I SAB/Op 104/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej nr 29 im. Armii Krajowej w Opolu w przedmiocie wykonywania ustawy o edukacji wobec ucznia postanawia odrzucić skargę. A. B. (zwany dalej także skarżącym) pismem z 15 października 2024 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej nr 29 im. Armii Krajowej w Opolu (zwanego dalej także organem), w przedmiocie wykonywania ustawy o edukacji wobec ucznia. Skarga ta została odnotowana w repertorium sądowym pod sygn. akt I SAB/Op 104/24. W skardze A. B. zarzucił organowi, że ten nie przeprowadził egzaminu z materiału klasy [...] wobec jego [...] B. B., nie wydał świadectwa i nie umieścił dziecka w klasie rówieśniczej [...] roku w roku szkolnym [...]. Wniósł o stwierdzenie przewlekłości i bezczynności organu oraz o przymuszenie organu do działania w postaci pilnego przeprowadzenia egzaminu dla B. B. z materiału klasy [...], wydania świadectwa i niezwłocznego umieszczenia ww. [...] skarżącego w klasie [...] - odpowiadającej jego wiekowi i poziomowi rozwoju oraz możliwościom B. B. Skarżący zażądał zasądzenia na jego rzecz kwoty 20.000 zł jako słusznej i zasadnej w tej sprawie, a także o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wniosek ten został zarejestrowany pod sygn. akt I SPP/Op 139/24 i stanowi przedmiot niniejszego postanowienia. Z akt sprawy wynika, że wniesienie skargi było poprzedzone ponagleniem organu w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej K.p.a.), czego dokonano w piśmie z 14 października 2024 r. W odpowiedzi na skargę z 14 listopada 2024 r., organ wniósł o jej odrzucenie w całości, bądź ewentualnie o jej oddalenie. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ podniósł, że w niniejszym przypadku brak jest sprawy administracyjnej, bowiem organ nie był zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów prawa do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności. Organ wskazał, że złożenie przez skarżącego wniosku z 9 sierpnia 2024 r. dotyczącego przeprowadzenia egzaminu z zakresu klasy [...] dla B. B. i z zakresu klasy [...] dla C. B., nie wszczęło postępowania administracyjnego, bowiem dyrektor szkoły nie jest zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej w zakresie egzaminu klasyfikacyjnego obejmującego swoim zakresem kolejny rok szkolny, w którym B. B. i C. B. nie spełniali obowiązku szkolnego, bowiem taki obowiązek nie wynika z obowiązujących przepisów prawa. W ocenie organu, egzaminowanie uczniów nie jest sprawą administracyjną w znaczeniu przyjętym przez art. 1 K.p.a. Organ podniósł, że zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie do sądu administracyjnego decyzji, postanowień oraz innych aktowi i czynności z zakresu administracji publicznej. Skoro zaskarżona bezczynność nie dotyczy zwłoki w wydaniu decyzji, postanowienia, czy też innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej - to w ocenie organu - należy uznać skargę za niedopuszczalną. Na poparcie swojego stanowiska, organ przytoczył orzecznictwo sądowoadministracyjne. Organ zwrócił także uwagę na kwestię braku umocowania skarżącego do dokonania czynności w imieniu małoletnich [...], a zatem i do złożenia skargi do sądu administracyjnego. W ocenie organu, skarżący został pozbawiony władzy rodzicielskiej nad swoimi małoletnimi dziećmi, na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w O., [...] Wydział Cywilny z [...] sygn. akt [...]. Na skutek powyższych okoliczności, władza rodzicielska nad ww. dziećmi przysługuje jedynie matce dzieci, która w lipcu [...]. zapisała dzieci do Publicznej Szkoły Podstawowej nr 29 w Opolu. Zgodnie z treścią jej wniosku, dzieci miały rozpocząć naukę w tej szkole w [...]. odpowiednio w [...] klasie i [...] klasie. Z uwagi jednak na nierespektowanie przez ojca dzieci wyroku Sądu i nieprzekazaniu ich pod pieczę matki, dopiero w [...] udało się objąć te dzieci edukacją w przedmiotowej Szkole, po uprzednim przeprowadzeniu egzaminów kwalifikacyjnych dzieci, co potwierdza dołączona do akt sprawy kopia protokołu nr [...] z [...] z zebrania Rady Pedagogicznej przedmiotowej Szkoły. Dzieci zostały zakwalifikowane: M. B. do klasy [...] a C. B. do klasy [...]. Organ, na poparcie podnoszonych w odpowiedzi na skargę okoliczności, dołączył do akt stosowną dokumentację, w tym kopie protokołów z egzaminów klasyfikacyjnych, zebrań Rady Pedagogicznej, wyroku sądowego, itp. Na skutek wniosku skarżącego zawartego w skardze o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, wniosek ten został zarejestrowany pod odrębną sygn. akt I SPP/Op 139/24. Postanowieniem z 19 grudnia 2024 r., sygn. akt I SPP/Op 139/24, Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm) - dalej zwanej p.p.s.a., z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. Następnie, prawomocnym postanowieniem z 13 lutego 2025 r., sygn. akt I SAB/Op 104/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił wniosek skarżącego o ustanowienie kuratora dla małoletniego B. B. Kolejnym postanowieniem z 31 lipca 2025 r., sygn. akt I SPP/Op 9/25 - wydanym na skutek ponownego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 29 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SPP/Op 9/25 o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Sąd administracyjny przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność, w tym objęcie sprawy kognicją sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu. Wobec powyższych ustaleń w pierwszej kolejności ocenić należało, czy skarga w sprawie jest dopuszczalna, czyli czy podlega właściwości sądu administracyjnego. Z tytułu wniesionej skargi wynika, że jest ona wniesiona na przewlekłość i bezczynność organu w zakresie wykonywania ustawy o edukacji wobec B. B. ([...] skarżącego). Właściwość sądów administracyjnych określona została w art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i wówczas stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym enumeracjami z art. 3 p.p.s.a., a także kontrola innych kwestii rozpoznawanych w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów p.p.s.a., jak wymienione w art. 4 p.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazanych z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach. Bezczynność organu następuje wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności, wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. Bezczynność to stan, w którym organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności pozostaje w zwłoce. Przewlekłość z kolei oznacza sytuację, w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia danej sprawy. Skarga na bezczynność lub przewlekłość ma na celu spowodowanie rozstrzygnięcia przez właściwy organ określonej sprawy administracyjnej lub podjęcia innej czynności. Składanie skargi dopuszczalne jest jedynie w odniesieniu do tych aktów lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, nie może ona dotyczyć innych czynności. Powyższe rozważania prowadzą do konkluzji, że warunkiem prawidłowego rozpoznania skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania jest przede wszystkim ustalenie, co jest przedmiotem złożonej przez stronę skargi na nie działanie organu administracji publicznej. Ustalenie przedmiotu żądania strony determinuje, bowiem odpowiedź na pytanie, czy żądaniu temu po stronie organu administracji odpowiada prawnie określony obowiązek działania. W celu oceny dopuszczalności skargi wniesionej w niniejszej sprawie do tut. Sądu, w pierwszej kolejności należało zbadać jej przedmiot. Skarżący w skardze zarzuca bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie braku przeprowadzenia egzaminu kompetencyjnego z materiałów klasy[...] wobec jego [...] B. B. - i w konsekwencji nie wydanie świadectwa i nie umieszczenie dziecka w roku [...] w klasie [...] Publicznej Szkoły Podstawowej nr 29 im. Armii Krajowej w Opolu. W omawianej sprawie wymaga wyjaśnienia zatem kwestia prawnego charakteru postępowania klasyfikacyjnego, którego zasady i tryb określa ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2025 r. poz. 881 ze zm.) - dalej zwana ustawą. W Rozdziale 3a ustawy pn. "Ocenianie, klasyfikowanie i promowanie uczniów w szkołach publicznych", określono m.in. zasady przyznawania ocen, klasyfikowania ucznia do określonej klasy, zasady ustalania śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych, zasady postępowania w przypadku ucznia niesklasyfikowanego, w tym przeprowadzania egzaminu klasyfikacyjnego. Zgodnie z art. 44k ustawy, uczeń może nie być klasyfikowany z jednego, kilku albo wszystkich zajęć edukacyjnych, jeżeli brak jest podstaw do ustalenia śródrocznej lub rocznej oceny klasyfikacyjnej z powodu nieobecności ucznia na tych zajęciach przekraczającej połowę czasu przeznaczonego na te zajęcia w okresie, za który przeprowadzana jest klasyfikacja (ust. 1). Uczeń nieklasyfikowany z powodu usprawiedliwionej nieobecności może zdawać egzamin klasyfikacyjny (ust. 2). Uczeń nieklasyfikowany z powodu nieusprawiedliwionej nieobecności może zdawać egzamin klasyfikacyjny za zgodą rady pedagogicznej (ust. 3). Egzamin kwalifikacyjny, w świetle art. 44l ustawy, przeprowadza komisja powołana przez dyrektora szkoły. Przeprowadza się go nie później niż w dniu poprzedzającym dzień zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych. Termin egzaminu klasyfikacyjnego uzgadnia się z uczniem i jego rodzicami (ust. 2), a ocena ustalona w wyniku egzaminu klasyfikacyjnego jest ostateczna, z zastrzeżeniem art. 44m i art. 44n. Lektura przepisów ustawy pokazuje, że badanie zgodności procesu klasyfikacyjnego z przepisami zostało zastrzeżone do wyłącznej kompetencji dyrektora szkoły, a podjęte przez niego w tym zakresie decyzje, dotyczące powołania bądź odstąpienia od powołania komisji mają charakter ostateczny. Ustawa nie przewiduje bowiem żadnego trybu odwoławczego ani od decyzji o uznaniu, że trybu ustalania oceny nie naruszono, ani od decyzji o przyjęcia, że do takiego naruszenia doszło i decyzji o powołaniu komisji celem przeprowadzenia sprawdzianu wiadomości i umiejętności. Jak podkreśla się w orzecznictwie, kwestie oceniania czy to poziomu wiedzy czy zachowania się nie mieszczą się w pojęciu władczych rozstrzygnięć objętych kognicją sądownictwa administracyjnego (por. postanowienie NSA z 20 lutego 1985 r., ONSA 1985/1/9, postanowienie NSA z 24 lutego 2000 r., LEX 55328 i postanowienie WSA w Warszawie z 28 lipca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 2027/05 ONSAiWSA 2008/2/33). Takie działania stanowią samoistne uprawnienia organu oceniającego. Jest to sfera oceny pewnego stanu faktycznego pozostawiona jego uznaniu. Taka ocena należy wyłącznie do egzaminatora lub innego organu oceniającego i nie może być kwestionowana przez inny podmiot. W żadnym systemie prawnym sądownictwo nie wkracza w taką dziedzinę. Objęcie takich działań kontrolą wkraczałoby nie w sferę legalności lecz celowości. Stanowiłoby ingerencję w autonomię egzaminatora czy innego organu oceniającego w zakresie kwalifikacji pewnych zachowań, czy stanu wiedzy danej osoby. Zasadne jest zatem stanowisko, że kwestie przyporządkowania danego zachowania lub poziomu wiedzy określonej ocenie nie należą do spraw z zakresu administracji publicznej (por. postanowienie NSA z 12 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 1744/09, orzeczenia dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Końcowo wskazać także należy na brak legitymacji skargowej wnoszącego skargę do jej złożenia. Otóż nie jest w sprawie kontestowane, że skarżący został pozbawiony władzy rodzicielskiej nad swoimi małoletnimi dziećmi, na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w O., [...] Wydział Cywilny z [...]., sygn. akt [...]. Na skutek tych zdarzeń faktycznych i prawnych, władza rodzicielska nad dziećmi przysługuje jedynie ich matce, która w lipcu [...]. zapisała je do Publicznej Szkoły Podstawowej nr 29 w Opolu. Powtórzenia wymaga, że z uwagi jednak na nierespektowanie przez ojca dzieci wyroku Sądu i nieprzekazaniu ich pod pieczę matki, dopiero w [...] r. udało się objąć te dzieci edukacją w przedmiotowej Szkole, co nastąpiło po uprzednim przeprowadzeniu egzaminów kwalifikacyjnych dzieci, co nadto potwierdza dołączona do akt sprawy kopia protokołu nr [...] z [...] z zebrania Rady Pedagogicznej przedmiotowej Szkoły. Dzieci zostały zakwalifikowane: B. B. do klasy [...], a C. B. do klasy [...] Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał, że skarga jest niedopuszczalna i należało ją odrzucić, bowiem wykracza ona poza zakres przedmiotowy objęty kontrolą sądów administracyjnych. O powyższym Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.