I SA/Op 629/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 września 2010 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za marzec 2006r., p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi K. P. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 września 2010 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z 30 października 2009 r. nr [...] określającą skarżącemu zobowiązanie w podatku od towarów i usług za marzec 2006 r. w kwocie 6.865 zł, będące wynikiem zmiany kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc wykazanej w deklaracji VAT-7 w wysokości 128 zł. W związku z tym wartość przedmiotu sporu stanowi kwota 6.993 zł. Wobec tego skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 280 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 140 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej skarżący oświadczył, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z matką, uzyskuje dochody ze stosunku pracy w wysokości 1.317 zł brutto oraz posiada lokal mieszkalny o powierzchni 37 m². W uzupełnieniu wniosku skarżący przedłożył zaświadczenie o wynagrodzeniu uzyskiwanym przez niego w okresie od 1 września do 30 listopada 2010 r. Ponadto skarżący przekazał, wskutek wezwania tut. Sądu z 26 grudnia 2010 r., kserokopie wskazanego wyżej zaświadczenia, przekazu pocztowego adresowanego do R. M. poświadczającego przekazanie jej świadczenia emerytalnego w kwocie 889,52 zł, a także faktury VAT z 1 lutego 2011 r. wystawionej na kwotę 149,21 zł a dotyczącej czynszu za lokal mieszkalny, wywozu śmieci, dostarczania zimnej wody i odprowadzania ścieków. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 p.p.s.a. ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 p.p.s.a. ). Zatem wniosek skarżącego dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt.2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych i dotyczyć będzie osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Przepis ten również wskazuje, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA ( postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) stwierdził, iż "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". W ocenie referendarza informacje przekazane przez skarżącego nie wskazują na to, że przy ograniczeniu się do niezbędnych wydatków na bieżące utrzymanie zapłata kosztów sądowych, wymaganych zarówno na etapie skargi do WSA w Opolu w wysokości 280 zł jak i mogących mieć miejsce na kolejnych etapach postępowania sądowego ( jak wskazano na wstępie uzasadnienia odpowiednio w wysokości 100 zł i 140 zł ), przekracza możliwości finansowe jego gospodarstwa domowego. W przypadku skarżącego uznano bowiem, iż z uzyskiwanych w gospodarstwie domowym skarżącego dochodów ze stosunku pracy zawierających się w kwocie 1 300 zł brutto oraz dochodów z tytułu emerytury w wysokości 889,52 zł netto ( a więc dochodów pozyskiwanych w sposób stały, co również nie jest bez znaczenia ) jest on w stanie, po zapłaceniu kosztów utrzymania mieszkania w kwocie 149,21 zł, wygenerować środki pieniężne umożliwiające uiszczenie każdorazowo wymienionych kosztów sądowych. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy.