I SA/Op 78/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu w przedmiocie dokonania wpisu hipoteki przymusowej w księdze wieczystej postanawia odrzucić skargę. M. K. reprezentowana przez adwokata M. M., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na dokonany 22 grudnia 2025 r. wpis referendarza sądowego Sądu Rejonowego w Opolu, VI Wydział Ksiąg Wieczystych, którym dokonano wpisu hipoteki przymusowej na rzecz Skarbu Państwa - Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Opolu w dziale [...] księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości stanowiącej lokal odrębny położony przy ulicy [...] w O. Wpis został dokonany na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 3 grudnia 2025 r. (dokument elektroniczny), wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Opolu, na kwotę 93.574,43 zł (słownie: dziewięćdziesiąt trzy tysiące pięćset siedemdziesiąt cztery złote 43/100), jako zabezpieczenie wierzytelności Skarbu Państwa - reprezentowanego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Opolu - dotyczącej podatku dochodowego z odpłatnego zbycia nieruchomości oraz innych praw za 2018 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Skarżąca zażądała uchylenia wyżej opisanego wpisu hipoteki przymusowej dokonanego 22 grudnia 2025 r. w dziale [...] księgi wieczystej nr [...] W skardze zawarto także wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który został zarejestrowany pod odrębną sygn. akt I SPP/Op 7/26. Na skutek jego rozpoznania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 413ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy uznając, że jej skarga jest oczywiście bezzasadna jako niepodlegająca właściwości sądu administracyjnego. Odpis postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 21 kwietnia 2026 r. (karta nr 27 akt I SPP/Op 5/26). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza weryfikacja wymogów formalnych, w tym czy skarga została wniesiona prawidłowo w trybie wskazanym przez p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Wobec powyższych ustaleń w pierwszej kolejności ocenić należało, czy skarga złożona w niniejszej sprawie, podlega właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego: 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a.). W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej w zakresie enumeratywnie wyznaczonym brzmieniem przepisu art. 3 p.p.s.a., a także kontrola innych kwestii rozpoznawanych w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów p.p.s.a., jak wymienione w art. 4 p.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazanych z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach. Przedmiotowa sprawa dotyczy kwestionowania wpisu hipoteki przymusowej dokonanego 22 grudnia 2025 r., przez referendarza sądowego Sądu Rejonowego w Opolu w dziale [...] Księgi Wieczystej nr [...], na wniosek zgłoszony przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Opolu, jako zabezpieczenie wierzytelności Skarbu Państwa (podatku dochodowego z odpłatnego zbycia nieruchomości oraz innych praw za 2018 r. wraz z odsetkami). Sprawa ma zatem charakter cywilnoprawny, bowiem kwestie związane z ustanowieniem lub wykreśleniem hipoteki uregulowane zostały w ustawie z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2025 r., poz. 341, z późn. zm.), w której w art. 23 określono, że prowadzenie ksiąg wieczystych należy do właściwości sądów rejonowych, a czynności sądu w zakresie prowadzenia ksiąg wieczystych mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie natomiast z art. 398 22 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, z późn. zm.) - dalej zwanej k.p.c., na orzeczenie referendarza sądowego służy skarga w przypadkach, w których na postanowienie sądu służyłoby zażalenie. Skargę wnosi się do sądu, w którym referendarz sądowy wydał zaskarżone orzeczenie, w terminie tygodnia od dnia jego doręczenia (art. 39822 § 2 k.p.c.). Takie stanowisko potwierdza także orzecznictwo sądowoadministracyjne (np. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 29 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 288/18; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 lipca 2016 r., sygn. akt V SAB/Wa 8/16). Skoro skarga ma charakter cywilnoprawny, to w konsekwencji nie mieści się ona we właściwości sądów administracyjnych. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł o jej odrzuceniu, jak w sentencji postanowienia.