I SA/Op 97/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w dniu 9 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 lutego 2013 r. [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych w związku z wnioskiem skarżącego W. R. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej. W dniu 24 stycznia 2014 r. do tut. Sądu wpłynęła skarga W. R. (dalej jako skarżący, strona) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 lutego 2013r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych. Z uwagi na braki skargi, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 stycznia 2014 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W dniu 10 lutego 2014r. do tut. Sądu wpłynęło zażalenie skarżącego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 stycznia 2014 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, zawierające również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 14 maja 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie z uwagi na brak współdziałania skarżącego w zakresie ustalenia jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej. Od postanowienia z dnia 14 maja 2014r. skarżący wniósł sprzeciw. Postanowieniem z 4 sierpnia 2014 r. tut. Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie z uwagi na brak współpracy W. R. z Sądem w zakresie dokładnego ustalenia okoliczności faktycznych rzutujących na ocenę zasadności wniosku. Skarżący nie wniósł zażalenia na postanowienie z dnia 4 sierpnia 2014r. w związku z czym stało się ono prawomocne. Natomiast postanowieniem z dnia 2 grudnia 2014r. Naczelny Sad Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 stycznia 2014r. (sygn. akt II FZ 1536/14). Na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 grudnia 2014 r., skarżący został wezwany do wykonania zarządzenia z dnia 27 stycznia 2014 r., w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do wykonania zarządzenia, a zatem do uiszczenia wpisu od skargi zostało skarżącemu doręczone w dniu 29 grudnia 2014 r. (k. 84 akt sądowych).Termin do uiszczenia wpisu upłynął 5 stycznia 2015 r. W odpowiedzi skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2015r., doręczonym skarżącemu w dniu 17 lutego 2015r. wraz z pouczeniem o terminie i sposobie jego zaskarżenia (k. 103 i k. 116 akt sądowych) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę. Na powyższe postanowienie skarżący w ustawowym terminie złożył sporządzoną osobiście skargę kasacyjną (nazwaną "kasacją"), która z powyższego powodu została przez tut. Sąd odrzucona jako niedopuszczalna (art. 178 i art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) /dalej jako: p.p.s.a./) postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015r. Na powyższe postanowienie skarżący złożył w dniu 5.05.2015 r. (w terminie) zażalenie, zawierając w nim wniosek o przyznanie pełnomocnika z urzędu dla realizacji jego prawa do sądu. Wcześniej, bo postanowieniem z dnia 25 marca 2015r. referendarz sądowy ponownie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie z tych samych względów jak poprzednio. Po rozpoznaniu wniesionego od tego postanowienia sprzeciwu (nadanego przesyłką listową w dniu 21.04.2015 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 13 lipca 2015r. przyznał mu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W związku z powyższym Okręgowa Rada Adwokacka w [...] pismem z dnia 21 lipca 2015r. poinformowała tutejszy Sąd, iż wyznaczyła pełnomocnika w osobie adwokata D. N. Pismem złożonym w dniu 6 sierpnia 2015r., wyznaczony pełnomocnik wniósł w imieniu skarżącego skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podniósł, iż w związku z oczekiwaniem na rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie było możliwe terminowe sporządzenie skargi kasacyjnej, przez co skarżący nie ponosi winy w uchybieniu tego terminu. Pełnomocnik poinformował, że o fakcie wyznaczenia go przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] na pełnomocnika dowiedział się w dniu 30 lipca 2015r. w związku z czym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest w pełni uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Aby jednak Sąd mógł rozpoznać merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu, musi on zostać złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, § 2, § 4 p.p.s.a). Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Podkreślić trzeba, że ocena braku winy w uchybieniu terminu powinna uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i będących podstawą do rozpoznania wniosku wynika, że pełnomocnik powziął wiadomość o wyznaczeniu go do reprezentowania skarżącego w dniu 30 lipca 2015 r. Co prawda skarżący otrzymał już wcześniej (29 kwietnia 2015 r.) postanowienie z dnia 9 kwietnia 2015 r. o odrzuceniu wniesionej przez niego skargi kasacyjnej, jednak równocześnie toczyło się uruchomione jego wnioskiem z dnia 10 lutego 2015 r. postępowanie o przyznanie prawa pomocy, obejmujące także ustanowienie pełnomocnika z urzędu (na odmowne postanowienie referendarza z dnia 25 marca 2015 r. wniósł bowiem sprzeciw). Wobec tego skarżący mógł pozostawać w usprawiedliwionym oczekiwaniu co do uwzględnienia jego wniosku i podjęciu skutecznych czynności podejmowanych przez przyznanego mu z urzędu - w ramach prawa pomocy - pełnomocnika. Zarazem uprzednie odrzucenie skargi kasacyjnej jako dotkniętej nieusuwalnym brakiem w postaci sporządzenia jej przez osobę niewymienioną w art. 175 p.p.s.a. nie niweczy prawa strony do wniesienia kolejnej skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r. sygn. akt II GZ 108/11; z dnia 19.01.2012 r., II GZ 592/11; B. Dauter [w]: B. Dauter, B. Gruszczyński, Komentarz do art. 178 Prawa o postępowaniu administracyjnymi, wyd. LEX, teza 7.). W orzecznictwie podkreśla się ponadto, że w art. 177 § 1 p.p.s.a. ustawodawca ustanowił rozsądny 30-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej, który przysługuje każdej ze stron, niezależnie czy korzysta z pomocy pełnomocnika z wyboru czy pełnomocnika ustanowionego przez sąd administracyjny. Zatem w sytuacji ustanowienia pełnomocnika z urzędu, winien on złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, zaś dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu dla dokonania tej czynności jest dzień, w jakim pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż do 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu pełnomocnikiem strony w sprawie (por. postanowienia NSA z dnia: 5 maja 2015 r. sygn. akt I OZ 397/15 oraz tam przytoczone orzecznictwo; podobnie: postanowienia NSA z dnia 4 kwietnia 2012r., sygn. akt I OZ 211/12; z dnia 19 lipca 2012r., sygn. akt II OZ 612/12; dostępne na stronie internetowej www.orzecznictwo.nsa.gov.pl).). Taka wykładnia gwarantuje stronie i jej pełnomocnikowi czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, a ponadto nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 P.p.s.a. Takie rozumienie wskazanych powyżej przepisów jest także wynikiem stanowiska Trybunału Konstytucyjnego zajętego w wyroku z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. akt SK 17/12. W realiach rozpoznawanej sprawy skargę kasacyjną, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, wniósł pełnomocnik ustanowiony z urzędu, który, jak wskazał we wniosku, o fakcie ustanowienia go pełnomocnikiem dowiedział się w chwili doręczenia mu pisma Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], tj. w dniu 30 lipca 2015 r. Oświadczeniu temu należy dać wiarę, zważywszy że w tej samej dacie zawiadomienie Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] wpłynęło również do tut. Sądu. Nie ulega wątpliwości, że w dniu złożenia przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, termin ten upłynął, albowiem wniosek złożony do sądu w zakresie ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Termin ten najczęściej upływa bezskutecznie, zanim postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy zostanie zakończone. Dlatego też konieczne jest wnioskowanie o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z uwzględnieniem faktu, że przeszkoda w postaci braku profesjonalnego pełnomocnika ustała z dniem, w którym pełnomocnik został powiadomiony o fakcie ustanowienia go w danej sprawie. W ocenie Sądu przyczyną uchybienia terminu do skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej była okoliczność zainicjowania przez skarżącego postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy tj. m. in. ustanowienia pełnomocnika z urzędu, które ostatecznie zostało zakończone wydaniem przez tut. Sąd postanowienia z dnia 13 lipca 2015r. Powołanym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zmienił uprzednio wydane postanowienie tegoż Sądu z dnia 4 sierpnia 2014r. przyznając ostatecznie skarżącemu prawo pomocy w pełnym zakresie (ar. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Na tle powyższego Sąd przyjął, że w sytuacji wyznaczenia stronie pełnomocnika z urzędu przyczyna uchybienia terminu ustaje w dniu, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż w dniu upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Skoro zatem pełnomocnik skarżącej w dniu 30 lipca 2015 r. powziął wiadomość o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w sprawie, to składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w dniu 6 sierpnia 2015 r. wraz ze skargą kasacyjną zachował wymogi formalne o których mowa w art. 87 p.p.s.a. Co do kwestii braku winy - jako przesłanki zasadności przedmiotowego wniosku – przyjąć należy, że skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, albowiem pozostawał on w usprawiedliwionym oczekiwaniu na wyznaczenie w sprawie pełnomocnika z urzędu. Z kolei wyznaczony pełnomocnik podjął czynności procesowe skutecznie i bez zbędnej zwłoki. Reasumując, złożony przez pełnomocnika wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej podlegał uwzględnieniu, o czym tutejszy Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.