I SA/Op 710/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędzia WSA Tomasz Judecki Protokolant Referent Beata Olfans po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 lipca 2025 r., nr UP-465/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez M. C. (dalej określanego jako: strona, skarżący, wnioskodawca) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 9 lipca 2025 r. nr UP-465/2025, którą utrzymano w mocy decyzję tego organu z 15 kwietnia 2025 r. nr 737/2025 o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z 14 stycznia 2025 r. skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej też: ZUS, Zakład) o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, motywując wniosek swą trudną sytuacją życiową, finansową i zdrowotną. Decyzją z 15 kwietnia 2025 r. nr 737/2025 Zakład, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497, zwanej dalej "usus") oraz § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365, zwanego dalej "rozporządzeniem") - odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby prowadzącej działalność gospodarczą będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 269.533,44 zł. Nie godząc się z powyższą decyzją skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając nienależyte rozpatrzenie jego sytuacji. Podniósł, że ZUS rozpatrując sprawę nie uwzględnił miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym oraz jego niepełnosprawnej siostry A. C., nad którą sprawuje opiekę. Nadmienił, że w toku pozostaje zainicjonowane przez niego postępowanie o udzielenie wsparcia przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. dotyczące siostry z uwagi na ustalony stopień niepełnosprawności oraz aktualną sytuację życiową. Według skarżącego, wysokość uzyskiwanych dochodów nie pozwala na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb, a każda kwota przeznaczona na inne cele, niż bytowe i żywieniowe, prowadziłaby do ciężkich skutków dla niego i siostry. Trudna sytuacja finansowa ma charakter stały i pogłębiający się, bez pozytywnych rokowań na przyszłość. Z uwagi bowiem na dużą konkurencję na rynku, deklarowane dochody w kwocie niespełna 3.000 zł miesięcznie, pozostają nieaktualne, a aktualna kwota to 1.300 zł. Skarżący akcentował, że nie posiada majątku, z którego organ mógłby zaspokoić należności. Samochodu [...] z uwagi na datę produkcji 2008 r. prawdopodobnie nie uda się zbyć w ramach postępowania egzekucyjnego. Wyegzekwowana dotychczas kwota 420 zł nie wskazuje jakoby istniał widok na całkowite lub częściowe uregulowanie ciążącego na nim zadłużenia. W rezultacie, zdaniem skarżącego, organ niewłaściwie uznał, że nie zostały spełnione przesłanki uniemożliwiające pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie. Wskazaną na wstępie decyzją z 9 lipca 2025 r. Zakład utrzymał w mocy decyzję z 10 kwietnia 2025 r. odmawiającą umorzenia zaległości. Uzasadniając rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności wyjaśnił, że należności objęte wnioskiem o umorzenie są wymagalne i nie doszło do ich przedawnienia, gdyż bieg terminu przedawnienia został zawieszony w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Przechodząc do istoty sprawy organ wskazał, że w oparciu o przedłożone oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym ustalono, że skarżący jest kawalerem; prowadzi działalność gospodarczą, świadcząc usługi przewozu taksówką, dochód z tej działalności kształtował się w latach 2022-2024 na poziomie odpowiednio: 11.496 zł, 14.396 zł i 22.464 zł, średnie miesięczne wynagrodzenie wynosi 3.200 zł brutto (2.927 zł netto), skarżący nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej, nie korzysta z innych form pomocy, ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem: czynsz 747,80 zł, opłaty eksploatacyjne 352 zł, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z siostrą A. C., która posiada dochód w kwocie 1.815 zł netto, skarżący posiada zobowiązania pieniężne z tytułu: podatków za 2024 r. w kwocie 3.276 zł z miesięczną ratą 273 zł, inne za okres od 7/2024 r. do 7/2025 r. w kwocie 3.000 euro z miesięczną ratą 250 euro, zobowiązania są spłacane w formie dobrowolnych wpłat w kwocie 250 euro miesięcznie, nie posiada nieruchomości, posiada samochód [...] z 2008 r. nr rej. [...], nie posiada wierzytelności, ani innych składników mienia ruchomego. W oświadczeniu skarżący zaznaczył, że nie prognozuje poprawy swej sytuacji materialnej a jego dochody z uwagi na dużą konkurencję ([...], [...]) nie pozwalają na uregulowanie zaległości. Podniósł także, że sprawuje opiekę nad chorą siostrą, która ma [...]. Z kolei z danych z systemu ZUS oraz rejestrów centralnych: CEDiG, CEP i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, wynikało, że skarżący: od 27 czerwca 2001 r. aktywnie wykonuje działalność gospodarczą z zakresu taksówek osobowych, posiada następców prawnych - siostrę: A. C., jest właścicielem pojazdu [...] z 2008 r. nr rej. [...], na którym ZUS 4 lipca 2024 r. dokonał zastawu skarbowego na należności z tytułu składek, nie jest Pan właścicielem/współwłaścicielem nieruchomości. Analizując zgromadzony materiał dowodowy Zakład nie stwierdził po stronie skarżącego wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 3 usus. Organ zbadał wystąpienie każdej z przesłanek wskazując, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 usus nie wystąpiła z przyczyn oczywistych, z kolei przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c usus nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że wobec strony było prowadzone postępowanie upadłościowe, bądź likwidacyjne. Nie zachodzi też przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 usus - działalność gospodarcza jest prowadzona. Wysokość odsetek od nieopłaconych składek objętych wnioskiem przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, co wyklucza zastosowanie przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 4a usus. Nie zachodzi też przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 usus, bowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Organ uwypuklał również, że nie zachodzi przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 usus - nie jest bowiem oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Jak zaznaczono, aktualnie Dyrektor Oddziału ZUS w Opolu prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne z rachunku bankowego w S. oraz dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku w [...] Urzędzie Skarbowym w O.; 13 września 2023 r. ZUS skierował wniosek do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O. do zastosowania wobec skarżącego środków, do stosowania których nie jest uprawniony organ rentowy; ponadto skarżący jest właścicielem samochodu osobowego [...] z 2008 r. o wartości 20.000 zł, na którym ZUS 4 lipca 2024 r. dokonał zastawu skarbowego; Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w O. przystąpił do egzekucji z pojazdu; 20 marca 2025 r. strona wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie spod egzekucji ww. pojazdu, wniosek został przekazany do organu właściwego do jego rozpoznania. Zakład nie stwierdził również spełnienia przesłanek umorzenia należności mimo braku ich całkowitej nieściągalności, określonych w § 3 rozporządzenia. Rozpatrując sytuację skarżącego z punktu widzenia przesłanki opisanej w punkcie 1 ust. 1 § 3 rozporządzenia (gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych) organ wskazał, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą, jako taksówkarz. Skarżący nie wykazał dochodu z tego tytułu za 2025 r. W oświadczeniu o stanie majątkowym podał, że średniomiesięczny dochód z tej działalności 2.927 zł netto, z kolei we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zadeklarował dochody w wysokości 1.300 zł. Z własnych ustaleń organu wynikało natomiast, że typowe zarobki taksówkarza w O. wynoszą w granicach 3.000 zł do 5.000 zł netto miesięcznie. Są to średnie zarobki i mogą różnić się w zależności od indywidualnej sytuacji. W godzinach szczytu, szczególnie w weekendy, wieczorem i nocą, kiedy popyt na taksówki rośnie, zarobki mogą wzrosnąć. Taksówkarze pracujący na własnej działalności mogą zarabiać od 5.000 zł netto wzwyż, w zależności od wypracowanego obrotu. Siostra strony ma przyznane świadczenie rentowe w wysokości 1.878,91 zł brutto. ZUS z uwagi na brak informacji o osiąganych przez stronę dochodach z tytułu działalności gospodarczej w 2025 r. nie mógł ustalić aktualnego dochodu wspólnego gospodarstwa domowego i zestawić go z minimum socjalnym i minimum egzystencji. Zgodnie z oświadczeniem strony miesięczne stałe wydatki związane z utrzymaniem wynoszą 1.099,80 zł (czynsz, opłaty eksploatacyjne). Organ zauważył, że skarżący nie udokumentował braku środków finansowych na zaspokojenie potrzeb życiowych rodziny. W aktach sprawy nie ma informacji oraz dokumentacji o tym, że zalega on z opłatami za czynsz, media itp., oraz że ma problemy z zakupem żywności, środków czystości, odzieży itp. W aktach sprawy nie ma również informacji oraz dokumentacji o ponoszeniu specjalnych wydatków na chorą siostrę. Na stronie ciążą też zobowiązania z tytułu podatków oraz inne, które są regulowane, co potwierdza, że pomimo wykazanych trudności, skarżący posiadał i nadal posiada wolne środki, przy czym podejmując się spłaty innych zobowiązań pieniężnych ustalił hierarchię ważności posiadanych należności, traktując je priorytetowo w stosunku do należności z tytułu składek. Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że niski dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia składek. Skarżący pomimo wiedzy o istniejącym zadłużeniu od 2012 r. nigdy nie deklarował chęci jego spłaty np. w układzie ratalnym. Nie skorzystał również z możliwości, jakie dają przepisy ustawy w sytuacjach kryzysowych i chwilowych problemach podczas prowadzenia działalności (zawieszenia jej prowadzenia, wyrejestrowania, złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności składki), generując tym samych zadłużenie wobec ZUS. Według organu, udzielenie ulgi, w tym umorzenie zaległości z tytułu składek, nie może być traktowane jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych zobowiązanego, co skutkuje przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa. Odwołując się do poglądów orzecznictwa organ argumentował, że przedsiębiorca, który nie wywiązywał się z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne doprowadzając do kumulacji należności, może uniknąć spłaty zaległości z tego tylko powodu, że powołał się na niewysokie dochody i związaną z tym dysproporcję między tymi dochodami a zaległościami. Jak podkreślał organ, skarżący aktywnie prowadzi działalność gospodarczą, co potwierdza jego zdolność i chęć zarobkowania, zaś dochód z tego tytułu może stanowić źródło spłaty zadłużenia w ZUS. Skarżący ma [...] lata i do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostało mu [...] lata aktywności zawodowej. Po osiągnięciu wieku emerytalnego organ będzie miał możliwość prowadzenia egzekucji z jego świadczenia emerytalnego. W ocenie Zakładu, z uwagi na aktywność zawodową i prowadzone postępowanie egzekucyjne podjęcie decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym. W rezultacie, zdaniem ZUS, nie wystąpiła przesłanka umorzenia z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, gdyż ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Według organu, okoliczności sprawy nie wskazywały także na wystąpienie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia - klęska żywiołowa, ani inne nadzwyczajne wydarzenie nie spowodowały konieczności likwidacji działalności, która nadal jest przez stronę prowadzona. Badając przesłankę określoną w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, organ wyjaśnił, że jej zastosowanie uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Skarżący w toku postępowania podnosił, że mieszka i sprawuje opiekę nad niepełnosprawną siostrą, jednakże w żaden sposób nie udokumentował, że okoliczność ta uniemożliwia mu wykonywanie pracy. Końcowo organ podniósł, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia składek ZUS jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym który należy rozumieć nie tylko, jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów budżetu państwa, ale też jako ograniczenie jego ewentualnych wydatków przeznaczonych na pomoc z opieki społecznej. W rozpatrywanej sprawie skarżący nie wykazał, aby korzystał z instytucji wsparcia skierowanych do osób znajdujących się w niedostatku, co oznacza, że obecnie jego sytuacja finansowa nie wymusza konieczności sięgania po dodatkową pomoc ze strony państwa (zasiłki celowe, świadczenia pieniężne na zakup żywności itp.), aby zaspokoić niezbędne potrzeby egzystencjalne. Zakład podkreślił, że decydując się na założenie działalności gospodarczej, skarżący zobowiązał się do opłacania należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie z obowiązku opłacania składek godzi natomiast w prawa innych opłacających składki osób i narusza określoną w art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 usus zasadę równego traktowania ubezpieczonych. Nie godząc się z powyższą decyzją skarżący wniósł skargę, w której zarzucił organom, naruszenie przepisów prawa materialnego i reguł postępowania, mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj.: 1. art. 138 § 1 pkt 1 kpa - poprzez błędne jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji kiedy organ odwoławczy winien był niniejszą decyzję uchylić w całości i odmiennie orzec co do istoty sprawy lub uchylić i przekazać organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia; 2. Art. 7, 75, 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy okoliczności faktycznych, jak i załatwienie sprawy wbrew interesowi społecznemu oraz słusznemu interesowi obywatelowi; 3. art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 usus oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia, polegającą na błędnym uznaniu, iż całkowita spłata należności nie spowodowałaby braku możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i zbyt ciężkich skutków dla skarżącego i jego rodziny, w sytuacji kiedy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W piśmie procesowym z 4 lutego 2026 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty skargi, wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik zarzucił, że organ dopuścił się naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrolując legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143) - dalej [ppsa], obowiązany jest je uchylić w razie stwierdzenia, że zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy lub przepisy prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź też gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia powyższych kryteriów a nadto mając na uwadze brak związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa) Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Przedmiotem sporu jest kwestia zasadności odmowy umorzenia skarżącemu nieopłaconych należności składkowych. Rozpatrując zasadność podniesionych w skardze zarzutów w pierwszej kolejności należało odnieść się do kwestii wymagalności należności objętych wnioskiem o umorzenie. Z decyzji wydanych w sprawie wynika, że najstarsze należności obciążające skarżącego obejmują składki za wrzesień 2012 r. Zgodnie art. 24 ust. 4 usus w brzmieniu obecnie obowiązującym i mającym zastosowanie w sprawie, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Na mocy art. 24 ust. 5b usus, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Jak natomiast stanowi art. 24 ust. 5f usus bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Ponadto, jak wynika z art. 24 ust. 5 usus nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Jak wynika z akt administracyjnych w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia zaległych składek, gdyż bieg terminu przedawnienia został zawieszony na skutek wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o wysokości zadłużenia (szczegółowe zestawienie okresów trwania zawieszenia w stosunku do poszczególnych zaległości przedstawiono w uzasadnieniu decyzji organu I instancji na str. 3-4). W sprawie doszło też do zawieszenia biegu terminu przedawnienia na skutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego i doręczenia tytułów wykonawczych. Organ podkreślił, że postępowanie egzekucyjne trwa nadal. Zgodnie zaś z zawartą w aktach informacją o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym (k. 11 akt administracyjnych), 4 stycznia 2018 r. wobec najstarszej zaległości zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, a następnie sukcesywnie obejmowano egzekucją kolejne należności. Zastosowane w toku postępowania środki egzekucyjne w postaci zajęcia rachunku bankowego oraz nadpłaty w [...] US w O. okazały się częściowo skuteczne (wyegzekwowano kwotę 420 zł). Ponadto ZUS zabezpieczył spłatę zadłużenia poprzez ustanowienie 4 lipca 2024 r. zastawu skarbowego wobec samochodu osobowego [...], którego skarżący jest właścicielem. Organ był więc uprawniony do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego o umorzenie zaległych składek. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji wskazać należy, że zgodnie z art. 28 ust. 1 usus należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. W myśl ust. 2 art. 28 usus, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 wskazano natomiast, że całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi wówczas, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ustawodawca przewidział nadto w art. 28 ust. 3a usus możliwość umarzania przez ZUS należności z tytułu składek w uzasadnionych przypadkach, mimo braku całkowitej nieściągalności, w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Korzystając z upoważnienia ustawowego (art. 28 ust. 3b usus) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. określił przesłanki umarzania należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z tym przepisem, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z przywołanych przepisów wynika jednoznacznie, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadził do systemu prawa administracyjnego swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia tych należności. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi. Dopiero wykazanie istnienia którejś z wymienionych przesłanek otwiera organowi możliwość (a nie obowiązek) zastosowania tej ulgi. W tym to bowiem momencie organ rozstrzygający sprawę korzysta z przypisanego mu uprawnienia do zastosowania uznania administracyjnego - nie musi, lecz może umorzyć takie należności (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07 dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak dalej przytaczane orzeczenia). Kontroli Sądu podlega w związku z tym nie zasadność odmowy umorzenia należności - gdyż sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może zastępować tego organu w podejmowaniu decyzji uznaniowej - lecz zgodność podjętej decyzji z przepisami prawa. W tej sytuacji obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny, czy w sposób prawidłowy, z zachowaniem reguł wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego, przeprowadzono postępowanie i czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Natomiast Sąd nie rozstrzyga o tym, czy składki (tu: odsetki od należności składkowych) powinny być umorzone, czy też nie, bowiem o tym decyduje organ administracji publicznej w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego. Sąd bada więc, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, w myśl której organy zobligowane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 kpa). Nadto, czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 kpa) i czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 kpa) oraz czy wydane decyzje odpowiadają wymogom określonym w art.107 § 3 kpa, w szczególności czy uzasadnienie decyzji wskazuje przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Badając zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych ramach prawnych Sąd stwierdza, że w kontrolowanej sprawie organy rentowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i dokonały jego trafnej oceny prawnej. Zdaniem Sądu, organ dostatecznie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, tj. w takim zakresie, w jakim było to możliwe zebrał cały dostępny materiał dowodowy i dokonał jego oceny, a następnie rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi. Zakład rozważył sytuację bytową, zdrowotną i materialną skarżącego. Ustalenia oraz ocena zgromadzonego materiału dowodowego w tym zakresie nie nosi znamion dowolności. W ocenie Sądu, organ prawidłowo stwierdził, że w niniejszej sprawie nie występuje żaden z przypadków wymienionych w art. 28 ust. 3 usus. W uzasadnieniu swojej decyzji organ skrupulatnie i wyczerpująco odniósł się kolejno do poszczególnych przesłanek, które ustawodawca uznaje za świadczące o całkowitej nieściągalności składek. Sąd ocenę tą w pełni podziela. Oczywistym jest, że nie ziściła się przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 usus, tj. śmierć skarżącego. Nie wystąpiły również przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c usus. Brak jest bowiem w aktach sprawy jakichkolwiek dokumentów wskazujących, że wobec skarżącego było prowadzone postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne. Bez wątpienia nie ziściła się również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 usus, gdyż skarżący nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a usus nie ma zastosowania w sprawie, ponieważ nie ulega wątpliwości, że wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wnosi skarżący, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Słuszna jest również ocena, że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 usus. Naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdził bowiem braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie można również stwierdzić, że w sposób oczywisty w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że Dyrektor Oddziału ZUS w Opolu wszczął wobec majątku skarżącego postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku i nie zostało zakończone jako bezskuteczne. Zastosowane środki egzekucyjne doprowadziły do częściowego wyegzekwowania należności (kwoty 420 zł). Ponadto ZUS skierował wniosek do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O. do zastosowania wobec strony środków, do stosowania których nie jest uprawniony Dyrektor Oddziału ZUS w Opolu; oraz zabezpieczył spłatę należności zastawem skarbowym na majątku strony (samochód osobowy [...] z 2008 r. o wartości 20.000 zł). Z informacji organu wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w O. przystąpił do egzekucji z pojazdu; jednak 20 marca 2025 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o zwolnienie spod egzekucji ww. pojazdu, wniosek został przekazany do organu właściwego do jego rozpoznania. Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem organu, iż na obecnym etapie nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji, albowiem istnieją możliwości dalszego, chociażby częściowego, uregulowania przez stronę zaległych składek i nie jest wykluczone, że w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego odzyska się w przyszłości w całości, bądź w części, należności objętych wnioskiem o umorzenie. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Dopóki więc istnieje możliwość prowadzenia czynności egzekucyjnych, organ rentowy, działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. Zauważyć nadto wypada, że w art. 28 ust. 3 pkt 6 usus wskazano na oczywistość faktu, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki. Natomiast sytuacja skarżącego na taką oczywistość nie wskazuje. Ocena możliwości egzekucyjnych nie zawsze odnosi się wyłącznie do bieżącej sytuacji, w szczególności, gdy bieżącej sytuacji nie można przypisać cech trwałości. Branie pod uwagę potencjalnych możliwości egzekucyjnych, jakie mogą się pojawić w przyszłości uzasadnia m.in. interes społeczny. Zdaniem Sądu, zważywszy na aktywność zawodową skarżącego oraz prowadzone postępowanie egzekucyjne umorzenie należności byłoby przedwczesne, działałoby na niekorzyść finansów ubezpieczeń społecznych. Tym samym organ słusznie przyjął, że w sprawie istnieje szansa na wyegzekwowanie należności z tytułu składek. Umorzenie należności stanowi wyraz definitywnej rezygnacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z możliwości ich wyegzekwowania. W związku z tym, biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności, organ odpowiedzialny za ich pobór zobowiązany jest do szczegółowej staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umarzania. Za prawidłową Sąd uznaje również dokonaną przez Zakład analizę stanu faktycznego i wyprowadzoną na jego tle ocenę prawną przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że ciężar wykazania okoliczności dających organowi podstawę do rozważenia możliwości umorzenia należności spoczywa właśnie na osobie ubiegającej się o umorzenie należności - co jednoznacznie wynika z użytego w treści § 3 ust rozporządzenia zwrotu "jeżeli zobowiązany wykaże". To wnioskujący ma więc wykazać, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny (por. wyrok NSA z 8 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2410/11). Wynika to z tego, że jedynie strona występująca z wnioskiem o umorzenie posiada wiedzę o swoim stanie majątkowym i sytuacji bytowej, czyli o okolicznościach stanowiących podstawę do ewentualnego uwzględnienia jego wniosku. ZUS ma wprawdzie obowiązek wyjaśnienia okoliczności sprawy (art. 7 kpa) lecz inicjatywa dowodowa należy tutaj do wnioskodawcy, natomiast organ obowiązany jest ocenić przedstawione przez niego okoliczności. Niekwestionowana w sprawie jest ocena organu, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia (poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności). Ze stanu faktycznego sprawy nie wynika, by wystąpiły okoliczności nadzwyczajne, wpływające na działalność gospodarczą skarżącego, która nadal jest prowadzona. Nie budzi również zastrzeżeń Sądu rozstrzygnięcie, że przesłanka opisana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie miała w sprawie zastosowania. Trafnie organ ocenił, że przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego trwale możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Natomiast w przypadku zobowiązanego przesłanka ta nie zachodzi, gdyż jest aktywny zawodowo i uzyskuje dochód. Przechodząc do kontroli stanowiska organu w zakresie przesłanki wymienionej w pkt 3 analizowanego przepisu, wskazać należy, że Zakład dysponował określonym materiałem dowodowym zaoferowanym przez skarżącego, uzupełnionym również o informacje wynikające z ogólnodostępnych rejestrów centralnych i systemu ZUS. Podkreślenia przy tym wymaga, że organ przed wydaniem decyzji umożliwił skarżącemu zapoznanie i wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego, a w toku postępowania informował go o możliwości dołączenia do akt dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej, finansowej i zdrowotnej. Skarżący jednak pozostawał bierny w tym zakresie. W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w aktach materiału dowodowy świadczy o niepełnym przedstawieniu przez skarżącego swej sytuacji materialnej, co uniemożliwiało rzetelne zbadanie okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek zawartych w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Przede wszystkim organ nie dysponował udokumentowanymi danymi w zakresie osiąganych przez skarżącego dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Zauważyć należy, że - jak wynika z akt sprawy - pismem z 15 stycznia 2025 r. (k. 10 akt administracyjnych) Zakład wezwał skarżącego do przedłożenia wyciągów z ewidencji prowadzonych na potrzeby prowadzonej działalności, w z uwzględnieniem specyfiki wybranej przez stronę formy opodatkowania. Dowodów takich skarżący nie przedłożył, poprzestając na nieweryfikowalnych oświadczeniach o osiąganym dochodzie, w dodatku we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy twierdził, że aktualny dochód jest znacznie niższy niż podany uprzednio w oświadczeniu o stanie majątkowym (2.927 zł netto) i wynosi 1.300 zł. Również ponoszone w gospodarstwie domowym skarżącego wydatki nie zostały w żaden sposób udokumentowane, ponadto poza oświadczeniem o ponoszeniu opłat czynszowych i eksploatacyjnych w łącznej kwocie 1.099,80 zł skarżący nie przedstawił organom rentowym żadnych danych odnośnie wysokości kosztów bieżącego utrzymania (wyżywienie, odzież, środki czystości, itp.). Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów co do wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego i błędnej oceny zgromadzonych dowodów. Ponownie podkreślić należy, że przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia wyraźnie stanowi, że organ - tylko fakultatywnie - może umorzyć należności tylko wówczas, jeżeli zobowiązany jednoznacznie wykaże, że nie jest w stanie w żaden sposób opłacić tych należności choćby w najmniejszej części. W przepisie tym ustawodawca - inaczej niż w przypadku przesłanki całkowitej nieściągalności - kształtuje ciężar dowodu, podkreślając obowiązek aktywności dowodowej zobowiązanego. Obowiązek rzetelnego wykazania sytuacji materialno - życiowej ciąży więc na stronie postępowania, która w tym celu składa oświadczenie według wzoru oraz dokumenty na potwierdzenie tej sytuacji. Ustalenie omawianej przesłanki umorzenia następuje bowiem poprzez porównanie dochodów i wydatków gospodarstwa domowego, zaś danymi w tym zakresie dysponuje wyłącznie strona postępowania. Aby więc stwierdzić wystąpienie przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia to właśnie strona powinna należycie wykazać, jakim rzeczywiście faktycznie miesięcznym budżetem dysponuje oraz przedstawić, jak kształtują się jej miesięczne wydatki, które związane są z niezbędnymi potrzebami życiowymi. To w interesie strony jest wykazanie osiąganych dochodów i posiadanego majątku w celu umożliwienia organowi pełnej i rzetelnej oceny możliwości płatniczych zobowiązanego dłużnika domagającego się umorzenia zaległych składek. Z tych względów zamierzonego skutku nie mogły odnieść zarzuty skargi dotyczące nieuwzględnienia przez organ wydatków koniecznego utrzymania. W ocenie Sądu, w sytuacji gdy strona wnioskująca o umorzenie należności składkowych nie przedstawia wydatków koniecznego utrzymania, organy rentowe, przy ocenie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, nie mają obowiązku korzystania z danych statystycznych, gdyż nie obrazują one miarodajnie konkretnej sytuacji wnioskodawcy. W rozpatrywanej sprawie skarżący miał możliwość wykazania zgodnie z wyrażoną w art. 10 § 1 kpa zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu, okoliczności wskazujących na wystąpienie przesłanek umorzenia, o czym był także informowany przez ZUS w piśmie z 15 stycznia 2025 r., w którym wyraźnie zaznaczono, że uwzględnienie wniosku jest uzależnione od udowodnienia przez zobowiązanego, że z powodu jego sytuacji materialnej i rodzinnej uregulowanie zaległości spowodowałoby zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Skarżący jednakże tego nie uczynił w należyty sposób, wobec czego winien liczyć z tym, że ocena jego sytuacji była przez organy rozpatrywana w oparciu o dostarczone dokumenty. Z tych samych przyczyn nieskuteczne są zarzuty oparcia rozstrzygnięcia na abstrakcyjnych, statystycznych danych zarobków taksówkarzy. Dane, które skarżący przedstawiał odnośnie swoich zarobków nie miały żadnego potwierdzenia w dowodach źródłowych. W rezultacie organ, na podstawie tylko gołosłownych twierdzeń strony, nie mógł dokonać porównania dochodów i wydatków jej gospodarstwa domowego, ani dalszego skonfrontowania bieżącej sytuacji strony z wysokością zaległej należności. Zgodzić się wprawdzie trzeba ze skarżącym, że organ nie powinien powoływać się na dane statystyczne, które nie oddają realnych zarobków skarżącego, tym bardziej, że nie wskazał żadnych źródeł, z których czerpał informacje na ten temat. Niemniej jednak wadliwość ta pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, albowiem w żaden sposób nie zmienia zasadniczej w sprawie kwestii niewykazania przez skarżącego faktycznie osiąganych dochodów (ich udokumentowania). Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że wbrew temu, co wywodził pełnomocnik skarżącego, organ nie oparł na tej podstawie rozstrzygnięcia, lecz przedstawił średnie zarobki taksówkarzy w kontrze do deklarowanych przez skarżącego dochodów, z uwagi na brak możliwości weryfikacji przedstawianych przez niego danych. Nie oznacza to jednak, że organ przyjął, iż dochody skarżącego kształtują się w przedziale średnich typowych zarobków taksówkarzy (3.000 zł - 5.000 zł). W skarżonej decyzji organ bowiem wyraźnie zaznaczył, cyt: "ZUS z uwagi na brak informacji o osiąganych przez Pana dochodach z tytułu działalności gospodarczej w 2025 r. nie mógł ustalić (podkreślenie Sądu) aktualnego dochodu Pana wspólnego gospodarstwa domowego i zestawić go z minimum socjalnym i minimum egzystencji." Skład orzekający w tej sprawie nie neguje przy tym, że z uwagi na działalność firm takich jak [...] i [...], dochodowość w branży taksówkarskiej mogła ulec znacznemu obniżeniu, stwierdza jednak, że pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżącego wymagało przedstawienia udokumentowanych danych o osiąganych zarobkach, co w sprawie nie miało miejsca. Jedynie na marginesie Sąd zauważa, iż wskazywane przez Skarżącego dochody uzyskiwane prowadzonej działalności w odróżnieniu od statystycznych danych zarobków taksówkarzy różnią się też tym, że od wielu lat ( a także jak wynika z oświadczenia pełnomocnika ZUS na rozprawie także aktualnie) nie są od nich odprowadzane żadne składki na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne, co spowodowało nieodprowadzenie ich w tak znacznej wysokości. Mając zatem na względzie, że ZUS nie ma obowiązku poszukiwania okoliczności umorzenia należności, a jedynie dokonania oceny okoliczności wskazanych przez stronę, Sąd podzielił wniosek organu, że skarżący nie wykazał, by uregulowanie ciążących na nim należności powodowało niemożność zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Ze stanu sprawy wynika, że skarżący i jego siostra, prowadzący wspólnie gospodarstwo domowe, mają oboje stałe źródło dochodu (siostra skarżącego: A. C. ma przyznane świadczenie rentowe z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1.878,91 zł brutto). Skarżący w toku postępowania nie powoływał się na trudności z regulowaniem kosztów bieżącego utrzymania, nie przedstawiał też dowodów świadczących, że zalega z opłatami za czynsz, media itp. W aktach brak jest przy tym informacji o ponoszeniu specjalnych wydatków na chorą siostrę. Z okoliczności sprawy wynika również, że uzyskiwane dochody pozwalają skarżącemu na regulowanie zobowiązań podatkowych i prywatnych (zgodnie z oświadczeniem o stanie majątkowym, skarżący spłaca zaległości podatkowe w kwocie 3.276 zł w miesięcznych ratach po 273 zł, oraz zobowiązania prywatne w kwocie 3.000 zł, w miesięcznych ratach po 250 euro, tj. ok. 1000 zł). Jednocześnie skarżący deklarował, że nie korzysta z żadnych innych form wsparcia z pomocy społecznej. W tych realiach uzasadniony jest wniosek, że osiągane zarobki (nawet przyjmując ich deklarowaną wysokość 1.300 zł) w połączeniu z zasilającymi wspólne gospodarstwo domowe dochodami siostry, pozwalają na utrzymanie rodziny. Jeśli zatem zobowiązany uzyskuje dochód, który pozwala mu na spłatę rat z tytułu zobowiązań wobec innych podmiotów - to słusznie uznał organ, że analizowana przesłanka zagrożenia egzystencji, pomimo niskiego dochodu, nie uzasadniała umorzenia należności składkowych. Skład orzekający w tej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z 11 marca 2014 r. o sygn. V SA/Wa 2198/13, że "sytuacja, gdy osoba deklaruje znajdowanie się w trudnej sytuacji finansowej, a sukcesywnie spłaca swoje zobowiązania wobec innych podmiotów, prowadzi do wniosku, że osoba ta powinna także uregulować należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne." Dodatkowo, odnosząc się do posiadanych przez skarżącego zobowiązań, Sąd zauważa, że ich wygaśnięcie, uwzględniając wysokość miesięcznych rat, powinno nastąpić po 12 miesiącach ich spłacania (3.276 zł : 273 zł = 12 miesięcy; 3.000 EUR : 250 EUR = 12 miesięcy). Biorąc więc pod uwagę, że skarżący deklarował posiadanie przedmiotowych zobowiązań w oświadczeniu o stanie majątkowym złożonym w styczniu 2025 r., uzasadnione jest założenie, że w dacie wydania niniejszego wyroku dokonał już ich spłaty w całości. Okoliczność ta niewątpliwie ma znaczenie w kontekście pozytywnych rokowań co do możliwości chociażby częściowego uregulowania przez skarżącego zaległości w przyszłości. W zaskarżonej decyzji organ prawidłowo więc stwierdził, że niski dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia składek. W orzecznictwie na gruncie omawianego przepisu podkreśla się, że umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec ZUS. W związku z tym trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę należności składkowych, musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu. Sąd, podobnie jak organy rentowe, nie kwestionuje, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która nie pozwala na jednorazowe uregulowanie ciążących na nim zaległości z tytułu składek w łącznej kwocie 269.533,44 zł. Niemniej materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że sytuacja skarżącego całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności. Jak słusznie akcentował organ, skarżący aktywnie prowadzi działalność gospodarczą, z której dochód może stanowić źródło spłaty zadłużenia w ZUS. Do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostało skarżącemu 3 lata aktywności zawodowej, a po jego osiągnięciu organ będzie miał możliwość prowadzenia egzekucji ze świadczenia emerytalnego. Ponadto, jak już wyżej wskazano, w sprawie istnieją perspektywy poprawy sytuacji finansowej skarżącego w związku ze spłatą posiadanych zobowiązań (o ile już nie doszło do ich wygaśnięcia). W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, prawidłowe jest stanowisko organu, że podjęcie decyzji o umorzeniu należności na chwilę obecną byłoby przedwczesne i nieuzasadnione. Podkreślić w tym miejscu również należy, że nie jest wymagane, aby spłata należności nastąpiła jednorazowo, możliwe jest rozłożenie należności na raty dostosowane do indywidualnych możliwości skarżącego, które będą sukcesywnie spłacane, bądź dobrowolne regulowanie przez skarżącego niewielkich kwot, dostosowanych do jego możliwości płatniczych. Nie bez znaczenia dla oceny zasadności wniosku jest to, że powstałe zaległości nie wynikają z przyczyn niezależnych od skarżącego, lecz z jego świadomej postawy, przejawiającej się w wieloletnim, notorycznym uchylaniu się od obowiązku opłacania składek. Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym nie jest dopuszczalna interpretacja art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia prowadząca do przyjęcia, że przedsiębiorca, który nie wywiązywał się z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne doprowadzając do kumulacji należności, może uniknąć ich spłaty z tego tylko powodu, że powołał się na niewysokie dochody i związaną z tym dysproporcję między tymi dochodami a zaległościami (zob. wyrok NSA z 17 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2937/17). Jak słusznie podkreślał organ, działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na zobowiązanym, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek wobec ZUS. Nie sposób zatem zaprzeczyć wnioskom organu, że racjonalnym zachowaniem przedsiębiorcy, którego działalność nie dostarcza wystarczających dochodów do pokrycia składek jest przemyślenie jej zawieszenia, zamknięcia bądź restrukturyzacji, a nie rezygnacja z opłacania wszelkich składek i dalsze prowadzenie działalności. Oceny tej nie podważają podniesione w skardze argumenty, że skarżący wielokrotnie zawieszał działalność gospodarczą, jednak aby nie utracić licencji zmuszony był podejmować ją na nowo. Istotne jest bowiem, że w okresach, w których aktywnie prowadził on działalność gospodarczą, zobowiązany był do opłacania należności składkowych, czego nie czynił. Jak natomiast powszechnie podkreśla się w orzecznictwie, akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza określoną w art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 usus zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. m.in. wyrok NSA z 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 99/10). Promowanie więc tak nagannych postaw poprzez umorzenie długu w ZUS stałoby w jawnej sprzeczności z interesem społecznym i byłoby zwyczajnie nieuczciwe w stosunku do innych przedsiębiorców, którzy w owym czasie także prowadzili działalność i terminowo opłacali swoje składki na ZUS. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że składki opłacane przez zobowiązanych przeznaczone są na zapewnienie bieżącej ochrony ubezpieczeniowej, której celem jest zagwarantowanie bezpłatnej opieki zdrowotnej dla ogółu obywateli. Należności składkowe stanowią jeden z zasadniczych przychodów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wywierają znaczący wpływ na jego kondycję finansową, która przekłada się na sytuację finansową ubezpieczonych, uprawnionych do wypłaty świadczeń. W ocenie Sądu, okoliczność ta nabiera w tej sprawie dodatkowego znaczenia, zważywszy że siostra skarżącego pobiera świadczenie rentowe z tytułu niezdolności do pracy, finansowane właśnie z funduszy Zakładu. Wobec tego, podzielić należy stanowisko organu, że umorzenie zaległości z tytułu składek nie może być bonusem za to, że skarżący świadomie, przez wiele lat uchylał się od obowiązku opłacania należności składkowych. Ze środków ZUS realizowane są bowiem świadczenia uprawnionych osób. ZUS musi więc w pierwszej kolejności zabezpieczyć środki na wypłatę wymagalnych świadczeń uprawnionych podmiotów. Umorzenie więc spornych składek, w sytuacji posiadania przez skarżącego stałego źródła dochodu, stawiałoby go w uprzywilejowanej sytuacji. To zaś byłoby niezgodne z zasadą równości wobec prawa i zasadą sprawiedliwości społecznej. Można jedynie w tym miejscu zauważyć, iż w ramach świadczeń wypłacanych przez Zakład , są także te należne osobom niezdolnym do pracy z uwagi na ich stan zdrowia, które podobnie jak posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności siostra skarżącego A. C. mają przyznane świadczenie rentowe z tytułu niezdolności do pracy. W konsekwencji, zdaniem Sądu, pomimo niewątpliwie trudnej sytuacji materialnej skarżącego, uzasadnionym jest twierdzenie Zakładu, że nie wystąpiła w sprawie przesłanka umorzenia należności z tytułu składek, przewidziana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Skarżący nie wykazał bowiem, aby jego sytuacja materialna całkowicie i trwale uniemożliwiała spłatę zaległych należności. Ponadto, zdaniem Sądu, w ustalonych okolicznościach umorzenie składek naruszałby interes publiczny oraz konstytucyjną zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Tym samym, nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia art. 28 ust. 3a usus. Reasumując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W ocenie Sądu, uwzględniając rozkład ciężaru dowodowego w rozpatrywanej sprawie, materiał dowodowy został należycie zgromadzony i oceniony. Organy rentowe w oparciu o pozyskane dokumenty zbadały sytuację majątkową skarżącego, w tym źródła jego dochodów, posiadane zobowiązania, ponoszone wydatki oraz rozważyły wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy. Znalazło to odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której odniesiono się do indywidualnej sytuacji skarżącego, a wyciągniętym z poczynionych ustaleń wnioskom nie można zarzucić dowolności. W konsekwencji Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy został oceniony zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 kpa, a sporządzone uzasadnienie decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 kpa. W tym stanie rzeczy, nie stwierdzając naruszenia zarówno reguł postępowania jak i przepisów prawa materialnego, Sąd na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.