I SA/Op 846/25

WyrokWSA w Opolu2026-02-26

Skład orzekający: Tomasz Judecki, Elżbieta Kmiecik, Beata Kozicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyjazd dziecka z Polski na okres krótszy niż 30 dni, który nie został odnotowany w rejestrze Straży Granicznej, skutkuje utratą prawa do świadczenia wychowawczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wyjazd dziecka z Polski na okres krótszy niż 30 dni, nawet jeśli nie został odnotowany w rejestrze Straży Granicznej, nie skutkuje utratą prawa do świadczenia wychowawczego. Informacja z rejestru Straży Granicznej nie jest jedynym dowodem w sprawie, a prawo do świadczenia można wykazać innymi środkami dowodowymi, w tym danymi z rejestru PESEL, które potwierdzają przywrócenie statusu UKR.
Stan faktyczny
Skarżący O. B. otrzymał świadczenie wychowawcze na dziecko V. B. Decyzją ZUS z dnia 27 kwietnia 2023 r. prawo do świadczenia zostało uchylone od 31 lipca 2022 r. z powodu wyjazdu dziecka z Polski na okres dłuższy niż 30 dni, co wynikało z danych Straży Granicznej. Prezes ZUS decyzją z 18 września 2025 r. częściowo uchylił poprzednią decyzję, przyznając świadczenie za niektóre okresy i odmawiając za inne, ponownie powołując się na brak potwierdzonego legalnego pobytu dziecka w Polsce. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną ocenę dowodów i niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 kwietnia 2023 r. i zasądził od Prezesa ZUS na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant St. specjalista Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2026 r. sprawy ze skargi O. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 września 2025 r., nr 353265649, znak 010070/680/8265629/2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 kwietnia 2023 r., nr 353265649, znak 010070/680/8265629/2022, 2) zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego O. B. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. O. B. (zwany dalej: skarżącym), reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego K. G., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej: Prezesem ZUS lub organem odwoławczym) z dnia 18 września 2025 r., nr 353265649, znak 010070/680/8265629/2022, uchylającą w części decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 kwietnia 2023 r. - o uchyleniu przyznanego skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko: V. B., od dnia 31 lipca 2022 r. - i orzekającą o przyznaniu skarżącemu tego świadczenia wychowawczego na okres od 1 do 31 lipca 2022 r. oraz od 1 marca do 31 maja 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie oraz o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego od 1 sierpnia 2022 r. do 28 lutego 2023 r. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym: Po rozpoznaniu wniosku skarżącego, informacją z dnia 2 sierpnia 2022 r., ZUS poinformował skarżącego o przyznaniu mu świadczenia wychowawczegp na dziecko: V. B. od 1 lipca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie. Decyzją z dnia 27 kwietnia 2023 r. ZUS orzekł o uchyleniu przyznanego skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko: V. B., od dnia 31 lipca 2022 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na podstawie danych z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej ustalono, iż dziecko, na które zostało przyznane świadczenie wychowawcze, wyjechało z Polski na okres powyżej 30 dni. Zgodnie natomiast z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 103 ze zm.) zwanej dalej u.p.o.U., wyjazd obywatela Ukrainy z Polski na okres powyżej 30 dni pozbawia go prawa do legalnego pobytu w Polsce na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy. Jednocześnie za miesiąc, w którym dziecko wyjechało z Polski, świadczenie wychowawcze przysługuje w pełnej wysokości. Od powyższej decyzji, pismem z dnia 5 maja 2023 r., skarżący wniósł odwołanie. Decyzją z dnia 18 września 2025 r., Prezes ZUS orzekł o uchyleniu w części zaskarżonej decyzji i podjął rozstrzygnięcie o: przyznaniu skarżącemu przedmiotowego świadczenia wychowawczego na okres od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2022 r. i od 1 marca 2023 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie i jednocześnie o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego od 1 sierpnia 2022 r. do 28 lutego 2023 r., ponieważ zgodnie z danymi z rejestru Komendanta Głównego Straży Granicznej dziecko V. B. nie ma potwierdzonego legalnego pobytu na terytorium RP w okresie od 31 lipca 2022 r. do 6 marca 2023 r. jako uchodźca wojenny, który przybył do Polski po 23 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi na podstawie art. 2 ust. 1 u.p.o.U. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS wyjaśnił, że na podstawie ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 421) zwanej dalej ustawą, prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje cudzoziemcom spełniającym warunki legalnego pobytu w Polsce oraz posiadania dostępu do rynku pracy. Prawo do świadczenia wychowawczego realizowanego z zastosowaniem art. 26 u.p.o.U. przysługuje obywatelom Ukrainy lub ich małżonkom, przebywającym w Polsce, których pobyt na terytorium Polski jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ww. ustawy. Świadczenie wychowawcze realizowane z zastosowaniem przepisów specustawy przysługuje na dziecko w wieku do lat 18, które jest obywatelem Ukrainy, które m.in. przybyło z Ukrainy do Polski po 23 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy, jeżeli osoba ubiegająca się o świadczenie lub pobierająca to świadczenie zamieszkuje z dzieckiem na terytorium Polski. Stosownie do okoliczności faktycznych sprawy organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z zapisami rejestru Komendanta Głównego Straży Granicznej pobyt skarżącego na terytorium Polski po ostatniej modyfikacji w dniu 23 lipca 2022 r. jest uznawany za legalny w okresie od 22 lipca 2022 r. do 30 września 2025 r. Natomiast w wyniku aktualizacji ww. rejestru w dniu 26 stycznia 2024 r. pobyt jego dziecka na terytorium Polski jest uznawany za legalny w okresie od 24 do 30 lipca 2022 r. i od 7 marca do 16 sierpnia 2023 r. Z danych zapisanych w ww. rejestrze straży granicznej wynika również, że dziecko V. B. ma odnotowany wyjazdy z Polski w dniu: 30 lipca 2022 r., 2 grudnia 2022 r. i 16 sierpnia 2023 r. oraz przyjazd do Polski: 24 lipca 2022 r., 7 marca 2023 r. i 17 kwietnia 2023 r., jako przyjazd obywatela Ukrainy, który przybył do Polski w związku z ewakuacją na Ukrainie. Przyjazd dziecka do Polski w dniu 21 sierpnia 2022 r. nie został natomiast odnotowany jako przyjazd obywatela Ukrainy, który przybył do Polski w związku z ewakuacją na Ukrainie. Na podstawie tak ustalonych okoliczności organ odwoławczy uznał, że w okresie od 31 lipca 2022 r. do 6 marca 2024 r. dziecko skarżącego nie ma potwierdzonego legalnego pobytu na terytorium Polski na podstawie art. 2 ust. 1 u.p.o.U. w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Wskazał, że w dniu 6 listopada 2024 r. skarżący był wezwany do wyjaśnienia braku potwierdzonego legalnego pobytu dziecka w Polsce jako uchodźca z Ukrainy od 31 lipca 2022 r. W odpowiedzi udzielonej dnia 12 grudnia 2024 r. skarżący poinformował natomiast, że będzie pisał do straży granicznej celem poprawienia rejestrów i nie załączył żadnego pisma ani odpowiedzi z ww. urzędów w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, że skoro wniosek o świadczenie wychowawcze został złożony 28 lipca 2022 r. to zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy skarżący jest uprawniony do świadczenia wychowawczego od 1 do 31 lipca 2022 r. i od 1 marca do 31 maja 2023 r. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący zarzucił decyzji Prezesa ZUS naruszenie: - art. 7 k.p.a. w związku z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., polegające na zaniechaniu przeprowadzenia wymaganych czynności, zgromadzeniu niekompletnego materiału dowodowego oraz jego błędnej, arbitralnej i niewyczerpującej oceny noszącej znamiona dowolności, co w konsekwencji skutkowało niezapewnieniem stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez uznanie, że syn skarżącego wyjechał z Polski w dniu 30 lipca 2022 r. i nie wrócił 21 sierpnia 2022 r., czyli przed upływem 30 dni, podczas gdy w ramach postępowania skarżący przedkładał dowody - kserokopię paszportu syna wraz ze stemplami dokumentującymi przekroczenie granicy oraz zaświadczenia z rejestru PESEL potwierdzające, że syn wrócił do Polski 21 sierpnia 2022 r., a jego pobyt poza terytorium Polski nie był dłuższy niż 30 dni i jego pobyt na terytorium Polski jest uznawany za legalny; - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla których organ zaniechał wywiadu środowiskowego bądź ustalenia stanu faktycznego z uwzględnieniem materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącego, a skupił się wyłącznie na danych rejestru Komendanta Głównego Straży Granicznej; - art. 2 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 2 w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 26 ust. 3i u.p.o.U. poprzez ich błędne zastosowanie i odmowę przyznania świadczenia wyłącznie z tego powodu, że powrót syna do Polski w dniu 21 sierpnia 2022 r. nie został odnotowany w rejestrze Komendanta Głównego Straży Granicznej, podczas gdy na gruncie art. 26 ust. 1 u.p.o.U., nie jest określony taki wymóg, a syn skarżącego przebywał w Polsce legalnie i skarżący był uprawiony do pobierania świadczenia. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji w części, tj. w zakresie w jakim organ odmówił przyznania prawa do świadczenia za okres od 1 sierpnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r., uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz dopuszczenie i przeprowadzenie wskazanych dowodu z dokumentów. Dalej, skarżący wniósł również - na podstawie art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 208 § 1 pkt 2 k.p.c. o zobowiązanie Komendanta Głównego Straży Granicznej do udzielenia informacji w zakresie przekroczenia granicy Polski z Ukrainą przez V. B. w okresie od lipca do sierpnia 2022 r. jako obywatela Ukrainy, który przybył do Polski w związku z ewakuacją na Ukrainie, celem ustalenia daty powrotu syna skarżącego do Polski, zachowania statusu UKR, zachowania legalnego pobytu oraz braku utraty uprawnienia do świadczenia za okres od lipca do grudnia 2022 r. Sformułował również wniosek o zasądzenie kosztów postępowania i przeprowadzenie rozprawy. W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął zarzuty wywodząc, że organ błędnie ustalił, iż pobyt jego poza granicami Polski przekroczył 30 dni, opierając się wyłącznie na danych Straży Granicznej i pomijając dowody przedstawione przez skarżącego oraz niewłaściwie zastosował przepisy u.p.o.U. faktycznie uzależniając prawo do świadczenia od wpisu w rejestrze Straży Granicznej, mimo że ustawa nie przewiduje takiego wymogu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał ocenę wyrażoną w zaskarżonej decyzji i wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2026 r. poz. 143) zwanej dalej jako p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W świetle powyższych zasad dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji Sąd uznał, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego jak i procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynika sprawy, a więc skutkującym koniecznością ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Uzasadniając tak dokonaną ocenę w pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że ze stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym wynika, iż w związku z wjazdem do Polski synowi skarżącemu nadany został numer PESEL w związku z konfliktem na terytorium Ukrainy i skarżącemu przyznane zostało na syna świadczenie wychowawcze od dnia 1 lipca 2022 r. Do sytuacji prawnej skarżącego zastosowanie mają zatem przepisy u.p.o.U., która określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 1). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.o.U., jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 4 marca 2024 r. Za legalny uznaje się także pobyt dziecka urodzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez matkę, która jest osobą określoną w zdaniu pierwszym, w okresie dotyczącym matki. Obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 u.p.o.U. - a taki charakter miał pobyt skarżącego i jego syna w momencie wjazdu do Polski w dniu 24 lipca 2022 r. - przysługuje prawo do uzyskania numeru PESEL (art. 4 ust. 1 u.p.o.U.) jak i prawo do różnego rodzaju świadczeń, w tym świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 1575 ze zm.), jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 26 ust. 1 pkt 2 u.p.o.U.). Z obu tych uprawnień skarżący oraz jego syn skorzystał, tj. zostały im nadane numery PESEL oraz ZUS przyznał skarżącemu świadczenie wychowawcze na syna informacją z dnia 2 sierpnia 2022 r. na okres od 1 lipca 2022 r. do 31 maja 2023 r. Sytuacja prawna obywatela Ukrainy może jednak ulec zmianie m.in. w przypadku wyjazdu z terytorium Polski. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 2 u.p.o.U., wyjazd obywatela Ukrainy z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres powyżej 30 dni pozbawia go uprawnienia, o którym mowa w art. 2 ust. 1. W takim przypadku po pierwsze, następuje utrata nadanego uchodźcy statusu UKR, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. d ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, czyli statusu osoby, której nadano numer PESEL na podstawie art. 4 u.p.o.U. Po drugie, następuje utrata uprawnień do świadczeń, o których mowa w art. 26 u.p.o.U., w tym świadczenia wychowawczego. A contrario, z powyższych przepisów wynika więc, że jeżeli pobyt poza granicami Polski nie trwał dłużej niż 30 dni, to taki pobyt nie skutkuje pozbawieniem obywatela Ukrainy uprawnień, o których mowa w art. 2 ust. 1. W niniejszej sprawie nie jest w istocie sporne, że pobyt syna skarżącego poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rozpoczęty wyjazdem w dniu 30 lipca 2022 r. nie trwał dłużej niż 30 dni. Skarżący przedstawił kserokopię paszportu z pieczątkami potwierdzającymi, że syn powrócił na terytorium Polski w dniu 21 sierpnia 2022 r., co znajduje również potwierdzenie w zaświadczeniu z rejestru PESEL, gdzie odnotowano zmianę z tą datą. Fakt ten nie został jednak przez organ uwzględniony. Ponadto, organ wskazuje, że zgodnie z zapisami w rejestrze prowadzonym przez Komendanta Straży Granicznej pobyt syna skarżącego uznawany jest za legalny w okresie od 24 do 30 lipca 2022 r. i od 7 marca do 16 sierpnia 2023 r. Dokonując takiej oceny organ nie uwzględnił jednak potwierdzenia w paszporcie syna skarżącego wyjazdu z Polski w dniu 2 grudnia 2022 r. Dostrzec trzeba, że organ stoi na stanowisku, że ustalając legalność pobytu obywatela Ukrainy zobligowany jest opierać się na treści rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej. Stanowisko to, w ocenie Sądu, jest jednak błędne. Podzielając poglądy orzecznictwa dostrzec należy, że zgodnie z art. 3 ust. 3 u.p.o.U. Komendant Główny Straży Granicznej prowadzi w systemie teleinformatycznym Straży Granicznej rejestr obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy (...). W rejestrze tym przechowuje się m.in. informację o dacie końcowej okresu pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznawanego za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 (art. 3 ust. 4 pkt 3 u.p.o.U.). Zgodnie z art. 26 ust. 3a u.p.o.U., Komendant Główny Straży Granicznej udostępnia Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, ustalającemu prawo do świadczeń, o których mowa w ust. 1 pkt 2-4 (...) informację o okoliczności, o której mowa w art. 11 ust. 2. Jednocześnie, zgodnie z art. 26 ust. 3i u.p.o.U., który to przepis ma zastosowanie w sprawie biorąc pod uwagę etap postępowania, tj. fakt, że stronie przyznane zostało świadczenie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz organ właściwy w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych są obowiązani do weryfikacji dalszego prawa do świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4 (...), w szczególności na podstawie danych dostępnych z rejestrów publicznych, w tym z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, i z rejestru PESEL. Z powyższych przepisów jasno zatem wynika, że informacja przekazana ZUS przez Komendanta Głównego Straży Granicznej o okoliczności, o której mowa w art. 11 ust. 2, jest tylko jednym z dowodów uwzględnianych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz organ właściwy w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, o czym świadczy sformułowanie "w szczególności". Oznacza to, że przekazana ZUS przez Komendanta Głównego Straży Granicznej informacja o okoliczności, o której mowa w art. 11 ust. 2, nie ma charakteru wiążącego dla ZUS w tym znaczeniu, że nie uniemożliwia stronie dowodzenia za pomocą innych dowodów, że jej pobyt poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie przekraczał 30 dni i w konsekwencji, że stosownie do art. 11 ust. 2 u.p.o.U. nie skutkował utratą uprawnień, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.p.o.U. Przepis powyższy wskazuje też na dane dostępne z rejestrów publicznych, w tym rejestru PESEL. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.o.U., obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny w świetle art. 2 ust. 1, na podstawie wniosku złożonego w dowolnym organie wykonawczym gminy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nadaje się numer PESEL, o którym mowa w art. 15 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191). Numer PESEL został skarżącemu i jego synowi nadany. Zgodnie z ust. 17a pkt 1 ppkt 1 ustawy, status, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. d ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, zwany dalej "statusem UKR", jest automatycznie zmieniany na status, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. c tej ustawy, po przekazaniu przez Komendanta Głównego Straży Granicznej z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, informacji o wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 11 ust. 2. Oznacza to, że informacja przekazana przez Komendanta Głównego Straży Granicznej o wyjeździe obywatela Ukrainy z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 11 ust. 2, skutkuje automatyczną zmianą danych w rejestrze PESEL. Jednocześnie jednak, przepisy zakładają możliwość weryfikacji prawidłowości dokonania tej zmiany, zgodnie bowiem z ust. 17b art. 4, w przypadku automatycznej zmiany statusu, o której mowa w ust. 17a, jeżeli osoba, której nadano numer PESEL, potwierdzi, że jej pobyt poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie trwał dłużej niż okres, o którym mowa w art. 11 ust. 2, status UKR może zostać przywrócony w trybie art. 11 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 września 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 305/24). Taka sytuacja miała w tej sprawie miejsce, czego dowodzi zaświadczenie Burmistrza G. z dnia 15 listopada 2024 r., z którego wynika, że status UKR został synowi skarżącego przywrócony z dniem przyjazdu na terytorium Polski, czyli z dniem 21 sierpnia 2022 r. Z art. 4 ust. 17b i z art. 26 ust. 3i u.p.o.U. wynika więc, że zarówno przy weryfikacji uprawnień do świadczenia wychowawczego jak i danych zawartych w rejestrze PESEL, możliwe jest dowodzenie okoliczności faktycznych dotyczących charakteru wyjazdu z terytorium Polski (tj. czy skutkował on z uwagi na długość trwania utratą uprawnień, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy) niezależnie od informacji przekazanej przez Komendanta Głównego Straży Granicznej z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3 u.p.o.U., o wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nieprawidłowe jest zatem stanowisko ZUS, że weryfikując uprawnienie skarżącego do świadczenia wychowawczego związany był treścią rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej i że dopiero po zmianie danych w tym rejestrze, tj. po ustaleniu daty ponownego uzyskania statusu pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie, możliwe będzie przyznanie świadczenia od daty ponownego uzyskania przez stronę statusu uprawniającego do otrzymania świadczenia. Z akt sprawy wynika, że pobyt syna skarżącego poza granicami RP w okresie od 30 lipca do 21 sierpnia 2022 r. nie trwał dłużej niż 30 dni, co obrazują dowody przedłożone przez skarżącego (kserokopia paszportu syna). Okoliczność ta została uwzględniona również w rejestrze PESEL - synowi skarżącego został przywrócony status UKR z dniem 21 sierpnia 2022 r. Okoliczność ta powinna też zostać uwzględniona przez ZUS przy weryfikacji na podstawie art. 26 ust. 3i u.p.o.U. prawa do świadczenia wychowawczego, skoro pobyt w okresie od 30 lipca do 21 sierpnia 2022 r. poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie trwał dłużej niż 30 dni, nie był pobytem, o którym mowa w art. 11 ust. 2 u.p.o.U. i nie skutkował utratą uprawnień, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.p.o.U. Kolejny wyjazd syna skarżącego, jak wynika z paszportu i oświadczenia skarżącego w odwołaniu nastąpił natomiast w dniu 2 grudnia 2022 r., a powrót, jak potwierdza paszport i zaświadczenie z rejestru Pesel, nastąpił w dniu 7 marca 2023 r. Nieuwzględnienie powyższych okoliczności w ocenie Sądu skutkowało uznaniem, że obie decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez wybiórczą ocenę dowodów prowadzącą do błędnych wniosków, a będącą konsekwencją błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1, art. 11 ust. 2 i art. 26 ust. 3i u.p.o.U. Dlatego, ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni powyższe stanowisko Sądu. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., w pkt 1 sentencji wyroku uchylił obie wydane w sprawie decyzje. Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., w pkt. 2 wyroku, Sąd postanowił natomiast o kosztach, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej w kwocie 480 zł, ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.), oraz zwrot równowartości opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło