I SA/Op 910/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2026 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 września 2025 r., nr SKO.40.2487.2025.śr w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez B. K. (zwaną dalej również skarżącą lub wnioskodawczynią) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej w skrócie: SKO, Kolegium, organ odwoławczy lub organ drugiej instancji) z dnia 23 września 2025 r., nr SKO.40.2487.2025.śr, którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Zdzieszowic (dalej: Burmistrz lub organ pierwszej instancji) z dnia 12 maja 2025 r., nr MGOPS.II.40172.16.2025.DK, o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 28 grudnia 2023 r. skarżąca złożyła w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Zdzieszowicach (dalej w skrócie: MGOPS) wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaną opieką nad matką – H. D., urodzoną [...]., której stan cywilny to wdowa. Do wniosku załączyła uwierzytelnioną kopię orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 12 grudnia 2023 r., nr [...], na podstawie którego matka strony została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. W orzeczeniu tym Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. stwierdził, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 listopada 2023 r., tj. od dnia złożenia wniosku o wydanie tego orzeczenia. Natomiast w oświadczeniu z dnia 28 grudnia 2023 r. skarżąca podała, że pobiera z ZUS emeryturę. Decyzją z dnia 17 stycznia 2024 r., nr [...], Zastępca Kierownika MGOPS w Zdzieszowicach, działając z upoważnienia Burmistrza Zdzieszowic, odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej od ww. decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 7 czerwca 2024 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na skutek skargi skarżącej od powyższej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 28 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Op 824/24, uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia 7 czerwca 2024 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Zdzieszowic z dnia 17 stycznia 2024 r. Sąd nie podzielił poglądu organów obu instancji, że czynności wykonywane przez skarżącą na rzecz matki stanowią typowe czynności opiekuńcze, które może wykonywać również jako osoba czynna zawodowo, bowiem czynności te są rozłożone całodobowo. Zdaniem Sądu chociażby kwestia utrzymania porządku w domu nie została właściwe ustalona. Nie wiadomo bowiem jakie czynności i z jakim skutkiem wykonuje matka strony, zwłaszcza czy wykonuje czynności w sposób zapewniający porządek i bezpieczeństwo użytkowników. Sąd stwierdził, w oparciu o przedłożone akta administracyjne, że nie ustalono w sposób kategoryczny i niepodważalny istotnych dla sprawy okoliczności stanowiących ziszczenie się ustawowych przesłanek do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie wykazano i nie dowiedziono w sposób kategoryczny, że matka skarżącej nie wymaga stałej, długotrwałej opieki i pomocy innych osób. Sąd wskazał również, że oczywistym w świetle treści orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, jest to, że matka strony wymaga stałej pomocy w wykonywaniu czynności dnia codziennego, których ta z uwagi chociażby na fizyczność prac wykonać nie może z uwagi na ograniczone możliwości jej organizmu. Zatem, według Sądu, jeżeli organ dowodzi odmiennie, to musi to być poparte dowodami. Sąd stwierdził również, że organy powinny uwzględnić okoliczność uzyskania przez skarżącą prawa do emerytury. Po ponownym rozpoznaniu sprawy i przeprowadzeniu uzupełniającego postepowania wyjaśniającego, organ pierwszej instancji decyzją z dnia 12 maja 2025 r., nr MGOPS.II.40172.16.2025.DK, odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 1, art. 2 pkt 2, art. 3, art. 17, art. 20 ust. 2 i 3, art. 23, art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą lub w skrócie u.ś.r. w zw. z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429, z późn. zm.). W uzasadnieniu organ przedstawił okoliczności faktyczne oraz prawne sprawy i stwierdził, że w przypadku skarżącej występuje przesłanka negatywna określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, tj. wnioskodawczyni posiada ustalone prawo do emerytury, jak również zdaniem organu pierwszej instancji nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b ustawy, ponieważ niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w okresie późniejszym niż wynika to z zakreślonego tym przepisem przedziału wiekowego. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła organowi pierwszej instancji niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 5 ustawy z uwagi na zmiany jakie zaszły w tym przepisie, w trakcie trwania okresu objętego zakresem postępowania, a tym samym błędne zastosowanie tego przepisu w aspekcie intertemporalnym. W ocenie skarżącej organ winien z urzędu wziąć pod uwagę najnowszą wolę prawodawcy, sens i cel wprowadzonej zmiany, aby ustalić jaki stan prawny winien mieć zastosowanie do przedmiotowej sprawy. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W wyniku rozpatrzenia odwołania Kolegium, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie K.p.a., decyzją z dnia 23 września 2025 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium zrelacjonowało przebieg dotychczasowego postępowania oraz wyjaśniło, że na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie u.ś.w. doszło z dniem 1 stycznia 2024 r. do zmiany przepisów ustawy, w tym art. 17. Dokonując analizy w kierunku ustalenia reżimu prawnego, w ramach którego należy podjąć rozstrzygnięcie Kolegium wskazało na przepis przejściowy art. 63 u.ś.w. i wywiodło, że z wykładni tego przepisu należy wyprowadzić wniosek, iż jeżeli powstanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nastąpiło do 31 grudnia 2023 r. to stosuje się przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym, czyli obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Natomiast jeżeli prawo to nie powstało do 31 grudnia 2023 r. wówczas należy stosować aktualne przepisy, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Z kolei przez powstanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy rozumieć moment, w którym doszło do spełnienia wszystkich, ustawowych warunków koniecznych do nabycia tego świadczenia. Dalej Kolegium przytoczyło przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w tym art. 17 ust. 1, 1a i 1b. Ponadto wskazało, że ze znajdującego się w aktach sprawy wydruku z rejestru PESEL wynika, że H. D. zmarła [...] października 2024 r. Uwzględniając stanowisko WSA w Opolu wyrażone w wyroku dnia 28 listopada 2024 r. Kolegium uznało, że kwestią sporną nie pozostają okoliczności związane z zapewnianiem H. D. do 4 października 2024 r. opieki przez córkę, która jak potwierdził w piśmie z dnia 2 kwietnia 2024 r. lekarz specjalista medycyny rodzinnej, była również uprawniona do informowania o stanie zdrowia matki. Dodatkowo lekarz wskazał, że ze względu na stan zdrowia H. D. wymagała stałej opieki, a zatem wykazane w wywiadach środowiskowych i oświadczeniach wnioskodawczyni czynności opiekuńcze świadczone na rzecz matki w różnych porach dnia potwierdzały, że podejmowała ona czynności o charakterze pielęgnacyjno-opiekuńczym, w takim wymiarze i zakresie jakiego wymagała H. D. W ocenie organu, bezspornym jest także to, że skarżąca była osobą, na której zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809, z późn. zm.) ciążył obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnej matki. W dalszej części uzasadnienia SKO stwierdziło, że niezasadna jest odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia ze wskazaniem organu pierwszej instancji, iż nie jest spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b ustawy. Dalej Kolegium stwierdziło, że w sprawie zaistniała określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy negatywna przesłanka przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ wnioskodawczyni pobiera emeryturę i pobierała ją w całym okresie, w którym sprawowała opiekę nad niepełnosprawną matką. Natomiast brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy nie pozostawia wątpliwości, że ustawodawca ustanowił regułę polegającą na wypłacie jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną w razie zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych. Kolegium dostrzegło, że do dnia śmierci H. D. istniała ww. przesłanka negatywna, która nie została wyeliminowana w toku postępowania, przez złożenie do organu emerytalnego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 ze zm.), zwanej dalej w skrócie u.e.r.f.u.s. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkuje bowiem wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Zdaniem Kolegium skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytur. Skoro wstrzymanie wypłaty emerytury następuje od miesiąca wydania decyzji w tym zakresie przez organ emerytalno-rentowy, albo od następnego miesiąca, to w okolicznościach badanej sprawy skarżąca, według Kolegium, nie jest w stanie wyeliminować przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. Organ zwrócił też uwagę, że w toku uprzednio prowadzonego postępowania strona oświadczyła, że zrezygnuje z emerytury w momencie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tym samym nie wyrażała woli eliminacji przesłanki negatywnej uniemożliwiającej ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w myśl przepisów ustawy obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., a obecnie wskazała, że fakt pobierania emerytury nie wyklucza możliwości równoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, bo nastąpiła zmiana przepisów w tym zakresie. W tej sytuacji, w ocenie Kolegium, prawo do wnioskowanego świadczenia nie powstało do 31 grudnia 2023 r., a więc przepisy ustawy w brzmieniu dotychczasowym, obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. nie mają w sprawie zastosowania, a sprawę należy rozstrzygnąć w oparciu o aktualne przepisy ustawy, obowiązujące od 1 stycznia 2024 r. Dalej organ odwoławczy przypomniał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że osoba wymagająca opieki – H. D. legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednocześnie nie była osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia, bowiem urodziła się [...]. Wobec tego nie zostało spełnione kryterium wieku osoby niepełnosprawnej wskazane w art. 17 ust. 1 ustawy w aktualnym brzmieniu. Nie został więc spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1 ustawy, umożliwiający przyznanie wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji organ za prawidłową uznał zaskarżoną decyzję i stwierdził, że nie ma podstaw do podjęcia, także w aktualnym stanie prawnym, odmiennego rozstrzygnięcia. Kolegium zwróciło uwagę, że obowiązujący model postępowania odwoławczego nie ma charakteru kasacyjnego, co wyklucza ograniczenie postępowania przed organem drugiej instancji jedynie do kontroli orzeczenia wydanego przez organ pierwszej instancji, a obliguje organ odwoławczy do uwzględnienia wszelkich zmian stanu prawnego i faktycznego sprawy, zaistniałych po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Jednocześnie nowelizacja przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, która zmodyfikowała kryteria przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, nie wymaga przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. W tej sytuacji organ stwierdził, że zgromadzony przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy jest wystarczający do podjęcia niniejszego rozstrzygnięcia, bowiem pozwala na dokonanie oceny przesłanek ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o aktualny stan prawny. W skardze na powyższą decyzję skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, ponowiła zarzuty przedstawione w odwołaniu i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Dodatkowo wskazała, że organ nie uwzględnił wskazań zawartych w wyroku WSA w Opolu z dnia 28 listopada 2024 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko oraz wywody zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Jak wynika z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten nie został wydany z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. Zdaniem Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując takiej oceny Sąd uwzględnił, że sprawa, której dotyczy niniejsze postępowanie była już przedmiotem kontroli sądowej. W sprawie tej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wypowiedział się w prawomocnym wyroku z dnia 28 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Op 824/24, którym uchylono wydane wcześniej orzeczenia organu pierwszej i drugiej instancji. Zaskarżona obecnie decyzja została wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, wobec czego zarówno organy orzekając w sprawie, jak i Sąd - kontrolując legalność tych działań, zobowiązane były uwzględnić zawartą we wskazanym wyroku ocenę prawną oraz wytyczne co do dalszego postępowania. Zgodnie bowiem z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wskazany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a wyrażona w nim zasada związania oznacza, że orzeczenie sądu oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. Badając kwestionowane obecnie decyzje w kontekście wytycznych wynikających z wyroku z dnia 28 listopada 2024 r. stwierdzić należy, że organy prawidłowo wykonały zalecenia Sądu. Organy zgodnie ze wskazaniem Sądu przeprowadziły dodatkowe postępowanie wyjaśniające odnośnie do zakresu sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką, stosownie do wymogów wynikających z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 K.p.a. Przed przedstawieniem przyczyn, które zadecydowały o takiej ocenie Sądu, odnotować należy, że materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy cyt. wyżej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, nadal zwanej ustawą, w brzmieniu - jak trafnie przyjęło Kolegium - obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r., a więc po nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadzonej na mocy art. 43 powołanej wcześniej ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, zwanej dalej w skrócie u.ś.w. Stosownie bowiem do art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszej sprawie Kolegium prawidłowo uwzględniło w dacie orzekania zmianę stanu prawnego i ustaliło, że prawo do wnioskowanego świadczenia nie powstało przed dniem 31 grudnia 2023 r., co zostanie szerzej omówione w dalszej części uzasadnienia. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy - w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wedle art. 17 ust. 1a ustawy omawiane świadczenie przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione były łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z kolei po myśli art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym niż wymienione w pozostałych punktach art. 17 ust. 1 u.ś.r. osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie stosownie do postanowień art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia. W niniejszej sprawie organy, wykonując zalecenia Sądu zawarte w wyroku z dnia 28 listopada 2024 r., bezspornie ustaliły - opierając się w tym zakresie na informacji od lekarza rodzinnego N.s.c. w Z., której pacjentką była H. D. do dnia śmierci - że skarżąca sprawowała opiekę nad niepełnosprawną matką w zakresie uniemożliwiającym podejmowanie zatrudnienia. Ze względu na stan zdrowia H. D. wymagała bowiem stałej opieki, a zatem wykazane w wywiadach środowiskowych i oświadczeniach wnioskodawczymi czynności opiekuńcze świadczone na rzecz matki w różnych porach dnia potwierdzały, że podejmowała ona czynności o charakterze pielęgnacyjno-opiekuńczym, w takim wymiarze i zakresie jakiego wymagała matka wnioskodawczyni. Bezspornie też H. D. orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 12 grudnia 2023 r., nr [...], została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. W orzeczeniu wskazano, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 listopada 2023 r., tj. od dnia złożenia wniosku o wydanie tego orzeczenia. W stanie faktycznym sprawy jest również bezsporne, że skarżąca jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.). Ponadto organ właściwie ustalił, że skarżąca pobiera emeryturę i pobierała ją w całym okresie, w którym sprawowała opiekę nad niepełnosprawną matką, aż do dnia jej śmierci. W ocenie Sądu w pierwszej kolejności za prawidłowe należy uznać stanowisko Kolegium co do wykładni art. 17 ust. 1b ustawy. Trafnie w tym zakresie przyjęto - stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 - że art. 17 ust. 1b ustawy powinno się wykładać w ten sposób, iż w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać z pominięciem tego kryterium. Uwzględniając ww. wyrok Trybunału, Kolegium prawidłowo przyjęło, że moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niespełnienia warunku z art. 17 ust. 1b ustawy. Odnosząc się natomiast do kwestii spornej w rozpoznawanej sprawie, która koncentruje się wokół zakazu sformułowanego w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wyjaśnić przyjdzie, że w aktualnym orzecznictwie przyjmuje się, iż literalna wykładnia powyższego przepisu prowadzi do niedopuszczalnego i niczym nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegającego na wyłączeniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie, w sytuacji, gdy świadczenie to jest niższe od świadczenia pielęgnacyjnego. Prawidłowa wykładnia tego przepisu przemawia natomiast za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Źródłem zaś takiego uprawnienia strony jest przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. odczytywany z uwzględnieniem wykładni prokonstytucyjnej (gdyż zawarta w art. 27 ust. 5 u.ś.r. regulacja umożliwiająca wypłatę świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną dotyczy tylko zbiegu uprawnień do rożnych świadczeń rodzinnych). Wyboru świadczenia wnioskodawca może zaś dokonać przez złożenie do organu emerytalnego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 z późn. zm.), nadal zwanej u.e.r.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie natomiast wstrzymaniem jej wypłaty poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2). Choć bowiem emerytura jest prawem niezbywalnym, to jednak uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci posiadania prawa do emerytury (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 853/23, wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2025 r., sygn. akt I OSK 1696/24, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy przypomnienia wymaga, iż z prawidłowych ustaleń organów wynika, że skarżąca do dnia śmierci matki nie złożyła stosownego wniosku do organu emerytalnego o zawieszenie prawa do emerytury. Słusznie też zwróciło uwagę Kolegium, że w toku uprzednio prowadzonego postępowania skarżąca oświadczyła, że zrezygnuje z emerytury w momencie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tym samym nie wyrażała woli eliminacji przesłanki negatywnej uniemożliwiającej ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w myśl przepisów ustawy obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., a obecnie wskazała, że fakt pobierania emerytury nie wyklucza możliwości równoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, bo nastąpiła zmiana przepisów w tym zakresie. W tym stanie rzeczy za prawidłowe należało uznać stanowisko organu odwoławczego, że obowiązujące do dnia 31 grudnia 2023 r. przepisy nie pozwalały na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej jako córce w sytuacji, gdy pobierała emeryturę i nie złożyła wniosku o jej zawieszenie. W konsekwencji powyższego za niezasadne należało uznać zarzuty skarżącej w tym zakresie. Stosownie do powyższego Kolegium zasadnie przyjęło, że prawo skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało do 31 grudnia 2023 r., a zatem uwzględniając przepis przejściowy art. 63 ust. 1 u.ś.w., prawidłowo zastosowało przepisy ustawy obowiązujące od dnia 1 stycznia 2024 r. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, w postępowaniu administracyjnym organ odwoławczy nie może ograniczyć się do stanu sprawy z daty wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, lecz musi uwzględnić stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozpatrywania odwołania - art. 136 i art. 138 K.p.a. Zmiana przepisów prawa materialnego w toku postępowania administracyjnego, między wydaniem decyzji w pierwszej instancji a rozpatrzeniem odwołania, zobowiązuje organ odwoławczy do uwzględnienia nowego stanu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1861/11). Powyższy obowiązek organu odwoławczego wynika z wyrażonej w art. 6 K.p.a. zasady legalizmu, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Organ rozstrzygający daną sprawę ma więc obowiązek zastosować przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji, chyba że przepisy intertemporalne inaczej regulują tę kwestię. Odnośnie do interpretacji art. 63 ust. 1 u.ś.w. Sąd podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, wedle którego przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed dniem 1 stycznia 2024 r. (tj. przed wejściem w życie art. 43 pkt 4 lit. a u.ś.w. zamieniającego art. 17 u.ś.r.) organ rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązany jest ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. W przypadku spełnienia przez wnioskodawcę tych przesłanek organ winien wydać decyzję przyznającą to świadczenie, biorąc za podstawę przepisy u.ś.r. dotychczas obowiązujące. W razie zaś ustalenia, że przesłanki te nie są spełnione, art. 63 ust. 1 u.ś.w. nie znajdzie zastosowania, a tym samym organ winien rozpatrzyć wniosek na gruncie przepisów obowiązujących w dniu orzekania, tj. uwzględniając nowe brzmienie art. 17 u.ś.r. Nie ulega bowiem wątpliwości, że oznaczenie daty, od której przysługuje świadczenie, determinowane jest postanowieniami art. 24 ust. 2 ustawy. W myśl tego przepisu prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zasadniczo zatem momentem uzyskania prawa do świadczenia jest data złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 1811/23, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 lipca 2024 r., sygn. akt V SA/Po 344/24, podobne stanowisko wyraził też NSA w wyroku z dnia 8 marca 2024 r., sygn. akt I OSK 330/23). Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Niewątpliwie w niniejszej sprawie nie został spełniony warunek określony w przytoczonym przepisie. Skarżąca nie opiekowała się bowiem osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia. Z niespornych okoliczności sprawy wynika, że H. D., nad którą była sprawowana opieka przez jej córkę, urodziła się [...]. W konsekwencji powyższego SKO prawidłowo stwierdziło, że obowiązujące przepisy nie dają podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Obecnie bowiem osobie w wieku od ukończenia 18 roku życia przysługuje świadczenie wspierające, które zostało wprowadzone do systemu prawnego od 1 stycznia 2024 r. mocą u.ś.w. Konstatując, Sąd uznał, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało prawidłowo i doprowadziło do dokładnego ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia i oceny stanu faktycznego zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Organ odwoławczy dokonał prawidłowej subsumcji poczynionych ustaleń faktycznych sprawy pod zastosowane przepisy ustawy, co uprawniało go do wydania decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd miał również na uwadze to, że organ odwoławczy wskazał - stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. - podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia. Nadto Sąd nie dopatrzył się z urzędu innych wadliwości, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z porządku prawnego. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.