I OSK 1744/09
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2010-05-12
Skład orzekający: Jolanta Rajewska, Ewa Dzbeńska, Małgorzata Dałkowska-Szary
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roczna ocena klasyfikacyjna zachowania ucznia, ustalona przez komisję powołaną przez dyrektora szkoły, stanowi akt lub czynność z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.?Ratio decidendi
Roczna ocena klasyfikacyjna zachowania ucznia, ustalona przez komisję powołaną przez dyrektora szkoły, nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądu administracyjnego. Jest to kwestia oceny pozostawiona uznaniu organu oceniającego, która nie mieści się w pojęciu władczych rozstrzygnięć objętych kognicją sądownictwa administracyjnego, a jej kwestionowanie wkraczałoby w sferę celowości, a nie legalności. Kontroli sądowej podlegają jedynie zewnętrzne akty zakładu administracyjnego, a nie wewnętrzne oceny.Stan faktyczny
Rodzice złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na roczną ocenę klasyfikacyjną zachowania ich syna, ustaloną przez komisję powołaną przez dyrektora szkoły. Skarżący uznali tę ocenę za akt podlegający kontroli sądu administracyjnego. WSA odrzucił skargę, stwierdzając, że ocena zachowania ucznia nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Rodzice wnieśli skargę kasacyjną do NSA, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska del. NSA Małgorzata Dałkowska-Szary Protokolant Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. M. i M. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1382/09 w sprawie ze skargi M. M. i M. M. na Komisję do spraw ustalenia rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania ucznia Szkoły Podstawowej nr[...] w W. w przedmiocie ustalenia w dniu 26 czerwca 2009 r. rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania ucznia M. M. postanawia: oddalić skargę kasacyjną
M. M. i M. M. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na roczną ocenę kwalifikacyjną zachowania ich syna M. M., ustaloną w dniu 26 czerwca 2009r przez Komisję ds. ustalenia rocznej oceny zachowania ucznia M. M., powołaną przez Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w W. W uzasadnieniu skargi wyrazili pogląd, że powyższa ocena stanowi akt przewidziany w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej w skrócie P.p.s.a.). Ocena ta została bowiem podjęta przez organ przewidziany przez przepis prawa powszechnie obowiązującego, po rozpatrzeniu odwołania od rozstrzygnięcia organu szkoły publicznej, a ponadto dotyczy ona uprawnienia ucznia do należytej oceny jego zachowania, a także uprawnienia ucznia i jego rodziców do wyboru określonej szkoły.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 października 2009r sygn. akt I SA/Wa 1382/09, na podstawie art.58 § 1 pkt.1 P.p.s.a., odrzucił powyższą skargę. Stwierdził przy tym, że ocena zachowania ucznia ustalana jest w trybie Wewnątrzszkolnego Systemu Oceniania. Nie należy ona do aktów i czynności przewidzianych w art.3 § 2 P.p.s.a. i nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. Nr 83, poz. 562 ze zm.- dalej w skrócie rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r.) ocenianie zachowania ucznia polega na rozpoznawaniu przez wychowawcę klasy, nauczycieli oraz uczniów danej klasy stopnia respektowania przez ucznia zasad współżycia społecznego i norm etycznych oraz obowiązków ucznia określonych w statucie szkoły. Stosownie zaś do § 19 powołanego rozporządzenia uczeń lub jego rodzice (prawni opiekunowie) -w terminie 7 dni od dnia zakończenia zajęć dydaktyczno – wychowawczych- mogą zgłosić zastrzeżenia do dyrektora szkoły, jeżeli uznają, że roczna (semestralna) ocena klasyfikacyjna z zajęć edukacyjnych lub roczna ocena klasyfikacyjna zachowania została ustalona niezgodnie z przepisami prawa dotyczącymi trybu ustalania tej oceny. W przypadku stwierdzenia, że przedmiotową ocenę podjęto niezgodnie z określonym trybem, dyrektor szkoły powołuje komisję, która ustala tę ocenę w drodze głosowania zwykłą większością głosów; w przypadku równej liczby głosów decyduje głos przewodniczącego komisji. Ocena ustalona przez Komisję jest ostateczna, co oznacza, że od tych ustaleń nie przysługują środki odwoławcze przewidziane przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Procedura wystawiania ocen zachowania, jak i możliwości ich weryfikacji, jest zatem dokonywana w postępowaniu niemającym charakteru postępowania administracyjnego i pozostającym poza kompetencją organów administracji państwowej. Brak jest podstaw do przypisywania procedurze kontrolującej prawidłowość tej oceny cech postępowania administracyjnego. Nadto pismo jednostki administracji oświatowej z dnia 30 czerwca 2009 r. informujące o tej ocenie, jako wydane na podstawie przepisów prawa zakładowego, nie ma charakteru decyzji administracyjnej.
Skargę kasacyjną od powołanego postanowienia WSA w Warszawie złożyli M. M. i M. M., reprezentowani przez adwokata. Zaskarżyli orzeczenie w całości, domagając się jego uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili "naruszenie przepisów postępowania, które miało zasadniczy wpływ na wynik sprawy (art.174 pkt. ustawy z dnia 30 sierpnia 2000 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz.U. Nr 153, poz.1270 z póż.zm.), tj. naruszenie przepisów art.3 § 2 pkt., art.141 § 4 oraz art.145 § 1 pkt.1 lit. c albo pkt.2 powołanej ustawy z uwzględnieniem art.145 § 2- w zw. z art.1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art.45 ust.1 i art.77 ust.2 Konstytucji RP- przy czym naruszenie art.3 § 2 pkt.4 powołanej ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznaczało również, ze względu na błędną wykładnię prawa materialnego odnoszącego się do prawa ucznia do należytej oceny jego zachowania, naruszenie prawa materialnego (art.174 pkt.1 i art. 145 § 1 pkt.1 lit.a powołanej ustawy)".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący stwierdzili, że WSA w Warszawie w swym postanowieniu przyjął, że zaskarżona przez nich ocena zachowania ich syna nie mieści się w katalogu określonym w art.3 § 2 P.p.s.a. i nie podlega kognicji sądów administracyjnych, nie uzasadniając przy tym bliżej takiego stanowiska. Sąd I instancji nie ustosunkował się także do poglądu wyrażonego we wniesionej doń skardze, że przedmiotowa ocena stanowi akt przewidziany w art.3 § 2 pkt.4 P.p.s.a. Tym samym uchybił dyspozycji art.141 § 4 P.p.s.a. oraz w sposób rażący naruszył art.3 § 2 pkt.4 P.p.s.a.
Ten ostatni przepis obejmuje inne akty lub czynności, które nie zostały wymienione w pozostałych punktach, tj. w szczególności nie są decyzjami administracyjnymi i postanowieniami wydanymi w postępowaniu administracyjnym. Dotyczy on również aktów (czynności) związanych z wykonywaniem władztwa zakładowego, odnoszących się do pacjentów publicznych zakładów opieki zdrowotnej (wyrok NSA z dnia 19 maja 2003r sygn. akt OSA 1/03, ONSA z 2003 nr 4, poz.114), czytelników biblioteki (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2004r, sygn. akt I SA 1806/03 " Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzecznictwo" pod red. B.Dautera, Warszawa 2007r, str.42), czy słuchaczy studiów doktoranckich (wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 2006r sygn. akt I SAB/Wa 43/05, LEX 219343).
W skardze do WSA w Warszawie skarżący podnieśli i nadal prezentują pogląd, że przedmiotowe ustalenie Komisji jest aktem z zakresu administracji publicznej, bowiem zostało dokonane przez organ (o charakterze wewnętrznym), przewidziany w powszechnie obowiązującym przepisie prawa (§ 19 cyt. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r.) i po rozpatrzeniu odwołania od rozstrzygnięcia podjętego przez organ szkoły publicznej. "Akt w postaci ustalenia" dotyczy przy tym uprawnień ucznia do należytej oceny jego zachowania wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa ( w tym ustawy z dnia 7 września 19915r o systemie oświaty- Dz.U. z 2004r, Nr 256, poz. 2572 z póż.zm.). W konsekwencji niezasadne jest twierdzenie, że pismo jednostki administracji oświatowej zostało wydane na podstawie prawa zakładowego, bowiem podstawę taka stanowiły przepisy powołanego rozporządzenia.
Skarżący w swej skardze wskazali ponadto, że zgodnie z § 15 ust.7 pkt.2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. ocena klasyfikacyjna zachowania nie ma wpływu na promocję do klasy programowo wyższej lub ukończenie szkoły. Jednakże należy mieć na uwadze, że § 5 ust.2 w zw. z ust.1 pkt.2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 20 lutego 2004r w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych (Dz.U. Nr 26, poz. 232 z póż.zm.) w zakresie kryteriów przyjęcia do gimnazjum poza obwodem ucznia odsyła do statutu gimnazjum, a ten może uzależniać takie przyjęcie od spełnienia odpowiedniego wymogu ocen, także z zachowania. Takie uwarunkowanie jest dość często stosowane, co ma w sprawie istotne znaczenie, gdyż M. M., jako bardzo dobry uczeń o wszechstronnych zainteresowaniach, po ukończeniu szkoły podstawowej chciałby kontynuować naukę w określonym gimnazjum. Przedmiotowe ustalenie może mu to uniemożliwić, a jego rodzice już spotkali się z odmową przyjęcia go do szkoły niepublicznej właśnie ze względu na ocenę zachowania. Tym samym naruszenie uprawnienia ucznia do należytej oceny jego zachowania, wynikające z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, w szczególności art.4 i art.22 ust.2 pkt.4 lit. a powołanej ustawy z dnia 7 września 1991r., bezpośrednio rzutuje na realizację prawa do kształcenia się, wychowywania oraz opieki, odpowiednio do wieku i osiągniętego rozwoju (art.1 pkt.1 tejże ustawy). W związku z powyższym, w przekonaniu strony, przedmiotowe ustalenie Komisji, wydane przy tym po wyczerpaniu określonego prawem trybu i "ostateczne", spełnia wymogi przewidziane w art.3 § 2 pkt.4 P.p.s.a., a zatem wniesiona na ten akt skarga była dopuszczalna.
Odrzucenie skargi spowodowało, że WSA w Warszawie nie stwierdził żądanej przez stronę nieważności przedmiotowego ustalenia Komisji (art.145 § 1 pkt.2 P.p.s.a. w zw. z art.145 § 2), a gdyby uznał, że nie wystąpiły przesłanki nieważności, nie zastosował dyspozycji art.145 § 1 lit.a i c P.p.s.a.
Przyjmowanie, że w danym stanie faktycznym brak jest właściwości sądu administracyjnego oznacza jednocześnie pozbawienie zagwarantowanego w art.45 ust.1 i art.77 ust.2 Konstytucji RP prawa do sądu, mimo iż prawo to powinno być w pełni uwzględniane przy ustalaniu treści art.3 § 2 pkt.4 P.p.s.a. W przeciwnym wypadku rodzice ucznia byliby pozbawieni prawa do sądowej ochrony ich praw, naruszonych w toku stosowania prawa szkolnego odnoszącego się do publicznoprawnego władztwa zakładowego szkoły publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie mimo dość lakonicznego uzasadnienia odpowiada prawu.
W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art.183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.-dalej w skrócie P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie zostały wymienione w § 2 tego artykułu. Jeżeli zatem, tak jak w badanej sprawie, nie zachodzą wady skutkujące nieważnością postępowania we wskazanym ujęciu, to NSA związany jest zarówno wnioskami skarżącego określającymi przedmiot zaskarżenia, jak i podstawami wskazanymi w skardze kasacyjnej. Związanie podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów, którym- zdaniem skarżącego- uchybił Sąd I instancji, określenia, jaką postać miało to uchybienie, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego- wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznawana skarga kasacyjna nie w pełni odpowiada omawianym wymogom. Po pierwsze błędnie w niej podano datę ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż akt ten został uchwalony w dniu 30 sierpnia ale nie 2000 r. lecz 2002r. Po drugie zarzuty w skardze kasacyjnej nie zostały sformułowane w sposób dostatecznie precyzyjny i niebudzący wątpliwości interpretacyjnych. Nie oddzielono w niej bowiem zarzutów procesowych od materialnoprawnych, co utrudnia jednoznaczne ustalenie, jakie przepisy oraz dlaczego kasator zamierzał zaliczyć do poszczególnych podstaw kasacyjnych. Najpierw wytknął on bowiem złamanie przepisów postępowania, nie mogąc się przy tym zdecydować się czy zaskarżone postanowienie oprócz art.3 § 2 pkt.4, art.141 § 4 P.p.s.a. i art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych narusza także art.145 § 1 pkt.1 lit.c czy art. 145 § 1 pkt.2 w zw. z art.145 § 2 P.p.s.a. Następnie autor skargi kasacyjnej stwierdził, że Sąd I instancji naruszył przepisy prawa materialnego, po czym w nawiasie wskazał art.174 pkt.1 i art.145 § 1 pkt.1 lit.a P.p.s.a. Nie wiadomo zatem, w jakim celu ten ostatni przepis został powołany. W tej sytuacji, skoro NSA nie może domyślać się o co kastorowi w tym zakresie chodziło, to kwestia ta musi pozostawać poza rozważeniami sądu kasacyjnego.
Wadliwość sformułowania zarzutu naruszenia prawa materialnego polega również na tym, że autor skargi ograniczył się tylko do wytknięcia błędnej wykładni prawa materialnego "odnoszącego się do prawa ucznia do należytej oceny jego zachowania". W podstawach kasacyjnych nie wskazał zaś jakiegokolwiek przepisu, któremu w tym zakresie miał uchybić Sąd I instancji.
Zauważyć również należy, że zgodnie z art.174 pkt.1 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie rozumie się dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do określonego stanu faktycznego. Są to bezspornie dwie różne formy naruszenia prawa. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa nie obejmuje błędnej wykładni. Ma to ten skutek, że to skarżący powinien jednoznacznie określić sposób zarzucanego Sądowi I instancji złamania konkretnych norm materialnoprawnych oraz przytoczyć uzasadnienie adekwatne do kwestionowanej postaci naruszenia prawa. Stawiając w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni, strona zobowiązana jest więc wykazać, jak dany przepis prawa należy odczytywać oraz wyjaśnić, dlaczego interpretacja zaakceptowana przez Sąd I instancji jest wadliwa. Takich elementów skarga kasacyjna nie zawiera. Dodać także trzeba, że zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego z samego założenia jest chybiony. WSA w Warszawie nie dokonywał bowiem w ogóle interpretacji takich norm. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się zaś, że wskazanie przepisu prawa materialnego, który nie był w sprawie zastosowany, czyni nieskutecznym zarzut błędnej jego wykładni. Stanowisko to podziela także NSA w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę.
Kontroli kasacyjnej nie poddaje się ponadto zarzut naruszenia art.1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, gdyż strona skarżąca w ogóle nie wyjaśniła na czym miałoby polegać złamanie tego przepisu przez Sąd I instancji. Niezależnie od tego zauważyć należy, że powołany przepis stanowi, że wykonywana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią. Nie ulega przy tym wątpliwości, że sprawowany przez sądy administracyjne wymiar sprawiedliwości musi przebiegać z zachowaniem reguł kompetencyjnych, a zatem nie mogą one orzekać w sprawach nienależących do ich właściwości. W przypadku odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej w ogóle nie dochodzi do oceny legalności zaskarżonego aktu, a zatem nie może być mowy o przekroczeniu kryterium legalności, o jakim mowa w powołanym przepisie.
Zamierzonego przez kasatora skutku nie mógł też odnieść wytyk odnoszący się do przepisów art.145 § 1 pkt.1 lit.c czy art. 145 § 1 pkt.2 w zw. z art.145 § 2 P.p.s.a. WSA w Warszawie nie mógł tych przepisów naruszyć, gdyż nie rozpatrywał sprawy merytorycznie. Wniesioną doń skargę odrzucił jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt.1 P.p.s.a., a złamania tej normy w skardze kasacyjnej nie wywiedziono.
Przechodząc do pozostałych zarzutów kasacyjnych należy przede wszystkim przypomnieć, że zgodnie z art.3 § 2 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a)(1) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego
W przedmiotowej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z działaniem organu oświatowego o charakterze władczym wpływającym na sytuację ucznia szkoły. Wbrew jednak odmiennemu stanowisku strony skarżącej nie można przyjąć, by rozstrzygnięcie takiego zagadnienia stanowiło decyzję administracyjną czy inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, podlegające kontroli sądów administracyjnych. W orzecznictwie i literaturze podkreśla się bowiem, że kwestie oceniania czy to poziomu wiedzy czy zachowania się nie mieszczą się w pojęciu władczych rozstrzygnięć objętych kognicją sądownictwa administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 20 lutego 1985 r. ONSA 1985/1/9, postanowienie NSA z dnia 24 lutego 2000r LEX 55328 i postanowienie WSA w Warszawie z dnia 28 lipca 2006r sygn. akt ISA/Wa 2027/05 ONSAiWSA 2008/2/33). Takie działania stanowią samoistne uprawnienia organu oceniającego. Jest to sfera oceny pewnego stanu faktycznego pozostawiona jego uznaniu. Taka ocena należy wyłącznie do egzaminatora lub innego organu oceniającego i nie może być kwestionowana przez inny podmiot. W żadnym systemie prawnym sądownictwo nie wkracza w taką dziedzinę. Objęcie takich działań kontrolą wkraczałoby nie w sferę legalności lecz celowości. Stanowiłoby ingerencję w autonomię egzaminatora czy innego organu oceniającego w zakresie kwalifikacji pewnych zachowań, czy stanu wiedzy danej osoby. Zasadne jest zatem stanowisko, że kwestie przyporządkowania danego zachowania lub poziomu wiedzy określonej ocenie nie należą do spraw z zakresu administracji publicznej.
Zauważyć również trzeba, że między innymi w sferze oświaty, szkolnictwa wyższego czy ochrony zdrowia działania administracji publicznej realizowane są przez zakłady administracyjne. Takim zakładem administracyjnym jest również szkoła publiczna. Zakład administracyjny realizuje zadania publiczne i korzysta z władztwa zakładowego, czyli organy takiego zakładu uprawnione są do nawiązania stosunków administracyjnych z użytkownikami zakładu lub osobami, które na przykład znalazły się na jego terenie. Organy zakładów administracyjnych kierują do swoich użytkowników oraz osób ubiegających się do uzyskania statusu użytkownika indywidualne akty administracyjne, określane w nauce prawa administracyjnego aktami władztwa zakładowego. Takie akty dzielą się na zewnętrzne i wewnętrzne. Akty zakładowe zewnętrzne decydują o nawiązaniu, rozwiązaniu lub przekształceniu zasadniczych elementów stosunku zakładowego. Natomiast przez akty zakładowe wewnętrzne rozumie się jednostronne działania prawne organów zakładu skierowane na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych w ramach stosunku zakładowego, niestanowiące jednak o przekształceniu, nawiązaniu lub rozwiązaniu tego stosunku.
W orzecznictwie i piśmiennictwie prawniczym powszechnie przyjmuje się, że kontroli sądowej - niezależnie od formy (decyzje lub inne akty, czy czynności) – podlegają działania przybierające charakter zewnętrzny. Stąd nie ulega wątpliwości, że dopuszczalna jest skarga między innymi w sprawach przyjęcia w poczet użytkowników zakładu lub wykluczenia z grona jego członków ( w tym przyjęcia na studia czy skreślenia z listy studentów itp.). W przypadku zaś aktów wewnętrznych zasadą jest pozbawienie ich adresatów możliwości wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego w celu kontroli legalności takich rozstrzygnięć.
W rozpatrywanej sprawie niewątpliwie nie chodzi o takie czynności organów szkoły, jak na przykład przyjęcie do szkoły, skreślenie z listy uczniów, czy skierowanie na powtórzenie roku. Przedmiotem zaskarżenia jest natomiast czynność zakładu, która dotyczy sytuacji prawnej ucznia jako użytkownika zakładu administracyjnego a nie jego statusu jako obywatela. Sfera działania w tym zakresie jest przy tym powiązana ze sferą oceniania, co stanowi autonomiczne uprawnienie szkoły i wiąże się z kwestią podległości wewnątrzzakładowej. Z tego właśnie powodu przedmiotowe działanie nie może być skutecznie zaskarżone do sądu administracyjnego. Ocenianie ucznia (także w zakresie jego zachowania) nie ma bowiem charakteru indywidualnej sprawy z zakresu administracji publicznej, o jakiej mowa w art.1 pkt.1 i 2 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie zatem rozpatrywaną skargę odrzucił i prawidłowo zastosował art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a, uznając, że skarga na ocenę zachowania ucznia szkoły publicznej nie podlega kognicji sądu administracyjnego.
Pewne mankamenty uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie mogły mieć w tej sytuacji istotnego wpływy na wynik sprawy, gdyż orzeczenie to w istocie odpowiada prawu. W konsekwencji wytyk złamania przez Sąd I instancji art.141 § 4 P.p.s.a. ocenić należy za niezasadny.
Nie można również uwzględnić zarzutu naruszenia art.45 ust.1 i art. 77 ust.2 Konstytucji RP. Fakt, iż akty lub czynności podjęte w określonej sprawie nie podlegają kontroli żadnego sądu nie oznacza bowiem naruszenia "prawa do sądu". Powołane przepisy Konstytucji nie gwarantują możliwości merytorycznego rozpatrzenia każdej sprawy przed sądem. Zapewniają one tylko każdemu możliwość sądowego rozpatrzenia jego sprawy, o ile charakter sprawy na to pozwala, tzn. rozstrzygnięcie danej sprawy należy do kognicji jakiegoś sądu. Innymi słowy, jeżeli sprawa danego rodzaju może być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia (orzeczenia) jakiegoś sądu, to każdy, kogo dotyczy taka sprawa, może zwrócić się o jej rozpatrzenie. "Prawo do sądu" oznacza więc brak ograniczeń podmiotowych a nie przedmiotowych (Zbigniew R. Kmiecik glosa do postanowienia SN z dnia 5 stycznia 2001r, sygn. akt IIII RN 45/00, PiP 2002/10/107). Pogląd ten w pełni podziela Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art.184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło