I SA/Op 560/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 7 października 2009 r. Nr PP-I/44070-0036/09/BK w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za listopad 2006r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący A. D. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 7 października 2009 r. Nr PP-I/44070-0036/09/BK w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za listopad 2006 r. Wartość przedmiotu sporu stanowi kwota 43.252 zł. Nadto skarżący na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 – dalej zwaną ppsa ) zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia doradcy prawnego. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy podniósł, iż uzyskiwane przez niego dochody nie wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb jego i syna, którego wychowuje samotnie. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wykazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z synem, nie posiada majątku, zaś dochód rodziny stanowi jego wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy w wysokości 1.275 zł brutto. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 259§1 i 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. –dalej zwaną ppsa] postanowienie, wobec którego wniesiono sprzeciw, traci moc. Oznacza to, że po wniesieniu sprzeciwu sąd nie ocenia poprawności rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego, lecz rozstrzyga wniosek od nowa, korzystając z całości dowodów zgromadzonych we wcześniejszym postępowaniu. Stosownie do art. 245 wskazanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Z powołanego przepisu wynika zatem, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy w zgłoszonym zakresie, a rozstrzygnięcie sądu zależy od należytego i pełnego udokumentowania okoliczności usprawiedliwiających przyznanie wnioskowanego prawa pomocy. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach. Z jednej strony powinna uwzględniać wysokość obciążeń finansowych jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony jej możliwości finansowe. W niniejszej sprawie ewentualne koszty, które musiałaby ponieść strona to wpis od skargi kasacyjnej stanowiący połowę wpisu od skargi, a w przypadku przywrócenia terminu ewentualnie wpis od skargi w kwocie 1.298 zł. Skarżący A. D. składając wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ppsa zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia doradcy prawnego. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazał, że środki jakie uzyskuje z tytułu wykonywanej pracy nie wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb jego i syna, którego wychowuje samotnie. Podkreślił, iż nie posiada żadnych oszczędności, które mógłby przeznaczyć na koszty sądowe. Wskazał też, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z piętnastoletnim synem, nie posiada majątku, zaś dochód rodziny to wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.275 zł ( brutto ). Pismem z dnia 2 lutego 2010r. wezwano skarżącego podstawie art. 255 ppsa do przekazania: szczegółowej informacji na temat ponoszonych przez niego i dziecko kosztów na bieżące utrzymanie, łącznie z kosztami utrzymania mieszkania (tj. z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje) wraz dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość ich poniesienia; stosownych dokumentów potwierdzających informację, zawartą we wniosku o przyznanie prawa pomocy odnośnie wysokości uzyskiwanych dochodów; wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych wnioskodawcy za ostatnie trzy miesiące. Skarżący w wyznaczonym terminie nie zastosował się do wezwania i nie przedłożył żadnych dokumentów ani informacji, nie uczynił też tego składając sprzeciw od rozstrzygnięcia referendarza. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 ppsa następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z treści przywołanych przepisów, prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba starająca się o takie prawo nie dysponuje żadnymi środkami na poniesienie kosztów, a zatem dotyczy to osób żyjących w skrajnym ubóstwie, pozbawionych całkowicie środków do życia, kwalifikujących się do korzystania ze środków pomocy społecznej. Z kolei przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczy osób, które osiągają dochody, jednak są one tak niskie, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Przy czym przy rozpatrywaniu wniosku należy wziąć pod uwagę nie tylko dochody bieżące wnioskodawcy, ale także jego majątek, w tym zgromadzone oszczędności i posiadane dobra materialne. W orzecznictwie podkreśla się, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04). Zatem, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co niewątpliwie oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt: II OZ 322/08 i z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt: I GZ 147/08). W niniejszej sprawie poza gołosłownymi twierdzeniami zawartymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący nie udowodnił, że jego sytuacja materialna kwalifikuje go do przyznania mu prawa pomocy. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu, nie wystarcza do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona – stosownie do art. 255 p.p.s.a - jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe. Skarżący był wzywany do przedłożenia stosownych dokumentów, jednak nie przedłożył ich sądowi w wyznaczonym terminie, ani w późniejszym czasie. Uchylając się od przedstawienia dowodów wskazujących na swoją trudną sytuację skarżący powinien liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt: I FZ 236/08). Reasumując, warunkiem od którego zależy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, jest konieczność wykazania przez stronę, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pomoc częściowa), bądź gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pomoc całkowita). W obu przypadkach ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Skarżący nie dowiódł, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, co skutkuje odmową przyznania prawa pomocy.