I SAB/Op 18/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Opolu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącej A. S. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Przedmiotem skargi wniesionej przez A. S. [dalej: skarżąca, strona, wnioskodawczyni] jest bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Opolu [dalej: organ, PPIS, Inspektor] w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskodawczyni w piśmie z 8 stycznia 2025 r. (data wpływu do organu: 10 stycznia 2025 r.) wystąpiła do PPIS o udostępnienie informacji publicznej w podanym niżej zakresie. 1. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności. 2. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu? 3. W jakim maksymalnym czasie po zaszczepieniu może pojawić się niepożądany odczyn poszczepienny? 4. Jakie prawidłowo przeprowadzone badania naukowe (zgodne ze sztuką badań naukowych – z uwzględnieniem właściwej grupy kontrolnej, która stanowi punkt odniesienia do wyników badań) potwierdzają skuteczność zalecanych w Polsce szczepionek dla dzieci? Proszę o podanie przykładów. Czy były takie badania przeprowadzone dla zalecanych w Polsce szczepionek skojarzonych? 5. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne? 6. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie? 7. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? 8. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustała listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia? 9. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu? 10. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie, to dlaczego? 11. Według informacji od prof. I. P. ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu? 12. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne o ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny, nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym? 13. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia? 14. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie? 15. Z czego wynika różnica w zakresie szczepień obowiązkowych w dwóch sąsiadujących ze sobą państwach z zapewnionym w ramach Unii Europejskiej prawem do swobodnego przepływu osób np. w Niemczech jedno szczepienie obowiązkowe od 2017 r., w Polsce dziecko otrzymuje ponad 40 dawek szczepień? 16. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła. obowiązkowych szczepień w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) uważacie Państwo, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do naszego dziecka? 17. Czy Minister Zdrowia, wydając rozporządzenie w sprawie szczepień obowiązkowych zastępujące uchylony przez Trybunał Konstytucyjny komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego dokonał analizy sytuacji epidemiologicznej zgodnie z treścią art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych? 18. Jeśli tak, to gdzie możemy zapoznać się z tą analizą? 19. Jeśli nie ma analizy zawartej w delegacji ustawowej upoważniającej Ministra Zdrowia do wydania rozporządzenia, to czy takie rozporządzenie jest zgodne z Konstytucją RP? Organ odpowiedział na pytania strony w piśmie z 23 stycznia 2025 r., znak [...], doręczonym 11 lutego 2025 r. Inspektor wyjaśnił, jak następuje. W pierwszej kolejności PPIS poinformował wnioskodawczynię, że odpowiedzi na pytania nr 1-2, 4-14 oraz 16 zostały już udzielone w piśmie z 20 czerwca 2024 r. W związku z tym organ uznał za bezzasadny ponowny wniosek w tym zakresie. Wskazał przy tym, że w sytuacji, gdy wnioskodawczyni udzielono już żądanej informacji publicznej odpowiadając na uprzednio złożony wniosek dotyczący tego samego przedmiotu, organ może odmówić "ponownego" udzielenia takiej samej informacji, powiadamiając o tym stronę w odpowiednim piśmie. Dalej organ w piśmie z 23 stycznia 2025 r. wyjaśnił: Ad. 3. Niepożądany odczyn poszczepienny to zaburzenie stanu zdrowia, które wystąpiło w okresie 4 tygodni po podaniu szczepionki. Wyjątek stanowią odczyny po szczepieniu BCG – w tych wypadkach kryterium czasowe jest znacznie wydłużone, co wynika ze specyfiki szczepionki. Ad. 15. Informacje dotyczące polityki szczepień ochronnych w innych krajach Unii Europejskiej oraz wiedza na temat prawa krajowego obowiązującego w innych niż Polska krajach Unii Europejskiej nie stanowią informacji publicznej. Treść regulacji prawnych dotyczących obowiązku szczepień obowiązujących w innych krajach Unii Europejskiej w ramach ich prawa krajowego nie została wytworzona przez polskie władze publiczne i nie odnosi się do polskich władz publicznych. Ad. 17 i 18. PPIS w Opolu nie posiada informacji dotyczących analiz dokonywanych przez Ministra Zdrowia. Zadane pytanie nie dotyczy informacji, które organ posiada i nie stanowi informacji publicznej. Ad. 19. PPIS w Opolu nie ma uprawnienia do samodzielnej kontroli legalności aktów prawnych i stwierdzenia ich niezgodności z Konstytucją RP. Z pisma z 20 czerwca 2024 r., doręczonego 24 czerwca 2024 r., na które powołał się Inspektor, a stanowiącego odpowiedź na wniosek strony z 6 czerwca 2024 r. (data wpływu do organu: 7 czerwca 2024 r.) o udostępnienie informacji publicznej wynika jak następuje, zgodnie z kolejnością pytań zadanych w piśmie, na które organ udzielił odpowiedzi. Ad. 1. Na terenie działania tut. Stacji nie stwierdzono zgonów wśród dzieci i dorosłych do 19 r. życia do 4 tygodni po szczepieniu w ciągu ostatnich 5 lat. Ad. 2. Na terenie działania tut. Stacji w ciągu ostatnich 5 lat odnotowano 3 przypadki ciężkich odczynów poszczepiennych: - po szczepionkach [...], [...] i [...], stwierdzono gorączkę 38°C oraz drgawki, - po podaniu szczepionki [...], stwierdzono zgon pacjenta, - po podaniu szczepionki [...], odnotowano utratę przytomności pacjenta. Ad. 3. PPIS nie posiada danych o wypłaconych odszkodowaniach dot. wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych. Zadane pytanie nie dotyczy informacji, które organ posiada i nie stanowi informacji publicznej. Ad. 4. PPIS nie jest w posiadaniu list osób powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień. Dane osób uchylających się od szczepień udokumentowane są w sprawozdaniach ze szczepień, które obejmują osoby do ukończenia 19 r. życia. Ad. 5. PPIS nie przeprowadza badań nad skutecznością zalecanych w Polsce szczepionek dla dzieci. Informacje na temat badań skuteczności szczepionek zawarte są na stronie internetowej: https://szczepienia.pzh. gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/jak-sie-bada-skutecznosc-szczepionek/. Ad. 6. PPIS nie jest w posiadaniu dokumentów potwierdzających słuszność terminów, w których zalecane jest podanie poszczególnych dawek szczepionek. Zalecenia do realizacji szczepień w Polsce przygotowuje Pediatryczny Zespół Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych przy Ministrze Zdrowia oraz Rada Sanitarno-Epidemiologiczna przy Głównym Inspektorze Sanitarnym. Rekomendacje wynikają z analizy krajowych danych o zachorowaniach na poszczególne choroby zakaźne i zakażenia, Uwzględniają również zalecenia i raporty Komitetu Doradczego do spraw Szczepień Europejskiego Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób oraz zalecania Światowej Organizacji Zdrowia. Decyzję o szczepieniu dziecka, zgodnie z aktualnym Programem Szczepień Ochronnych, podejmuje lekarz rodzinny lub pediatra sprawujący nad dzieckiem podstawową opiekę zdrowotną. W przypadku stwierdzenia przeciwwskazań lekarz może ustalić Indywidualny Kalendarz Szczepień dla dziecka. Ad. 7. PPIS nie posiada danych dot. utrzymywania się odporności po podaniu szczepionek dla każdej osoby szczepionej na terenie działania tut. Stacji. Informacje o działaniu poszczególnych szczepionek dostępne są na stronie internetowej: https://szczepienia.pzh.gov.pl/ oraz w Charakterystykach Produktu Leczniczego. Ad. 8. PPIS nie prowadzi statystyk dot. stopnia zaszczepienia z uwzględnieniem narodowości pacjentów. Ad. 9. PPIS nie prowadzi statystyk osób odroczonych od szczepień. Nie istnieje uniwersalna lista przeciwwskazań do szczepień, w związku z czym PPIS nie jest w stanie wskazać osoby odpowiedzialnej za ustalenie listy przeciwwskazań do szczepień. W Charakterystyce Produktu Leczniczego każdej szczepionki wymienione są konkretne przeciwwskazania do podania danej szczepionki. Informacje zawarte w Charakterystykach Produktów Leczniczych opracowywane są przez producenta danej szczepionki. Ad. 10. W ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania tut. Stacji nie nałożono kary grzywny na lekarzy w związku z niewywiązaniem się z obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego. Ad. 11. PPIS nie ma uprawnienia do samodzielnej kontroli legalności aktów prawnych i stwierdzenia ich niezgodności z Konstytucją RP. Niemniej jednak zauważenia wymaga, iż konieczność wykonania obowiązku poddania osoby małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z postanowieniami Konstytucji RP. Wprost przeciwnie z art. 68 Konstytucji RP wynika, że każdy ma prawo do ochrony zdrowia (pkt 1), a władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska (pkt 4). Ten konstytucyjny obowiązek władze publiczne realizują poprzez umożliwienie wszystkim osobom przebywającym na terenie Rzeczypospolitej Polskiej poddanie się szczepieniom ochronnym w ramach Programu Szczepień Ochronnych, zapewniając finansowanie tych szczepień ze środków publicznych. Ponadto art. 31 pkt 1 Konstytucji RP stwierdza, że wolność człowieka podlega ochronie prawnej, dopuszcza się jednak (pkt 3) ograniczenie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw poprzez zapisy w ustawie, gdy są one konieczne dla zdrowia i praw innych osób. Rozwiązania godzące w określonym zakresie w autonomię pacjenta wprowadza ustawa z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W art. 1 tej ustawy istnieje zapis, że określa ona zasady i tryb zapobiegania oraz zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a także uprawnienia i obowiązki świadczeniodawców i osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie zapobiegania oraz zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Obowiązki, o których mowa w tym przepisie, to m.in. poddanie się szczepieniom ochronnym. Ad. 12. PPIS nie jest instytucją decydującą o odszkodowaniach. Zadane pytanie nie dotyczy informacji, które organ posiada i nie stanowi informacji publicznej. Ad. 13. PPIS nie zajmuje się badaniami wykluczającymi nadwrażliwość na składniki szczepionki lub niedobory odporności. Zadane pytanie nie dotyczy informacji, które organ posiada i nie stanowi informacji publicznej. Ad. 14. Prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia, jako organizacja międzynarodowa działająca w ramach ONZ, zajmująca się kwestią ochrony zdrowia zaleca szczepienia ochronne. Zgodnie z opinią ekspertów WHO: "Szczepienie to drugi z najważniejszych wynalazków XX w. w dziedzinie medycyny, zaraz po antybiotykach. Obecnie, szczepienia są najskuteczniejszą metodą obrony przed groźnymi chorobami zakaźnymi. Poprawiają odporność całej populacji i zmniejszają ryzyko zapadnięcia dzieci na ciężkie choroby." Światowa Organizacja Zdrowia na swojej anglojęzycznej stronie nie umieszcza informacji o "zalecaniu przymuszania do wykonywania szczepień ochronnych." Obowiązek szczepień ochronnych istnieje w różnym stopniu w poszczególnych krajach. Każde z państw realizuje te zadania odmiennie, w zależności od swoich możliwości i potrzeb. Jednak podstawą wszystkich Programów Szczepień Ochronnych jest profilaktyka i zapobieganie groźnym chorobom zakaźnym. Ostateczny, obowiązujący Program Szczepień Ochronnych zależy od Ministerstw Zdrowia lub odpowiedzialnych za profilaktykę departamentów poszczególnych krajów, dlatego Narodowe Programy Szczepień Ochronnych różnią się między sobą, co zależy w dużej mierze od sytuacji epidemiologicznej poszczególnych krajów. Ad. 15. W wyroku Trybunału Kof\stytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. (sygn. akt SK 81/19) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w zakresie w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez GIS w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, co jest niezgodne z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W chwili obecnej obowiązującym aktem prawnym w tym zakresie jest rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych oraz schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Ponadto podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 17 ust. l ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który zobowiązuje wybrane grupy osób do poddania się szczepieniom. Zgodnie z art. 5 ust. 2 tej ustawy w odniesieniu do osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dzieci), odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków określonych w ustawie ponosi osoba sprawująca prawną pieczę nad tą osobą albo jej prawny opiekun. Ponadto w myśl art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób zakaźnych należy ustalanie zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Ad. 16. PPIS nie przeprowadza badań nad działaniem substancji dodatkowych w szczepionkach. Nie jest także w posiadaniu dokumentów dot. wyników takich badań. Zadane pytanie nie dotyczy informacji, które organ posiada i nie stanowi informacji publicznej. Wobec takiej odpowiedzi strona wniosła skargę do Sądu na bezczynność PPIS w zakresie udostępnienia informacji publicznej, wskazując przy tym na pismo z 23 stycznia 2025 r., znak [...]. Skarżąca żądała: 1) zobowiązania Inspektora do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej i udzielenia informacji publicznej, 2) orzeczenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ppsa w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa, 4) zasądzenia kosztów postępowania według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. W uzasadnieniu strona podniosła, że złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej przez PPIS w zakresie danych dot. szczepień ochronnych. Jednak pismem z 23 stycznia 2025 r. organ w nikłym stopniu odpowiedział na zadane pytania i odesłał wnioskodawczynię do publikacji. Do dnia wniesienia skargi nie udostępniono stronie innych informacji poza zawartymi w piśmie z 23 stycznia 2025 r. mimo obowiązku spoczywającego na PPIS. W ocenie skarżącej przesłane przez organ odpowiedzi są niewystarczające, podobnie jak odesłanie do publikacji, aby móc mówić o zrealizowaniu obowiązku udzielenia informacji publicznej. Organ powinien był udostępnić informację publiczną na żądanie strony albo wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia stosownie ją uzasadniając. Skarżąca przywołała też orzeczenia sądów administracyjnych dotyczące kwestii bezczynności organu, przewlekłości postępowania i udostępniania informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Inspektor wniósł o jej oddalenie oraz o obciążenie strony skarżącej kosztami postępowania sądowego. W uzasadnieniu argumentował, że co do zasady możliwe jest korzystanie z informacji zawartych w rejestrze prowadzonym – na podstawie art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi – przez każdego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, w tym w trybie dostępu do informacji publicznej, przez każdą zainteresowaną osobę, z poszanowaniem uzasadnionych interesów osób, których dane w tych rejestrach odnotowano. Co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3, 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie. Przede wszystkim informację publiczną stanowią informacje zbierane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, które gromadzone są w powiatowym rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, prowadzonym na podstawie art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania. Informacji publicznej nie stanowią zaś informacje o procedurze zbierania informacji o sytuacji epidemiologicznej, jak i podmiotach uczestniczących w tej procedurze. Ta kwestia wynika bowiem z przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a informacja o przepisach prawa nie podlega udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie dotyczą informacji publicznej pytania dotyczące udzielenia informacji co do tego, czy rejestr Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych podlega kontroli sądowej, jak również czy stwierdzenie ciężkiego Niepożądanego Odczynu Poszczepiennego powoduje skutki prawne, jak również pytanie o to, czy w innych krajach Unii Europejskiej wskazane szczepienia mają charakter obowiązkowy oraz pytania dotyczące świadomości organu co do ilości powikłań nieodnotowanych. Informacje dotyczące swobody przepływu osób, polityki szczepień ochronnych w innych krajach Unii Europejskiej, a także świadomości organu co do ilości powikłań poszczepiennych nieodnotowanych, oceny zgodności z Konstytucją RP zasad funkcjonowania organów inspekcji sanitarnej nie są uważane za informację publiczną w rozumieniu ustawy, skutkiem czego organ nie jest zobowiązany do ich udzielenia. Również wiedza organu w zakresie wiedzy medycznej, literatury medycznej dotyczącej szczepień ochronnych oraz prawa krajowego obowiązującego w innych niż Polska krajach Unii Europejskiej wykracza poza pojęcie informacji publicznej. Treść regulacji prawnych dotyczących obowiązku szczepień obowiązujących w innych krajach Unii Europejskiej w ramach ich prawa krajowego nie została wytworzona przez polskie władze publiczne i nie odnosi się do polskich władz publicznych, czy też wykonywania na terenie Polski zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. Podobnie, z powszechnie obowiązujących przepisów prawa nie wynika, aby organ był organem dysponującym informacjami o charakterze informacji publicznej, a dotyczącymi przeprowadzania badań nowo narodzonych dzieci w celu stwierdzenia czy dziecko urodziło się z wrodzoną obniżoną odpornością. Dalej Inspektor wskazał, że po wpłynięciu wniosku o udostępnienie informacji publicznej udzielił wnioskodawczyni odpowiedzi na zadane pytania według kompetencji, odnosząc się do każdego z zadanych pytań. Większość pytań została już zadana we wcześniejszym wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 6 czerwca 2024 r. złożonym przez stronę i odpowiedzi na nie zostały udzielone skarżącej pismem z dnia 20 czerwca 2024 r., co zostało zaznaczone w odpowiedzi na wniosek. Dalej organ wskazał, że część pytań, w tym te dotyczące przeprowadzanych badań nad szczepionkami, czy wypłacanych odszkodowań, nie dotyczyły informacji publicznej, którą Inspektor posiada, ponieważ Państwowa Inspekcja Sanitarna nie jest instytucją naukowo-badawczą i nie jest upoważniona do prowadzenia badań naukowych, wyrażania opinii czy też udzielania informacji wykraczających poza zakres jej kompetencji. Niektóre pytania dotyczyły informacji, które nie są pozyskiwane przez organ, ale są ogólnie dostępne, w związku z czym organ wskazał miejsca, w których można uzyskać wiedzę we wskazanych tematach. Nie wynika z akt sprawy i z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, aby PPIS był organem dysponującym informacjami o charakterze informacji publicznej dotyczącymi przeprowadzanych badań nad skutecznością szczepionek, bezpieczeństwem podania dawek zgodnie z ustalonym w Polsce kalendarzem szczepień, czasem utrzymywania się odporności po podaniu szczepionki, czy działaniem substancji dodatkowych zawartych w szczepionkach. Mimo to PPIS starał się wyjaśnić wątpliwości skarżącej w sprawie szczepień odsyłając ją do rzetelnych publikacji m.in. Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego Państwowego Zakładu Higieny. Organ zaznaczył, że termin udzielenia odpowiedzi na wniosek został zachowany, a odpowiedzi zostały udzielone na wszystkie pytania zawarte we wniosku skarżącej, na które nie dostała wcześniej odpowiedzi, a w przypadku kiedy pytania nie dotyczyły informacji publicznej, zostało to wskazane przez organ. W związku z powyższym nie doszło do stanu bezczynności ze strony PPIS, a przedłożoną odpowiedzią organ wypełnił swój obowiązek udzielenia informacji publicznej na wniosek skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlegała odrzuceniu. Na podstawie art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) [dalej: ppsa], kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Stosownie do art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Według art. 149 § 1 ppsa, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a ppsa jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd oddala skargę na podstawie art. 151 ppsa, gdy stwierdzi, że nie zaistniał stan bezczynności lub przewlekłości działania organu wykonującego administrację publiczną. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej środkiem zaskarżenia. Jednak przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd w pierwszej kolejności bada z urzędu dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ppsa. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu wniesienia skargi (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych skargi (pkt 3), zawisłość sprawy lub prawomocne jej osądzenie (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ppsa (pkt 5a), oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Stwierdzenie wystąpienia choćby jednej z wymienionych przesłanek niedopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, a w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa, ponieważ przeszkodę do jej merytorycznego rozpoznania stanowi okoliczność wniesienia skargi po dniu, w którym PPIS pismem z 23 stycznia 2025 r. zakończył już postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącej z 8 stycznia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej, a stronie doręczono w dniu 11 lutego 2025 r. odpowiedź na powyższy wniosek. Okoliczność tę potwierdziła w skardze również sama strona, wyjaśniając, że otrzymała od organu pismo z 23 stycznia 2025 r., stanowiące odpowiedź od organu, choć została ona udzielona w "nikłym stopniu" i odsyłała do publikacji. W ocenie Sądu wniesienie skargi na bezczynność po udzieleniu przez organ administracji publicznej odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa (por. uchwała 7 sędziów NSA z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19). Zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej, jak i skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. Dlatego też za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania. Przywołana wyżej uchwała wprawdzie dotyczy wniesienia skargi na bezczynność po wydaniu decyzji, jednakże argumenty w niej wskazane należy analogicznie odnieść do skarg na bezczynność w sprawach załatwianych aktami lub czynnościami organu administracji publicznej innymi niż decyzje, lecz objętymi kognicją sądów administracyjnych, tj. także do skargi wniesionej na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Uchwała składu 7 sędziów NSA jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 ppsa), a ponadto ma ona ogólną moc wiążącą (art. 269 § 1 ppsa). Z przepisu tego wynika, że żaden skład sądu administracyjnego nie może rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale NSA. Skład, który nie podziela stanowiska wyrażonego w uchwale, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi NSA. Sąd orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela pogląd wyrażony w powołanej wyżej uchwale i jest nim związany. Wskazana uchwała ma zastosowanie również do spraw z zakresu udostępniania informacji publicznej. Wyjaśnić należy, że formy aktywności organu wobec wniosku o udostępnienie informacji publicznej wynikają wprost z przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902) [dalej: udip]. Ustawa ta stanowi, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, to powinien on – zgodnie z art. 13 ust. 1 udip – udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 udip). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 udip udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 udip). Obowiązek wydania decyzji administracyjnej ma miejsce w sytuacji, gdy istnieją ustawowe podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej (art. 5 ust. 1 i 2 udip) lub przeszkody do jej udostępnienia w określony sposób lub w określonej formie (art. 14 ust. 2 udip). W formie zwykłego pisma informuje się zaś wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 udip, a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. W związku z tym Sąd wyjaśnia, że choć wymieniona uchwała z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, nawiązuje do zakończenia postępowania administracyjnego aktem ostatecznym, co nie miało miejsca w realiach rozpoznawanej sprawy, to poparta została ogólnym spostrzeżeniem, że wydanie aktu w sprawie administracyjnej sprawia, że ewentualny stan bezczynności (przewlekłości) staje się stanem historycznym. Istotą skargi na bezczynność, jak i przewlekłość, jest protest strony postępowania wobec istniejącego w tymże postępowaniu – w momencie inicjowania kontroli sądowoadministracyjnej – stanu bezczynności lub przewlekłości. Środek prawny w postaci skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma bowiem przede wszystkim na celu – w razie uwzględnienia skargi, a więc w istocie stwierdzenia, że w dacie wniesienia skargi organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania – zobowiązanie organu administracji do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, ewentualnie do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisów prawa. Cel taki nie istnieje, jeśli w momencie wniesienia takiej skargi postępowanie to już się nie toczy. W takiej sytuacji dopuszczenie możliwości merytorycznego rozpoznania skargi mogłoby prowadzić do tego, że skarga na bezczynność mogłaby być składana nawet po kilku, czy kilkunastu latach po zakończeniu postępowania, którego ta skarga dotyczy (por. postanowienie NSA z 26 czerwca 2024 r., sygn. akt II OSK 1131/24, postanowienie WSA w Bydgoszczy z 24 października 2023 r., sygn. akt II SAB/Bd 98/23 - dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu, na gruncie udip nie można zatem mówić o bezczynności organu, gdy organ ten uwzględniając wniosek, udostępni uprzednio informację publiczną w formie czynności materialno-technicznej Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy, przypomnieć trzeba, że strona wniosła skargę w dniu 10 marca 2025 r. (tak: data stempla Poczty Polskiej na kopercie, w której wysłano skargę), a zatem już po doręczeniu jej odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Udzielenie informacji (odpowiedzi) przez organ pismem z 23 stycznia 2025 r., stanowiło w istocie załatwienie złożonego przez skarżącą wniosku. Oznacza to w realiach rozpoznawanej sprawy, że od dnia doręczenia tej odpowiedzi nie istniał podlegający badaniu stan bezczynności, jakiej dotyczyła skarga, a tym samym nie istniał również przedmiot skargi w rozpatrywanej przez Sąd sprawie. Załatwienie wniosku skarżącej w drodze czynności materialno-technicznej skutkuje bowiem tym, że ewentualny stan bezczynności staje się stanem historycznym, a postępowanie zainicjowane wnioskiem z 8 stycznia 2025 r. zostało zatem zakończone przez organ przed wniesieniem skargi przez udzielenie odpowiedzi pismem z 23 stycznia 2025 r. Powyższa okoliczność, w przekonaniu Sądu, uwzględniając stanowisko NSA wyrażone w powołanej wyżej uchwale, uzasadnia odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, z powodu braku przedmiotu skargi w chwili jej wniesienia, rozumianego jako bezczynność niedająca się usunąć ze względu na załatwienie sprawy przez organ administracji w sposób kończący postępowanie. Innymi słowy, skarga na bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej, jako wniesiona przez skarżącą już po udzieleniu informacji publicznej przez PPIS, czyli po zakończeniu postępowania przez skarżony organ, nie mogła zostać rozpoznana merytorycznie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa. Ze względu jednak na specyfikę sprawy z wniosku o udostępnienie informacji publicznej Sąd, przez rozpoznaniem odrzuconej obecnie skargi, zweryfikował odpowiedź Inspektora w aspekcie jej adekwatności do treści pytań sformułowanych przez skarżącą i stwierdził, że na każde z pytań organ udzielił wyczerpującej odpowiedzi. Wyjaśnić przy tym należy, że skarżąca otrzymała żądaną informację publiczną (albo odpowiedź, że pytanie nie dotyczy danych należących do zakresu informacji publicznej, względnie odpowiedź, że organ żądanych informacji nie posiada) w dwóch pismach PPIS, to jest piśmie z 23 stycznia 2025 r. i wcześniej w piśmie z 20 czerwca 2024 r. Pismo z 20 czerwca 2024 r. zawierało odpowiedź organu na żądanie udostępnienia informacji publicznej sformułowane przez skarżącą w piśmie z 6 czerwca 2024 r. W ocenie Sądu Inspektor prawidłowo poinformował wnioskodawczynię, że wobec powielenia w części (w piśmie skarżącej z 8 stycznia 2025 r.) zakresu żądanej informacji publicznej (ponowienia pytań zadanych już wcześniej w piśmie z 6 czerwca 2024 r.) i uprzedniego udzielenia przez PPIS odpowiedzi na część zadanych pytań już w piśmie z 20 czerwca 2024 r. – wnioskodawczyni przekazano żądaną informację publiczną albo udzielono odpowiedzi na zadane pytania i zbędne jest odpowiadanie drugi raz na te same pytania strony wystosowane do Inspektora w trybie dostępu do informacji publicznej. Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy wnioskodawczyni żądała informacji, które już jej przekazano, za niezasadny trzeba uznać ponowny wniosek o udostępnienie tożsamych informacji. Takie żądanie nie zmierza bowiem do uzyskania wiadomości, a więc wykracza poza przedmiot i cele ochrony przewidziane ustawą o dostępie do informacji publicznej. Ponadto zauważyć należy, że – w sprawach uregulowanych w udip – obowiązek udostępnienia informacji publicznej jest aktualny tylko do momentu, w którym nie nastąpi uzyskanie jej także w inny sposób przez podmiot zainteresowany. W niniejszej sprawie organ wykazał, że informacje objęte wnioskiem zostały skarżącej przekazane. Z tego powodu Sąd doszedł do przekonania, że organ nie był zobowiązany do ponownego udostępnienia skarżącej tych samych informacji (por. wyrok WSA w Szczecinie z 4 grudnia 2024 r., sygn. akt I SAB/Sz 116/24). Trzeba podkreślić, że wniosek skarżącej skutkował po stronie organu obowiązkiem jej udostępnienia, ale tylko pod warunkiem, że informacja ta nie została jej wcześniej udostępniona i nie funkcjonowała w publicznym obiegu, a więc wnioskodawczyni nie mogła się z nią zapoznać inaczej, niż składając wniosek o udzielenie informacji do organu władzy publicznej (por. wyrok WSA w Warszawie z 11 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Wa 194/08). W sytuacji, gdy wnioskodawczyni przekazano już żądaną informację publiczną odpowiadając na uprzednio złożony wniosek o jej udzielenie, dotyczący tego samego przedmiotu, organ może odmówić ponownego udzielenia takiej samej informacji, informując o tym stronę odpowiednim pismem. W przypadku jednak zanegowania powyższego stanowiska organu przez stronę, poprzez złożenie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność, organ powinien przed Sądem wykazać, że żądana przez skarżącą informacja została wcześniej zgodnie z jej uprzednio złożonym wnioskiem udzielona (por. wyrok WSA w Gliwicach z 26 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 120/20), co też w sprawie niniejszej nastąpiło. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 listopada 2003 r., sygn. akt II SAB 372/03, wyjaśnił, że za niezasadny trzeba uznać wniosek o udzielenie informacji, którą wnioskodawczyni posiada. Wówczas kwestia dostępu do informacji wydaje się być bezprzedmiotowa. Takie żądanie nie zmierza bowiem do uzyskania pewnych wiadomości, lecz ewentualnie potwierdzenia (sprawdzenia) wiadomości znanych już wnioskodawczyni, wykracza zatem – zdaniem NSA – poza przedmiot i cele ochrony przewidzianej ustawą o dostępie do informacji publicznej. Z poglądem tym Sąd orzekający w sprawie niniejszej się zgadza i przyjmuje, że wyznacza on sytuację prawną skarżącej oraz wytycza kierunek analizy stanu sprawy. Tym samym uzasadnione jest w ocenie Sądu przeprowadzenie analizy odpowiedzi udzielonych w obu wskazanych wyżej pismach PPIS, pomimo tego, że zostały one doręczone skarżącej wskutek dwóch kolejnych wniosków złożonych w trybie przepisów udip. Zdaniem Sądu co do pytań wniosku strony z 8 stycznia 2025 r. zawartych w punktach: 3 – organ udzielił wyczerpującej odpowiedzi; 15 – organ prawidłowo ocenił, że przygotowanie na żądanie strony analizy z zakresu komparatystyki prawniczej nie należy do zakresu informacji publicznej (informacji o faktach z zakresu spraw publicznych znanych organowi, do którego skierowano pytanie); 17 i 18 – organ trafnie podniósł, że nie posiada takich informacji, a pytania zostały skierowane do podmiotu, który nie przygotowywał projektu rozporządzenia; 19 – organ słusznie zaznaczył, że pytanie zmierza do uzyskania przez wnioskodawczynię analizy prawnej, do której sporządzenia PPIS nie jest uprawniony, a przede wszystkim, w ocenie Sądu, sporządzenie takiej analizy nie należy do zakresu informacji publicznej, której udostępnienia mogła skutecznie żądać wnioskodawczyni, nie jest bowiem pytaniem o fakty, lecz o opinię. W zakresie pytań wniosku strony z 8 stycznia 2025 r. zawartych w punktach 1, 2, 4, 6, 8, 10, 11 PPIS wyjaśnił w piśmie z 20 czerwca 2024 r., że nie posiada żądanych danych i wskazał przyczyny braku informacji w tych kwestiach. Na pytania z punktów 5, 7, 9, 14 Inspektor udzielił wyczerpującej odpowiedzi. Ponadto pytanie z punktu 14 wniosku odnosi się do informacji powszechnie dostępnych w Internecie, przygotowanych przez podmiot inny niż Inspektor, co trafnie wyjaśnił organ. Pytanie z punktu 12 nie odnosi się do faktów z zakresu spraw publicznych znanych organowi, lecz jest pytaniem o opinię prawną, zatem nie należy do zakresu informacji publicznej. Pytanie z punktu 13 jest żądaniem udzielenia porady prawnej, dotyczącej przyszłego zdarzenia, którego zaistnienie jest zależne od aktywności strony, a więc nie należy do zakresu informacji publicznej. Pytanie z punktu 16 wniosku jest żądaniem wskazania podstawy prawnej działań organu, zmierzających do wykonania jego ustawowych kompetencji. Sąd ponownie zaznacza więc, że informacja publiczna dotyczy wyłącznie sfery faktów, nie obejmuje zatem informacji o treści przepisów prawa powszechnie obowiązującego, czy też sfery poglądów poszczególnych piastunów władzy organów obowiązanych do udzielania informacji publicznych. W takim stanie sprawy PPIS, w dniu wniesienia skargi, nie pozostawał bezczynny w sprawie z wniosku skarżącej, zasadnie bowiem udzielił stronie wystarczającej odpowiedzi pismem. Organ nie był zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej, ponieważ nie zostały spełnione ustawowe przesłanki wydania takiego aktu administracyjnego (art. 16 ust. 1 udip). W opisanym wyżej stanie sprawy Sąd orzekł, jak w punkcie 1 sentencji postanowienia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa. Orzeczenie o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi, zawarte w punkcie 2 sentencji postanowienia, uzasadnia art. 232 § 1 pkt 1 ppsa, zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.