I SA/Op 80/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Spółka z o.o. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2012r. wobec sprzeciwu skarżącego od orzeczenia referendarza sądowego z dnia 8 kwietnia 2014 r. postanawia: przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Przedmiotem skargi A Spółka z o.o. G.(dalej jako skarżąca, Spółka) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2012r. Wartość przedmiotu zaskarżenia opiewa na kwotę 56.350 zł. W związku z powyższym, skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana była - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) - do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.500 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się: opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku - stosowanie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministarcyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 750 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 stycznia 2014 r. strona została wezwana do uzupełnienia braków skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.500 zł oraz złożenie do akt sądowych dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej Spółki - odpisu z KRS. W wyniku powyższego wezwania, do tut. Sądu w dniu 4 lutego 2014 r. wpłynęło pismo strony wraz z odpisem KRS Spółki. W piśmie zawarto wniosek o zwolnienie z uiszczenia wpisu sądowego. Strona wniosek umotywowała brakiem środków na uiszczenie opłaty w wysokości 1.500 zł i przedłożyła wyciąg z konta Spółki na dzień składania wniosku oraz wstępną wersję bilansu za rok 2013. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 lutego 2014 r. stronie przekazano druk PPPr (o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270) dalej jako [p.p.s.a.]), celem wypełnienia i przesłania w terminie 7 dni od doręczenia, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W dniu 24 lutego 2014 r. strona przedłożyła wypełniony formularz, w którym doprecyzowała, że wnosi o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika - radcy prawnego. Skarżąca podała, że nie posiada niezbędnych środków finansowych na pokrycie wpisu sądowego, a brak zwolnienia z kosztów sądowych spowoduje niemożność wniesienia skargi od kwestionowanej decyzji. Nadto, z przedłożonego formularza PPPr wynikało, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 50.000 zł, Spółka nie posiada środków trwałych, a straty za ostatni rok obrotowy wynoszą 78.360 zł. Wskazano, że Spółka nie posiada żadnych nieruchomości, a za rok 2013 nie osiągnęła dochodu. Z przedłożonego przez skarżącą rachunku zysków i strat (wariant kalkulacyjny) za lata 2012, 2013 wynikało, że Spółka poniosła stratę w wysokości 76.369,35 zł netto (w roku 2012 osiągnęła zysk netto w wysokości 114.678,21 zł), w roku 2013 w Spółce zmniejszyła się wartość środków trwałych o kwotę 10.705,12 zł, w porównaniu z rokiem 2012, zmniejszyła się wartość należności krótkoterminowych (z 292.582,90 zł do 64.446,55 zł), wzrosła zaś wartość zobowiązań krótkoterminowych (z 779.148,89 zł na 869.690,23 zł). Z wyciągów z rachunków bankowych Spółki wynikało, że styczniu i lutym 2014 r. Spółka na rachunkach posiadała saldo ujemne oraz, że w styczniu 2014 r. przeznaczono na spłatę kapitału 90.000 zł. Nadto, z przedłożonych kopii deklaracji VAT-7 za wrzesień, październik, listopad i grudzień 2013 r. oraz styczeń 2014 r. wynikało, że strona skarżąca we wrześniu 2013 r. dokonała sprzedaży towarów oraz świadczenia usług na łączną kwotę 6.000 zł (zwolnioną od podatku na podstawie art. 43 lub art. 82 ustawy o VAT) oraz dokonała nabycia towarów i usług niezliczonych do środków trwałych na kwotę 900 zł. W późniejszym okresie Spółka nie dokonywała sprzedaży ani nabycia towarów i usług. W ocenie referendarza, dokonanej w oparciu o informacje wynikające zarówno z wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i z opisanych wyżej dokumentów, wniosek skarżącej Spółki należało uznać za nieuzasadniony w świetle przesłanek zawartych w przepisach art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a., bowiem Spółka w dniu 9 stycznia 2014 r. przeznaczyła środki finansowe na spłatę kapitału na 90.000 zł, a miało to miejsce w 21 dniu po złożeniu przedmiotowej skargi na decyzję organu odwoławczego. Spółka dysponując znacznymi środkami finansowymi w okresie, w którym winna mieć na względzie konieczność zabezpieczenia środków finansowych (w związku z wydaniem niekorzystnej dla niej decyzji organu odwoławczego i następnie przeniesieniem w dniu 19 grudnia 2013 r. sporu na drogę sądową poprzez złożenie skargi) na postępowanie sądowe - nie dokonała ich zabezpieczenia. W takiej sytuacji, w ocenie referendarza, spółka zobligowana jest w pierwszej kolejności do uwzględnienia konieczności zapłaty kosztów postępowania, a dopiero w dalszej kolejności regulowania innych zobowiązań, w tym cywilnoprawnych. Z tego też względu, postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2014 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy. We wniesionym w dniu 7 maja 2014 r. od orzeczenia referendarza sprzeciwie skarżąca, nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem podniosła, iż dokumentacja w sposób błędny została zinterpretowana przez referendarza sądowego, który uznał, że spółka posiada środki na pełnomocnika i wpis sądowy, podczas gdy z przekazanych dokumentów płynie przeciwny wniosek. Strona dodała, że na żądanie Sądu uzupełniła przedłożoną dokumentację o CIT i deklarację VAT i w razie potrzeby przedstawi też inne niezbędne dokumenty. Nadmieniono także, że nie była w stanie zgromadzić odpowiednich środków finansowych na postępowanie przez sądem administracyjnym, co wynikało z długości trwania postępowań podatkowych, a nadto skarżąca jest małym podmiotem gospodarczym i nie może zamrażać środków finansowych i nie wprowadzać ich w bieżący obrót. Dalej skarżąca zakwestionowała dokonaną przez referendarza ocenę wyciągów z rachunku bankowego, na której miała widnieć pozycja "spłata kapitału w kwocie 90.000 zł", bowiem kwota ta nie została przeznaczona na spłatę kapitału lecz została zajęta przez Bank B w W. na poczet spłaty kredytu w związku z prowadzoną w stosunku do Spółki egzekucją. W załączeniu do sprzeciwu przedłożono zawiadomienie komornika sądowego o wszczęciu w stosunku do Spółki postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania należności głównej w wysokości 419.656,53 zł, odsetek - 18.483,89 zł oraz kosztów -96,52 zł. W wyniku zarządzenia o wezwaniu do uzupełniania braków (kolejno z dnia 9 czerwca 2014 r. i 2 lipca 2014 r.) skarżąca nadesłała do tut. Sądu dodatkowo: informację o dochodach oraz o pobranych zaliczkach za podatek dochodowy w roku 2013, kopie deklaracji o wysokości osiągniętego dochodu (straty) z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2013 r., kopie deklaracji VAT-7 za luty, marzec, kwiecień, maj 2014 r., wyciągi i odpisy z rachunków bankowych Spółki za okres od 1 marca 2014 r. do 31 maja 2014 r., promesę Banku B w W. dotyczącą bezobciążeniowego odłączenia lokalu, informacje z dnia 8.01.2014 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego o możliwości zwolnienia spod hipoteki przymusowej nieruchomości położonej w N., potwierdzenie przyjęcia wpłat na zakup mieszkania zgodnie z promesą Banku B w W. oraz rachunek zysków i strat za lata 2013 i 2014 (wariant kalkulacyjny). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącej o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 259 § 1 i art. 260 p.p.s.a. postanowienie referendarza sądowego, skutecznie zaskarżone sprzeciwem, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jej przedmiotem do właściwości Sądu. Zatem po wniesieniu sprzeciwu sąd nie ocenia poprawności rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego lecz rozstrzyga wniosek od nowa, korzystając z całości dowodów zgromadzonych we wcześniejszym postępowaniu i dokonując oceny tych dowodów w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zaś zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu (vide: J. Tarno, Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi- Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi - komentarz, Wyd. Zakamycze, Karków 2005, s. 592). Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zastosowanie wobec niej prawa pomocy oraz dowodów na ich poparcie umożliwi wówczas sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny jej sytuacji majątkowej, Nastąpić to może tylko w przypadku, gdy strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób przekonywujacy, tj. spójny, nie budzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji umożliwiającej zasadność zastosowania wobec niej prawa pomocy. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, zatem w pierwszej kolejności zbadać należy, czy sytuacja finansowa Spółki rzeczywiście wyklucza możliwość poniesienia przez skarżącą jakichkolwiek kosztów postępowania. Dokonując oceny okoliczności dotyczących aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej, przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w sprzeciwie od postanowienia referendarza sadowego (w tym wynikających również z załączonych dokumentów) Sąd uznał, że skarżąca należycie wykazała, że znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do skorzystania z prawa pomocy w żądanym zakresie, w związku z czym wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika- radcy prawnego w pełni zasługuje na uwzględnienie. Jak bowiem wynika z licznych przedłożonych przez Spółkę dokumentów, jej sytuacja finansowa nie pozwala na zgromadzenie środków niezbędnych do poniesienia kosztów wywołanych wniesioną skargą. Przedłożone przez stronę dokumenty, na wcześniejszym etapie postępowania, sygnalizowały trudną sytuację Spółki, a uzupełnienie tej dokumentacji, po wniesieniu sprzeciwu, wyeliminowało wątpliwości związane z sytuacją majątkową Spółki i potwierdziło konieczność skorzystania przez skarżącą z prawa pomocy. Przedłożone wyciągi z rachunku bankowego Spółki za marzec, kwiecień i maj 2014 r. wskazują na to, iż Spółka nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi, a saldo ujemne występujące na tych rachunkach stale się pogłębia. Jak wynika z przedłożonych deklaracji VAT-7, w tym za miesiące maj, kwiecień, marzec 2014 r., Spółka od przeszło 8 miesięcy nie dokonywała sprzedaży ani nabycia towarów i usług - zatem faktycznie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Przedłożone przez skarżącą zeznanie podatkowe za rok 2013 wskazuje, że w 2013 Spółka osiągnęła przychód w wysokości 223.901,80 zł, co przy kosztach uzyskania przychodu wynoszących 284.991,97 zł, powodowało poniesienie przez Spółkę straty – 61.090,17 zł. Rachunek zysków i strat za lata 2013 i 2014 także potwierdza, iż działalność Spółki po 2012 przynosi straty. Z kolei z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że strona skarżąca nie posiada majątku jak też zasobów pieniężnych, pozwalających wygenerować środki na zapłatę jakichkolwiek kosztów sądowych. Strona uzasadniając konieczność przyznania jej prawa pomocy, przedłożyła dodatkowo do Sądu, dokumentację w postaci promesy Banku B w W. oraz pisma naczelnika urzędu skarbowego, a także zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej, które potwierdzają zadłużenie Spółki, a w konsekwencji niemożność zgromadzenia przez nią środków niezbędnych do poniesienia kosztów sądowych, a co się z tym wiąże - obrony swoich praw na drodze sądowoadministracyjnej. Biorąc pod uwagę przedstawiony przez skarżącą materiał dowodowy, dokumentujący jej sytuację finansową, stwierdzić należy, że istotnie jej wniosek zasługuje na uwzględnienie. Z tych też względów Sąd postanowił przyznać skarżącej pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.