V SA/Wa 2198/13

WyrokWSA w Warszawie2014-03-11

Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Beata Blankiewicz-Wóltańska, Piotr Kraczowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, biorąc pod uwagę trudną sytuację finansową i zdrowotną wnioskodawcy?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo oceniły sytuację wnioskodawcy i nie dopuściły się naruszenia prawa materialnego ani przepisów postępowania. Umorzenie składek jest wyjątkiem od zasady, który wymaga jednoznacznego wykazania, że ich spłata pociągnęłaby za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, co w tym przypadku nie zostało udowodnione, zwłaszcza że wnioskodawca spłaca inne zobowiązania.
Stan faktyczny
Wnioskodawca W. Z. złożył wniosek o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne z powodu trudności finansowych i problemów zdrowotnych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił umorzenia, uznając, że sytuacja wnioskodawcy nie uzasadnia zastosowania tej ulgi, mimo jego lekkiego stopnia niepełnosprawności i bezrobocia, gdyż żona uzyskuje dochód, a wnioskodawca spłaca inne zobowiązania. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko ZUS.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę jako bezzasadną.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2014 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2013r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne oddala skargę Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. Z. (zwany dalej Skarżącym) zaskarżył decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. odmawiającą umorzenia zadłużenia w łącznej wysokości 16 710,07 zł, obejmującego należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 01.06.2011r. do 23.11.2012 r. oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 01.06.2011r. do 23.11.2012 r. wraz z odsetkami. Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2013 r. W. Z. zwrócił się z prośbą o umorzenie należności z tytułu składek, motywując go trudnościami finansowymi spowodowanymi niekorzystną koniunkturą na rynku, koniecznością spłaty posiadanych zobowiązań kredytowych, a także zakończeniem prowadzenia działalności w związku z ciągłym zadłużaniem z tytułu opłat w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący dodatkowo wskazał, że Jego żona ze względu na stan zdrowia może pracować jedynie na umowę zlecenie, ponadto mają na utrzymaniu studiującą córkę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpatrzył odmownie wniosek W. Z. o umorzenie należności z tytułu składek za okres i w łącznej wysokości 16 710,07 zł, obejmującej należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 01.06.2011r. do 23.11.2012 r. oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 01.06.2011r. do 23.11.2012 r. wraz z odsetkami. W uzasadnieniu podano, iż zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, umorzenie zaległych należności z tytułu składek (w tym dodatkowej opłaty) jest możliwe w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności lub także pomimo braku tego stanu, jednak gdy zostaną spełnione przesłanki z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W dniu [...] czerwca 2013 r. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniósł o ponowne rozpatrzenie jego trudnej sytuacji finansowej, w wyniku której nie jest w stanie spłacać wymaganych należności. Ponadto Skarżący podniósł kwestię stanu swojego zdrowia min. wady słuchu, która wynosi 76 % i jest jedną z przyczyn zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej oraz posiadania licencji kierowcy zawodowego i wykonywania tego zawodu, wskazał również na kłopoty z kręgosłupem, które skutkują częstą rekonwalescencją w przypadku zbyt ciężkiej pracy. Podkreślono, że problemy zdrowotne mają wpływ na znalezienie pracy. Organ odwoławczy stwierdził, że w świetle wniosku o ponowne rozpatrzenie nie zachodzą w sprawie okoliczności pozwalające przychylić się do wniosku dłużnika, a w związku z tym w dniu [...] sierpnia 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. Analizując ponownie sprawę w aspekcie § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., organ zgromadził materiał dowodowy i ustalił, że Skarżący: 1. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką, zamieszkując w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w P. Obecnie Skarżący nie uzyskuje dochodów. Od [...].03.2013 r. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku, żona W. Z. uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia w Przychodni [...] na podstawie umowy zlecenia w kwocie 1 775,67 zł brutto, 1 328,91 zł netto (średnia z okresu 04.2013 r. - 06.2013 r.) oraz pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w kwocie 713,24 zł brutto, 622,05 zł netto z powodu przewlekłej choroby, jaką jest [...]. Córka nie pracuje. Studiuje dziennie na Uniwersytecie [...]. W dniu [...] czerwca 2013 r. broni pracy licencjackiej i będzie poszukiwała pracy; 1. w okresach od maja 1997 r. do sierpnia 2010 r. oraz od maja 2011 r. do 23 listopada 2012 r. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą - działalność taksówek osobowych; 2. Skarżący ma przyznany dodatek mieszkaniowy w wysokości 333,36 zł na okres od kwietnia do września 2013 r., ponosi wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego: opłata za mieszkanie - latem 868,95 zł, zimą 200,00 zł więcej za ogrzewanie ok. 1068,00 zł, energia 95,28 zł, gaz 47,96 zł, internet z telewizją 102,00 zł. 3. posiada zobowiązania: • wobec Urzędu Skarbowego w kwocie ok. 1 000 zł; • wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie 15 884,77 zł plus odsetki; • w Banku [...] z tytułu karty kredytowej, rata miesięczna 320,00 zł. Saldo zadłużenia na rachunku umowy o kartę kredytową na dzień 20.06.2013 r. wynosi 5 299,08 zł; z tytułu kredytu udzielonego na zakup samochodu P., rata miesięczna 1 300,00 zł. Samochód osobowy zajął Bank [...]. Na dzień 20.06.2013 r. saldo zadłużenia na rachunku z tytułu kredytu wynosi 11 816,30 CHF; • w [...] S.A. - zobowiązania kredytowe posiada Pan od 19.05.2009 r. z terminem spłaty ostatniej raty do dnia 19.05.2017 r. kwota raty 191,29 zł. Od lutego 2013 r. część Pana kredytu spłaca firma ubezpieczeniowa [...] do czasu podjęcia przez Skarżącego pracy; • w [...] S.A. - kwota raty 370,00 zł, termin spłaty kredytu do września 2014 r., wystawiono wezwanie do zapłaty wystawione w dniu 13.03.2013 r. przez [...] S.A. na kwotę 745,44 zł; • kredyt w Banku [...] w dużej mierze przeznacza Skarżący na aparaty słuchowe, których koszt wynosi 8 200,00 zł. Aparaty refundowane przez NFZ uniemożliwiają użytkowanie z powodu licznych szumów i bardzo złego komfortu życia; • Żona Skarżącego posiada zobowiązania z tytułu kredytu w [...] od 19.05.2009 r. z terminem spłaty ostatniej raty do 19.05.2017 r. - miesięczna rata w kwocie 133,90 zł; Wskazano, że Skarżący przedstawił historię rachunku bankowego prowadzonego przez P. (saldo na rachunku na dzień 04.06.2013 r. wykazuje debet w kwocie 1 866,56 zł); posiada nieruchomości w [...]; jest właścicielem samochodu osobowego marki P. rok produkcji 2007, zakupionego na kredyt. Samochód przejął Bank [...] z powodu zaległości w spłacaniu kredytu. Podkreślono również, że Skarżący posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...].02.2013 r. zaliczające go do lekkiego stopnia niepełnosprawności (wg orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wystawionego przez Powiatowy Zespól ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G.). Do akt sprawy został załączony audiogram wykonany przez M.. Skarżący ponadto podnosił, że ma kłopoty z kręgosłupem lędźwiowym, obecnie lekarz skierował go na badania, z uwagi na ból w nogach i kręgosłupie Skarżący został zwolniony po pięciu dniach pracy w miesiącu lutym na stanowisku ochroniarza. Organ wskazując na tak ustalony stan faktyczny sprawy stwierdził, że art. 28 ust. l-3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewiduje w ogóle obligatoryjnego umorzenia należności z tytułu składek ZUS, nawet w przypadku wystąpienia okoliczności upoważniających ZUS do wydania takiego rozstrzygnięcia. Katalog takich podstaw umorzenia określony w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ma charakter otwarty, w związku z czym Zakład może umorzyć należności zgodnie z dyspozycją art. 28 ust. 3a, o ile konkretny wniosek dłużnika w świetle materiału dowodowego zostanie uznany za uzasadniony. Jednakże ocena powyższej kwestii pozostaje w obrębie uznania Zakładu, w związku z czym zakwalifikowanie danej okoliczności jako uzasadniającej bądź nie uzasadniającej umorzenia w żadnym wypadku nie będzie stanowić naruszenia przywołanych powyżej norm prawa materialnego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, odmawiając wnioskodawcy umorzenia należności wobec ZUS wskazał, że kierował się przede wszystkim dbałością o interes finansów ubezpieczeń społecznych. Sytuacja wnioskodawcy nie różni się w sposób znaczny od sytuacji innych płatników składek, a obowiązek narzucony przez ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie obowiązku odprowadzania składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej ciąży na każdym płatniku składek w sposób jednakowy niezależnie od jego sytuacji majątkowej i osiąganych dochodów. Analizując stan faktyczny pod kątem wystąpienia w przedmiotowej sprawie przesłanek wskazanych § 3 rozporządzenia organ wskazał na sytuację majątkową Skarżącego i określił, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką zamieszkując w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w P., obecnie nie uzyskuje dochodów, od [...].03.2013 r. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku, jednakże żona W. Z. uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia, zaś zgodnie z art. 31 § 2 ust. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dochód osiągany przez żonę należy do majątku wspólnego, ponadto posiada Pan orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...].02.2013 r. zaliczające Skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Organ stwierdził, że biorąc pod uwagę orzeczenie P. nie można stwierdzić, iż nie może Pan podjąć żadnej pracy, która przyczyniłaby się do zwiększenia dochodu rodziny, ponadto Skarżący spłaca raty kredytu na rzecz banku, a nie jest zasadnym, aby zobowiązania publicznoprawne, którymi są należności z tytułu nieopłaconych składek, były traktowane odmienienie niż zobowiązania w stosunku do wierzycieli cywilnoprawnych W tej sytuacji umorzenie należności z tytułu składek nie byłoby uzasadnione z punktu widzenia racjonalnie działającego wierzyciela publicznoprawnego. Reasumując, każdy przedsiębiorca, zarówno podejmując, jak i prowadząc działalność gospodarczą, dokonując analizy jej opłacalności, musi uwzględniać konieczność regulowania zobowiązań publicznoprawnych, tj. należności z tytułu składek. Z tego też względu całkowita ocena całokształtu przedmiotowej sprawy, jak również wskazany interes społeczny w sposób właściwy uzasadniają zajęcie stanowiska wyrażonego w decyzji z dnia [...] sierpnia 2013r. Na tę decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych W. Z. skierował skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podniósł swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując wcześniej prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 z p. zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Dokonując w rozpoznawanej sprawie oceny, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia - Sąd stanął na stanowisku, iż organy administracji zarówno przy wydawaniu decyzji w I, jak i w II instancji nie dopuściły się naruszenia prawa materialnego ani przepisów postępowania w sposób mający lub mogący mieć wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd oddalił skargę jako bezzasadną. Problematykę umorzenia należności z tytułu składek regulują przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej u.s.u.s.), a konkretnie art. 28 u.s.u.s. oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r.), wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. W myśl art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie ; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W ocenie Sądu organ zasadnie uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek z powodu stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. ZUS rozpatrzył wniosek Skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne także pod kątem możliwości zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W myśl powołanego przepisu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Stosownie do upoważnienia ustawowego zawartego w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego miał określić, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania należności, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, "biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych." W § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. przewidziano możliwość umarzania składek jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności gdy zachodzą przypadki określone w pkt 1 - 3 tego przepisu. Należą do nich między innymi sytuacje, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1) oraz gdy z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, zobowiązany jest pozbawiony możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z przytoczonych unormowań wynika, że warunkiem wstępnym umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest wykazanie (udowodnienie) przez zobowiązanego jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej, uzasadniających przyjęcie wystąpienia materialnoprawnych przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. W związku z takim ukształtowaniem obowiązków wnioskodawcy, zadania ZUS w zakresie gromadzenia materiału dowodowego są ograniczone. Organ ma za zadanie ocenę, czy dowody przedstawione przez zobowiązanego są wystarczające, a w wypadku dostrzeżenia braków w tym zakresie powinien wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia materiału dowodowego. W oparciu o dokumenty przedłożone przy wniosku oraz podane w nim przez skarżącego okoliczności, organ prawidłowo uznał, że umorzenie wobec Wiesława Żochowskiego składek na ubezpieczenia społeczne nie jest zasadne, albowiem skarżący dysponuje środkami na utrzymanie rodziny, a także spłaca inne obciążające go zobowiązania finansowe. Organ uwzględnił w swym rozstrzygnięciu, że pomimo trudnej sytuacji materialnej, skarżący posiada środki finansowe z których może regulować zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Decyzja o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia ma niewątpliwie charakter uznaniowy. W takim wypadku organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Zaznaczyć przy tym należy, że wybór ten nie może być dowolny i musi wynikać z rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Sama możliwość umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. podyktowana jest interesem strony. Chodzi bowiem o należności ZUS, które są uzasadnione, wymagalne i ściągalne, a jednak z woli ustawodawcy wyjątkowo, z uwagi na szczególnie trudną sytuację życiową zobowiązanego i jego rodziny, ZUS może należności te umorzyć. We wskazanych aktach prawnych wymienione są precyzyjnie okoliczności, które uprawniają ZUS do podjęcia decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek, czyli rezygnacji z dochodzenia omawianych należności. W tej sytuacji jest oczywiste, że przepisy u.s.u.s. i rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. muszą być interpretowane ściśle, bowiem chodzi o określenie granic wyjątku od zasady dochodzenia należnych składek. Z punktu widzenia zobowiązanego zawsze zasadne jest umorzenie jego zaległych należności składkowych, zaś z punktu widzenia interesów ZUS umarzanie należności składkowych jest zawsze niekorzystne. Właśnie dla uniknięcia dowolności przy rozwiązaniu tego problemu sformułowane zostały przepisy (art. 28 ust. 3a ustawy u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.) określające przesłanki uwzględnienia interesów strony przed interesami ZUS. Przepisy te, określając przesłanki umorzenia należności, zakreślają ramy uznania administracyjnego, na podstawie którego działa ZUS. Sąd kontrolując decyzję w sprawie umorzenia należności z tytułu składek winien rozważyć, czy w świetle ustaleń poczynionych w sprawie, zostały spełnione przesłanki określone w powołanych przepisach i w ten sposób ocenić merytoryczną zasadność podjętej decyzji (patrz: wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2013r., sygn. akt II GSK 1568/12, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie ZUS dysponował określonym materiałem dowodowym zaoferowanym przez skarżącego. W ocenie Sądu organ stwierdzając, że w wypadku skarżącego nie zaistniały podstawy do umorzenia należności z tytułu składek, nie naruszył cyt. przepisów prawa materialnego. Jak wskazano wyżej, umorzenie należności z tytułu składek jest wyjątkiem, który może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, kiedy przesłanki umorzenia zostały wykazane w sposób niewątpliwy. Tymczasem w sprawie niniejszej nie zostało wykazane, że jakakolwiek forma spłat pociągnie za sobą niemożliwe do akceptacji skutki dla skarżącego i jego rodziny. Skarżący uzasadniał żądanie w zakresie umorzenia należności na ubezpieczenia społeczne, problemami natury finansowej oraz ciężką chorobą . Organ orzekający wziął pod uwagę podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności i dokonał ich oceny. Sąd - mając na uwadze ustalenia dokonane w sprawie przez ZUS - zauważa, że pomimo akcentowanej przez Skarżącego trudnej sytuacji finansowej, sukcesywnie spłaca on swoje zobowiązania wobec innych podmiotów. Oznacza to, że Skarżący powinien także uregulować należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zdaniem Sądu brak jest zatem racjonalnych powodów do przyjęcia, że inne zobowiązania Skarżącego mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami wobec ZUS. Sąd nie stwierdził ponadto, iż organy administracji w niniejszej sprawie prowadziły postępowanie z obrazą przepisów postępowania administracyjnego, gdyż prawidłowe stosowanie obowiązujących przepisów prawa nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone decyzje Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. W kontekście powyższych przepisów nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia podniesione przez Skarżącego zarzuty, należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy. Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że organy administracji w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, należycie go oceniły, zaś wydane na jego podstawie decyzje odpowiadają prawu. Z tych względów, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło