wykonawczych o nr L, P. Należności nimi objęte zostały uregulowane przez Zobowiązaną bezpośrednio Wierzycielowi w dniu 9 lutego 2012 r. , natomiast czynności egzekucyjne zostały podjęte w dniu 27 lutego 2012 r. a więc po dokonaniu wpłaty. W pozostałym zakresie utrzymano w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skarżący Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Opolu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Zarzucił naruszenie art. 66 § 4 pkt 1 ustawy egzekucyjnej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie w wyniku przyjęcia, że w każdym przypadku, gdy wierzyciel negocjuje w trakcie postępowania egzekucyjnego ze zobowiązanym warunki dokonania zapłaty należności poza postępowaniem egzekucyjnym to dla uwolnienia się od obowiązku opłaty komorniczej powinien skorzystać z przewidzianego w tym przepisie uprawnienia tj wystąpić o zawieszenie postępowania egzekucyjnego przed przewidywanym terminem przekazania należności co do których zastosowano środki egzekucyjne. Zarzucono również naruszenie art. 66 § 5 ustawy egzekucyjnej poprzez niewłaściwe w sprawie zastosowanie , polegające na przyjęciu, że należności zostały wpłacone Wierzycielowi w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych. W ocenie Wierzyciela złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości było bezpośrednią przyczyną podjęcia przez Zobowiązanego decyzji o spłacie należności. Ustawodawca uzależnił powstanie obowiązku uiszczenia opłaty komorniczej od kwot efektywnie ściągniętych egzekucyjnie czy wpłaconych na rzecz wierzyciela w wyniku zastosowanych środków egzekucyjnych. W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia , wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269, ze m.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień i decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja czy postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2). Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd takiego naruszenia się nie dopatrzył. Przedmiotem sporu jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 12 października 2012 r. stwierdzające w części zasadność obciążenia Wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu opłatą komorniczą w związku z przeprowadzonymi czynnościami egzekucyjnymi wobec Zobowiązanej Spółki z o.o. A. Kwestie dotyczące opłaty komorniczej zostały uregulowane w art. 1a pkt 6 oraz art. 66 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. z 2012r. poz. 1015) - zwanej dalej - ustawą egzekucyjną. Stosownie do art. 1 a pkt 6 tej ustawy przez opłatę komorniczą rozumie się opłatę wynoszącą 5 % kwot przekazanych wierzycielowi przez organ egzekucyjny lub przekazanych wierzycielowi przez zobowiązanego w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych. Na podstawie art. 66 § 3 ustawy egzekucyjnej, wierzyciel, na rzecz którego organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych, jest obowiązany, z zastrzeżeniem § 4, do uiszczenia opłaty komorniczej. Nie pobiera się opłaty komorniczej od: - kwot wpłaconych po wystąpieniu wierzyciela z żądaniem zawieszenia albo umorzenia postępowania egzekucyjnego, - należności ściągniętych przez organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem, - należności dochodzonych na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez urząd skarbowy lub naczelnika urzędu skarbowego, - należności dochodzonych na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez organ wykonujący, chyba że niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodowało obce państwo. Ze wskazanych regulacji prawnych wynika zatem, że opłata komornicza jest należna organowi egzekucyjnemu pod warunkiem wystąpienia określonych przesłanek pozytywnych a mianowicie: powinny być dokonane uprzednie czynności na rzecz wierzyciela, kwoty stanowiące podstawę naliczenia opłaty powinny być przekazane wierzycielowi przez organ egzekucyjny lub przez zobowiązanego, a nadto przekazanie kwot winno nastąpić w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych. Zatem prawo do opłaty komorniczej uzależnione jest od podjęcia przez organ egzekucyjny skutecznych czynności egzekucyjnych, które w konsekwencji doprowadziły do zaspokojenia wierzyciela. Jeżeli zatem zobowiązany po dokonaniu przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych rozumianych zgodnie z definicją z art. 1a pkt 2 ustawy egzekucyjnej, jako wszelkich podejmowanych działań zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego , wpłaca dochodzoną należność bezpośrednio wierzycielowi to należy przyjąć, iż wpłata nastąpiła w wyniku realizacji przymusu egzekucyjnego, wynikającego z zastosowania tych środków . Słusznie zauważył Dyrektor Izby Skarbowej, że obowiązujące regulacje prawne nie przewidują czynienia ustaleń w zakresie motywacji, które skłoniły zobowiązanego do zapłaty dochodzonej w tym postępowaniu należności, tj. czy zobowiązany przekazał wierzycielowi objętą tytułem wykonawczym należność wskutek zastosowanych na podstawie tego tytułu środków egzekucyjnych częściowo skutecznych, czy też może na skutek innych działań podejmowanych równocześnie przez wierzyciela. Obowiązujące przepisy pozwalają natomiast na przyjęcie, że jeżeli w trakcie trwania postępowania egzekucyjnego wierzyciel negocjuje ze zobowiązanym warunki dokonania zapłaty należności poza postępowaniem egzekucyjnym, to dla uwolnienia się od obowiązku opłaty komorniczej od tej części należności może skorzystać z uprawnienia określonego w art. 66 § 4 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, tj. wystąpić o zawieszenie postępowania egzekucyjnego przed przewidywalnym przekazaniem należności, co do których stosowano środki egzekucyjne . W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2010 r. o sygn. akt II FSK 1228/09 Sąd wskazał cyt." Każda wpłata na poczet należności objętych tytułem wykonawczym, stanowiącym podstawę zastosowania środków egzekucyjnych jest podstawą do ustalenia opłaty komorniczej. Sformułowanie dotyczące obowiązku jej uiszczenia przez wierzyciela na rzecz którego dokonano czynności egzekucyjnych stwarza wręcz domniemanie, że przekazanie należności w sposób określony w art. 1a pkt 6 u.p.e.a. (bezpośrednio wierzycielowi) jest wynikiem zastosowania tych środków. Jeżeli wierzyciel podejmuje sam działania, mające doprowadzić do uzyskania należności już bez udziału organu egzekucyjnego winien wystąpić z żądaniem, o którym mowa w art. 66 § 4 pkt 1 u.p.e.a. i to przed wpłaceniem przez zobowiązanego." Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę akceptuje w całości tezę zawartą w cytowanym wyroku. Niesporne jest , że w zakresie tytułów wykonawczych przekazanych do realizacji organowi egzekucyjnemu o nr B, C, D, E, F, G, H, I, J, K dokonano w dniach 4 listopada, 2 i 8 grudnia 2011 r. czynności egzekucyjnych, polegających na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego oraz innej wierzytelności w X S.A. Y Bank poinformował organ egzekucyjny o zbiegu egzekucji. Natomiast X S.A. uznała zajęcia wierzytelności. Zobowiązana Spółka dokonała w dniach 7 i 9 lutego 20112r. wpłaty należności objętych tymi tytułami wykonawczymi L i P. Prawidłowo zatem organ odwoławczy uznał, że w przypadku czynności egzekucyjnych, które zostały podjęte już po dokonaniu wpłaty przez Zobowiązaną Spółkę tj 27 lutego 2012r. należało odstąpić od naliczania opłaty komorniczej. Wierzyciel twierdził, że wpłaty od Zobowiązanej z pominięciem organu egzekucyjnego dokonane były na skutek prowadzonych negocjacji jakie miały miejsce w dniu 24 stycznia 2012r. w zakresie zawarcia układu ratalnego i obietnic wycofania wniosku o ogłoszenie upadłości. Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie aby takiego rodzaju negocjacje były między stronami prowadzone jeśli ma to prowadzić do zaspokojenia wierzyciela w tym również z pominięciem organu egzekucyjnego . Jednak uwolnienie się od ponoszenia opłaty komorniczej musi odbywać się z zachowaniem obowiązujących w tym zakresie uregulowań prawnych przewidzianych ustawą egzekucyjną. Niewątpliwie Wierzyciel Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Opolu podjął sam działania, mające na celu doprowadzenie do uzyskania należności bez udziału organu egzekucyjnego, lecz nie wystąpił do organu egzekucyjnego Naczelnika Opolskiego Urzędu Skarbowego w Opolu z żądaniem zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o jakim mowa w art. 66 § 4 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, przed dokonaniem wpłaty przez Zobowiązaną A. W ocenie Sądu, tylko wystąpienie z żądaniem zawieszenia bądź umorzenia postępowania egzekucyjnego mogło zwolnić Wierzyciela z obowiązku uiszczenia opłaty komorniczej. W przeciwnym wypadku opłata komornicza jest należna od wpłaconych przez zobowiązanego kwot należności objętych tytułami wykonawczymi stanowiących podstawę środków egzekucyjnych zastosowanych wobec zobowiązanego przed dokonaniem wpłaty. Zatem, w odniesieniu do wskazanych tytułów wykonawczych naliczenie opłaty komorniczej nastąpiło w sposób zgodny ze stanem faktycznym i prawnym sprawy. Odnosząc się do sporu pomiędzy Wierzycielem a organem egzekucyjnym w zakresie zasadności wydawania postanowienia w sprawie wysokości opłaty komorniczej należy stwierdzić, że zgodnie z linią orzeczniczą (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 listopada 2010r. sygn. akt I SA/Sz 644/10, wyrok NSA z dnia 4 października 2012r. sygn. akt II FSK 408/11). prawidłową formą obciążenia wierzyciela opłatą komorniczą jest postanowienie, na które służy zażalenie i skarga do sądu administracyjnego. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania organ egzekucyjny prawidłowo wydał postanowienie, w którym określił wysokość opłaty komorniczej, jednocześnie pouczając o służących środkach zaskarżenia. W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, to zaś skutkuje oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) .