I SA/Op 92/10

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu: - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 15 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z [...] Nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. na poczet zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2007 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi K. M. jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z [...]Nr [...]; [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. na poczet zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2007 r. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany był - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 100 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). W dniu 21 marca 20010 r. skarżący na urzędowym formularzu ( data wpływu do tut. Sądu 22 marca 2010 r. ), o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) - zwanej dalej ustawą, sporządził wniosek ( uzupełniony 1 kwietnia 2010 r. ) o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia adwokata. Uzasadniając wniosek skarżący powołał się na okoliczność bycia osobą bezrobotną i związaną z tym trudną sytuację materialną. Natomiast w części wniosku dotyczącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący oświadczył, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i 3 niepełnoletnich dzieci, posiada majątek w postaci działki budowlanej o powierzchni 6,5 ara. Z załączonego do wniosku zaświadczenia ( karta 37 ) o zarobkach żony skarżącego wynika, iż uzyskuje ona miesięczne wynagrodzenie brutto w wysokości 2.630 zł ( poza określonymi w tym zaświadczeniu dodatkiem funkcyjnym i premią ). W wyniku analizy zasady wynagrodzenia określonej w tym zaświadczeniu należało uznać, iż miesięczne wynagrodzenie netto żony skarżącego kształtuje się w kwocie około 2.600 zł. Z kolei piśmie ( k. 47 ) przedłożonym, w związku z wezwaniem Sądu, skarżący oświadczył, iż stałe miesięczne koszty utrzymania pięcioosobowej rodziny stanowią kwotę 3.138,69 zł ( zakup żywności – 1.400 zł, energia elektryczna – 524,69 zł, telefon i Internet – 250 zł, średnio miesięcznie na zakup ubrania i obuwia -200 zł, bilety komunikacyjne - 60 zł, spłata kredytu hipotecznego – 704 zł ). Wskutek dokonanej analizy referendarz sądowy postanowieniem z 30 kwietnia 2010 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, w wyniku zakończonego postępowania uruchomionego sprzeciwem, postanowieniem z 31 maja 2010 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, jednocześnie odmawiając przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 12 lipca 2010 r. skarżący uiścił wymagany wpis od skargi w kwocie 100 zł. Wnioskiem z 7 października 2010 r. skarżący zwrócił się o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, co w przedmiotowej sprawie oznaczałoby koszty związane z uiszczeniem opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej. W wniosku skarżący oświadczył, że w jest od 2007 r. osobą bezrobotną oraz że miesięczne stałe opłaty związane energią elektryczną, telefonem, Internetem, spłata kredytu ) pięcioosobowej rodziny wynoszą około 1.800 zł. Jednocześnie skarżący nie wskazał we wniosku źródeł pokrycia tych wydatków, a także nie zaznaczył, że jego sytuacja uległa zmianie w stosunku do sytuacji mającej miejsce w momencie podejmowanych uprzednio przez referendarza i Sąd postanowień w zakresie prawa pomocy. Dlatego też do oceny niniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych wykorzystano informacje zawarte we wniosku z 21 marca 2010 r. oraz w przedłożonych dodatkowo, a opisanych wyżej, zaświadczeniu o zarobkach żony skarżącego i jego piśmie z oświadczeniem o ponoszonych kosztach. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie bowiem do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ). Zatem wniosek skarżącego dotyczący prawa pomocy w całości należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 1 i 2 ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Rozpatrując wniosek skarżącego jedynie w oparciu o przekazane informacje należało uznać, iż w jego przypadku nie wyczerpane zostały znamiona przesłanki zawartej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy. Na wstępie należy bowiem podkreślić, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku. W związku z tym argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że poniesienie kosztów postępowania, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej strony. W ocenie referendarza skarżący nie zobrazował swojej sytuacji majątkowej i finansowej w sposób pełny i kompletny. Uzasadnione wątpliwości budzą bowiem źródła utrzymania skarżącego i jego rodziny, gdzie zdeklarowano dochody w kwocie niewystarczającej na pokrycie wydatków. W aktualnie złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że on i rodzina ponoszą stałe koszty miesięczne związane energią elektryczną, telefonem, Internetem, spłatą kredytu w wysokości 1.800 zł, co łącznie z deklarowanymi wydatkami związanymi z zakupem żywności, ubrania, obuwia i biletów komunikacyjnych stanowią miesięczne koszty utrzymania w kwocie 3.460 zł. Natomiast z zaświadczenia o wynagrodzeniu żony, zgodnie z oświadczeniem skarżącego jedynych dochodach rodziny, wynika, że jej dochody ze stosunku pracy wynoszą około 2.600 zł. Ponadto za negatywnym rozpoznaniem wniosku może przemawiać fakt uiszczenia przez skarżącego wpisu w kwocie 100 zł, kiedy to podobnie jak obecnie koszty utrzymania skarżącego i jego rodziny znacznie przekraczały ich dochody, co zostało wskazane na wstępie uzasadnienia W tym miejscu wskazać należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że sytuacja w której zadeklarowane przez stronę wydatki przewyższają uzyskiwane dochody sugeruje, że posiada ona inne jeszcze, oprócz ujawnionych w toku postępowania, źródła przychodów (por. postanowienie NSA z dnia 4 marca 2005 r. sygn. akt:I OZ 6/05, niepubl.). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.