I SA/Op 70/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gerard Czech Sędziowie Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Gocki Protokolant st. sekretarz sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 31 maja 2011 r. sprawy ze skargi I. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 26 listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 26 lipca 2010 r. nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III. zasądza do Dyrektora Izby Celnej w Opolu na rzecz skarżącej kwotę 200,00 złotych (słownie: dwieście złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 10 maja 2005 roku Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu wydał decyzję nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. Od decyzji tej skarżąca złożyła odwołanie, po rozpoznaniu którego Dyrektor Izby Celnej w Opolu, decyzją z dnia 21 lutego 2006 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który postanowieniem z dnia 31 lipca 2006 r., sygn. akt I SA/Op 90/06, skargę odrzucił. Skarżąca pismem z dnia 16 lutego 2010 r. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej [...] z dnia 10.05.2005 r. z uwagi na naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 35 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11 poz. 50 ze zmianami), oraz z uwagi na wyrok NSA o sygn. I FSK 900/08. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu, działając na podstawie art. 170 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005r. nr 8 poz. 60 z późn. zm.) - zw. dalej - O.p., pismem z dnia 19 lutego 2010 r. przekazał przedmiotowy wniosek I. D. do rozpatrzenia, zgodnie z właściwością, Dyrektorowi Izby Celnej w Opolu, gdyż jak wskazano w piśmie, decyzja ostateczna została wydana przez Dyrektora Izby Celnej w Opolu. Dyrektor Izby Celnej, pismem z dnia 4 maja 2010 r. wezwał stronę do sprecyzowania zawartego we wniosku z dnia 16 lutego 2010 r. żądania. W uzasadnieniu wskazał, iż przedmiotowy wniosek dotyczył uchylenia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] z dnia 10.05.2005 r. Z uwagi na fakt, iż decyzja ta była przedmiotem postępowania odwoławczego prowadzonego przez Dyrektora Izby Celnej w Opolu, który decyzją z dnia 21 lutego 2006 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, właściwym do załatwienia wniosku strony jest Dyrektor Izby Celnej w Opolu. Wskazano ponadto, iż strona wniosła o uchylenie decyzji, z uwagi na naruszenie prawa materialnego, a ponieważ wniosek dotyczy decyzji ostatecznej, możliwe jest jej wzruszenie jedynie w trybach nadzwyczajnych. Zatem wezwano wnioskodawczynię o sprecyzowanie, jaki nadzwyczajny tryb miałby być podstawą wzruszenia decyzji. W odpowiedzi na wezwanie, strona na podstawie art. 247 § 1 pkt 2, 3 i 7 O.p., wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej nr [...] wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu, w oparciu o tezę wyroku NSA o sygn. I FSK 900/08. Dyrektor Izby Celnej w Opolu, decyzją z dnia 26 lipca 2010 r., na podstawie art. 207 § 1, art. 247 § 1 pkt 2, 3 i 7, art. 248 § 2 pkt 2 i § 3 O.p., w związku ze złożonym wnioskiem z dnia 11.02.2010 r. o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia 10.05.2005 r. wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu, uzupełnionym 31.05.2010 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 21.02.2006 r., wydanej przez Dyrektora Izby Celnej w Opolu ze względu na brak przesłanek, o których mowa w art. 247 § 1 O.p. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniósł, iż: "co prawda wniosek dotyczy żądania stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji nr [...], jednak z uwagi na fakt, iż sprawa była przedmiotem ponownego rozpatrzenia w ramach postępowania odwoławczego, konieczne jest odniesienie się w pierwszej kolejności do decyzji kończącej całe postępowanie, a więc decyzji Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 21.02.2006 r. nr [...]. A zatem zainicjowane przez stronę postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji zmierzać musi do ustalenia czy zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego, a więc Dyrektora Izby Celnej w Opolu, bo jedynie wyeliminowanie tej decyzji z obrotu mogłoby skutkować wzruszeniem decyzji organu pierwszej instancji. Niezasadne byłoby prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji pierwszoinstancyjnej w sytuacji, kiedy w mocy pozostawałaby ostateczna decyzja wydana w drugiej instancji". W dalszej części uzasadnienia wskazał, iż nie zaistniała w sprawie żadna z przesłanek wymieniona w art. 247 § 1 O.p., stąd brak było postaw do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Celnej z dnia 21.02.2006 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. W wyniku wniesionego odwołania od powyższej decyzji, Dyrektor Izby Celnej w Opolu, decyzją z dnia 26 listopada 2010 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w której skarżąca domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora UKS w Opolu z dnia 10.05.2005 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego: art. 35 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 oraz art. 35 ust. 2 a ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, naruszeniem art. 2 oraz art. 32 Konstytucji RP, a także nieuwzględnienie rozstrzygnięć wydanych przez NSA w podobnych sprawach. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca dodatkowo podniosła, iż nie jest prawdą, że WSA w Opolu postanowieniem z dnia 31 lipca 20006 r., sygn. akt I SA/Op 90/06 odrzucił skargę, ponieważ sporna decyzja nigdy nie została zaskarżona do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zw. dalej - p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy a to zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (patrz J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 197). Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga zatem zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych powodów, aniżeli tam wskazane. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Stwierdzenie nieważności podatkowej decyzji ostatecznej jest instytucją procesową, dającą możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej (od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku postępowania), jeżeli taka decyzja zawiera wadę (podstawę stwierdzenia nieważności) określoną w art. 247 O.p. Wadę taką określa się jako kwalifikowaną podstawę do wzruszenia rozstrzygnięcia podatkowego w nadzwyczajnym trybie postępowania podatkowego. Art. 248 O.p wskazuje na dwa możliwe sposoby wszczynania postępowania, mające doprowadzić do unieważnienia decyzji: 1) postępowanie może być wszczęte z urzędu; 2) postępowanie może być wszczęte na żądanie (wniosek) strony. W niniejszej sprawie postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wszczęto na wniosek strony. Zatem to wniosek strony wyznacza zakres przedmiotowy sprawy. Skarżąca winna we wniosku określić zakres swojego żądania, a więc przede wszystkim wskazać decyzję, której stwierdzenia nieważności żąda. Organy nie są uprawnione do samodzielnego precyzowania treści żądania strony, organ nie może dokonywać oceny wniosków strony według własnego uznania. W sytuacji jednak, gdy treść wniosku nie jest jasna dla organu, bądź budzi jego wątpliwości i to w sytuacji, gdy strona działa bez profesjonalnego pełnomocnika, winien on wyjaśnić czego dotyczy wniosek, jaki jest zamiar strony, jaki skutek chce ona poprzez złożenie wniosku osiągnąć. Niewyjaśnienie powyższych wątpliwości, zamiaru strony, narusza przepis art. 122 O.p. ustalenie stanu faktycznego w rozumieniu art. 122 O.p. obejmuje również ustalenie rzeczywistej treści żądania strony. W sprawie, organ nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości, o stwierdzenie nieważności której decyzji wnosiła skarżąca. Czy przedmiotem postępowania miała być decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] z dnia 10.05.2005 r., jak wynika z wniosku strony i pisma z 31 maja 2010r., czy też ostateczna decyzja Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 21 lutego 2006 r. , bowiem w odwołaniu skarżąca wskazała na decyzję "ostateczną". W ocenie Sądu, organy naruszyły zasady określone w art. 121 i art. 122 O.p., wobec braku wyjaśnienia żądania strony. Obowiązkiem organu jest wyjaśnienie wszelkich wątpliwości, czemu organ uchybił w niniejszym postępowaniu. Zatem, w ocenie Sądu, doszło do naruszenia przepisów postępowania, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. W toku ponownego rozpoznania sprawy rzeczą organu będzie, w przypadku istnienia dalszych wątpliwości, wezwanie skarżącej do jasnego sprecyzowania wniosku i wskazania w stosunku do której konkretnie decyzji żąda aby organ stwierdził jej nieważność. Następnie po wyjaśnieniu tej kwestii winien ten wniosek rozpoznać zgodnie z wolą skarżącej. Na marginesie Sąd wskazuje, iż gdyby strona w toku ponownego rozpoznania sprawy sprecyzowała żądanie i wnosiła o stwierdzenie nieważności decyzji niestatecznej - decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] z dnia 10.05.2005 r., właściwy organ winien rozważyć wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 249 § 1 O.p. (vide: wyrok NSA z 20.11.2009r., II FSK 922/08). W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji, o kosztach orzekając na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., a o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji – na podstawie art. 152 p.p.s.a.