I SA/Op 597/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia NSA Jerzy Krupiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Zamojska – Jaszczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Opolu na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 30 sierpnia 2010r., nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu, działając na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.- dalej: u.p.e.a.), utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego – Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 20 listopada 2009 r., którym obciążono wierzyciela - Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Opolu - kosztami egzekucyjnymi, prowadzonymi do majątku zobowiązanej - "D" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Podstawą wydania powyższych postanowień były następujące ustalenia stanu faktycznego: W dniu 8 września 2009 r. wierzyciel - Opolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w Opolu - wystawił tytuł wykonawczy nr [...] z tytułu nieuregulowania przez Spółkę "D" kary pieniężnej w kwocie 5.000 zł, nałożonej decyzją tego organu z dnia 20 lipca 2009r. Nr [...] Na wniosek wierzyciela i w oparciu o wymieniony wyżej tytuł wykonawczy organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie - wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku zobowiązanej. W toku tego postępowania, zawiadomieniem z dnia 29 października 2009 r. dokonano zajęcia rachunku bankowego w Kredyt Banku S.A. Oddział w Opolu. W odpowiedzi na zajęcie dłużnik zajętej wierzytelności poinformował, że nie prowadzi rachunku bankowego dla Spółki "D". W związku z dokonanymi czynnościami egzekucyjnymi powstały koszty egzekucyjne, na które złożyła się wyłącznie opłata manipulacyjna z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości 1 % kwoty egzekwowanej należności tj. 50 zł. Pismem z dnia 12 listopada 2009r. Wierzyciel poinformował organ egzekucyjny o fakcie uchylenia w całości przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, co spowodowało, że egzekwowany obowiązek przestał być wymagalny. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie postanowieniem z dnia 20 listopada 2009 r. umorzył postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego wskazanego wyżej i jednocześnie postanowieniem wydanym w tym samym dniu o Nr [...] obciążył Wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 50 zł. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem Opolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w Opolu wniósł zażalenie, w którym kwestionował zasadność obciążenia powstałymi kosztami egzekucyjnymi. Jego zdaniem, organ nie wykazał, że kosztów nie zdoła się wyegzekwować od zobowiązanego. Dodatkowo podniósł, że decyzji, z której wynikała dochodzona należność nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Oznaczało to, że obowiązek wynikający z decyzji o nałożeniu kary pieniężnej podlegał wykonaniu niezależnie od faktu wniesienia odwołania. Stąd wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego odbyło się zgodnie z prawem. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu, wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2010 r. nr [...], zażalenia nie uwzględnił i zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż postanowienie organu egzekucyjnego, obciążające wierzyciela kosztami przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, gdyż spełnione zostały wszystkie przesłanki z art. 64c § 3 u.p.e.a.. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Skoro zatem Wierzyciel, w piśmie z dnia 12 listopada 2009 r., poinformował organ egzekucyjny, iż obowiązek przestał być wymagalny, to organ egzekucyjny był zobowiązany, na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a., postępowanie umorzyć. Organ odwoławczy podkreślił, iż wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej odbywało się w sprawie na podstawie nieostatecznej decyzji administracyjnej. Stąd ryzyko prowadzenia egzekucji na podstawie takiej decyzji, choćby został jej nawet nadany rygor natychmiastowej wykonalności, obciąża Wierzyciela, a nie Zobowiązanego, który nie może ponosić kosztów postępowania, jeżeli nie wynikały one z jego winy. Uchylenie decyzji przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego oznaczało, iż tytuł wykonawczy nie powinien był być wydany, a obowiązek nim objęty, egzekwowany. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, Opolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego z uwagi na naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późno zm.- zwanej dalej "ustawą egzekucyjną"). Zajęte przez organ odwoławczy stanowisko jest w ocenie Strony nieprawidłowe i narusza obowiązujący porządek prawny. Z treści i analizy przepisów ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) jednoznacznie wynika, że z mocy prawa decyzji o nałożeniu kary pieniężnej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, co skutkuje obowiązkiem uregulowania kary pieniężnej, bez względu na fakt, czy zobowiązany podmiot skorzysta z prawa wniesienia odwołania, czy też nie skorzysta. Fakt zaniechania uiszczenia tej kary w terminie obliguje wierzyciela do podjęcia działań celem przymusowego wyegzekwowania wymagalnej kary pieniężnej, stanowiącej dochód budżetu państwa - w trybie przepisów ustawy egzekucyjnej. Konsekwencją wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego są koszty egzekucyjne, które z zasady ponosi zobowiązany podmiot na podstawie art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania wszczęcie postępowania egzekucyjnego było uzasadnione faktycznie i prawnie. Pismem z dnia 12 listopada 2009r. Wierzyciel jedynie zawiadomił organ egzekucyjny o fakcie uchylenia decyzji objętej tytułem wykonawczym, intencją nie było natomiast żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność, chyba że przepisy ustawy egzekucyjnej stanowią inaczej. Skoro organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne, to wierzyciel nie może ponosić ujemnych konsekwencji błędnych rozstrzygnięć organu egzekucyjnego, który umorzył postępowanie, w którym pozostały do wyegzekwowania należne koszty egzekucyjne. W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia , wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269, ze m.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień i decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja czy postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2). Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd takiego naruszenia się nie dopatrzył. Sąd w niniejszym składzie podzielił w całości argumentację przedstawioną w podobnej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt I SA/Op 262/10. Przedmiotem sporu jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 30 sierpnia 2010 r. stwierdzające zasadność obciążenia wierzyciela - Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego kosztami postępowania egzekucyjnego w sytuacji przymusowego realizowania obowiązku wynikającego z decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, a która to decyzja w toku postępowania egzekucyjnego została uchylona przez organ odwoławczy powodując, że egzekwowany obowiązek przestał być wymagalny. Z treści art. 64c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późno zm.- zwanej dalej "ustawą egzekucyjną"). wynika zasada, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucyjne. Ustawodawca przewidział jednak wyjątki od tej zasady, tj. sytuacje, w których wierzyciel jest obowiązany do poniesienia kosztów egzekucyjnych. Dzieje się tak w następujących przypadkach : 1. jeżeli na skutek uchybień wierzyciela doszło do wystawienia tytułu wykonawczego z wadami uniemożliwiającymi prowadzenie egzekucji (art. 64c § 2 ustawy egzekucyjnej), 2. doszło do niezgodnego z przepisami ustawy wszczęcia i prowadzenia egzekucji (art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej), 3. jeżeli koszty egzekucji nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego (art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej). Wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej odbywało się w sprawie na podstawie nieostatecznej decyzji administracyjnej, której został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Istotą natychmiastowej wykonalności decyzji administracyjnych jest to, że decyzja staje się wykonalna i stanowi tytuł egzekucyjny, mimo że nie jest ostateczna. Wierzyciel wycofał tytuł wykonawczy z tej przyczyny, iż egzekwowany obowiązek przestał być wymagalny na skutek jak już wspomniano wyżej, uchylenia decyzji stanowiącej podstawę nałożonego na zobowiązanego obowiązku. Zgodnie z art. 3 § 1 w związku z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, która określa podlegający egzekucji administracyjnej obowiązek o charakterze pieniężnym, bez jednoczesnego zastąpienia go obowiązkiem o innej wysokości, skutkuje tym, iż przestaje od tej chwili istnieć obowiązek nadający się do wykonania poprzez przymus administracyjny w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Postępowanie takie podlega zatem umorzeniu w oparciu o przepis art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej. Określony obowiązek, będący zobowiązaniem wynikającym z uchylonej decyzji, przestaje być wymagalny. W takiej sytuacji pojawia się ponadto negatywna przesłanka uniemożliwiająca prowadzenie egzekucji ze względów przedmiotowych, to jest egzekwowany obowiązek zaczyna mieć źródło w nieistniejącej w obrocie prawnym decyzji podatkowej. W konsekwencji odpada także przesłanka dopuszczalności prowadzenia egzekucji, co kwalifikuje postępowanie egzekucyjne do umorzenia także z uwagi na niedopuszczalność egzekucji. Oczywistym jest zatem, że w takich przypadkach koszty postępowania egzekucyjnego nie mogą obciążać dłużnika, skoro to nie on ponosi odpowiedzialność za wszczęcie i prowadzenie wobec niego egzekucji. Słusznie więc organy egzekucyjne uznały, że koszty te powinien ponieść wierzyciel, stosowanie do art. 64c § 3 u.p.e.a. W istocie ryzyko prowadzenia egzekucji na podstawie decyzji nieostatecznej obciąża Wierzyciela, a nie Zobowiązanego, który nie może ponosić kosztów postępowania, jeżeli nie wynikały one z jego winy. Uchylenie decyzji przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego oznaczało, iż tytuł wykonawczy nie powinien był być wydany, a obowiązek nim objęty - egzekwowany. Stąd brak było podstaw prawnych i faktycznych do obciążenia zobowiązanego kosztami postępowania egzekucyjnego, a to zgodnie z art. 64 § 3 ustawy egzekucyjnej. Stanowisko odmienne prowadziłoby do sytuacji, że osoba nie będąca w danym momencie Zobowiązanym ponosiłby konsekwencje w postaci obowiązku uregulowania kosztów egzekucyjnych za wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie decyzji, która została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego. Słusznie wskazał Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu, że takie działanie byłoby niezgodne z zasadą państwa prawa. W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a zatem skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi /Dz. U. NT 153,poz. 1270 ze zm./.