I SO/Op 3/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędziowie sędzia WSA Marzena Łozowska sędzia WSA Aleksandra Sędkowska po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. z dnia 18 maja 2023 r. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach od orzekania w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 849/22 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 10 maja 2022 r. nr 2401-IOD-1.601.1.2022.13/MK w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia 1) oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w osobach sędziów: Anny Apollo, Barbary Brandys-Kmiecik, Piotra Brody, Eugeniusza Christa, Agaty Ćwik-Bury, Grzegorza Dobrowolskiego, Tomasza Dziuka, Doroty Fleszer, Wojciecha Gapińskiego, Adama Gołucha, Małgorzaty Herman, Magdaleny Jankiewicz, Beaty Kalaga-Gajewskiej, Krzysztofa Kanduta, Edyty Kędzierskiej, Pawła Kornackiego, Doroty Kozłowskiej, Moniki Krywow, Beaty Machcińskiej, Borysa Maraska, Adama Nity, Stanisława Niteckiego, Krzysztofa Nowaka, Barbary Orzepowskiej-Kyć, Bożeny Pindel, Anny Rotter, Marzanny Sałudy, Renaty Siudyki, Katarzyny Stuła-Marceli, Anny Tyszkiewicz-Ziętek, Rafała Wolnika, Krzysztofa Wujka oraz Artura Żurawika. 2) umorzyć postępowanie z wniosku o wyłączenie sędzi WSA Bożeny Sulei-Klimczyk. A. W. (dalej Strona, Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 10 maja 2022 r. nr 2401-IOD-1.601.1.2022.13/MK w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W toku rozpoznawania sprawy, na rozprawie w dniu 11 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 849/22 ustanowiony w ramach przyznanego Skarżącemu prawa pomocy pełnomocnik z urzędu adw. M. N. wniósł o wyłączenie od rozpoznania sprawy wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i skierowanie sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, który już uprzednio zajmował się sprawami Skarżącego. Powyższy wniosek uzasadnił tym, że sędzią w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach był Przemysław Dumana , który był uprzednio radcą prawnym Wydziału Finansowego Urzędu Miasta w Częstochowie oraz Podatkowej Komisji Odwoławczej , której następcą była Izba Skarbowa w Częstochowie. Pomimo że sędzia Przemysław Dumana obecnie jest już w stanie spoczynku Skarżący nadal obawia się interwencji w niniejszej sprawie z jego strony i w tym względzie odwołuje się do swojego pisma z dnia 20.04.2023 r. W uzupełnieniu powyższego wniosku w związku z zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 maja 2023 r., pełnomocnik Skarżącego uzupełniając braki formalne wniosku o wyłączenie od rozpoznania skargi wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wskazał, że wniosek ten dotyczy sędziów w osobach: Anny Apollo, Barbary Brandys-Kmiecik, Piotra Brody, Eugeniusza Christa, Agaty Ćwik-Bury, Grzegorza Dobrowolskiego, Tomasza Dziuka, Doroty Fleszer, Wojciecha Gapińskiego, Adama Gołucha, Małgorzaty Herman, Magdaleny Jankiewicz, Beaty Kalaga-Gajewskiej, Krzysztofa Kanduta, Edyty Kędzierskiej, Pawła Kornackiego, Doroty Kozłowskiej, Moniki Krywow, Beaty Machcińskiej, Borysa Maraska, Adama Nity, Stanisława Niteckiego, Krzysztofa Nowaka, Barbary Orzepowskiej-Kyć, Bożeny Pindel, Anny Rotter, Marzanny Sałudy, Renaty Siudyki, Katarzyny Stuła-Marceli, Bożeny Sulei-Klimczyk, Anny Tyszkiewicz-Ziętek, Rafała Wolnika, Krzysztofa Wujka oraz Artura Żurawika. Uzupełniając swój wniosek pełnomocnik Skarżącego zarzucił ww. sędziom brak z ich strony bezstronności w rozpoznaniu sprawy, albowiem sędzia Przemysław Dumana przez wiele lat orzekał w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oraz był sędzią wizytatorem, biorąc udział w ocenie kandydatur na sędziów tego Sądu na zlecenie Krajowej Rady Sądownictwa w Warszawie. Wskazani we wniosku Skarżącego sędziowie orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, oprócz będącej na długotrwałym zwolnieniu lekarskim Bożeny Sulei-Klimczyk ( w stosunku do której odstąpiono od złożenia stosowanego oświadczenia) pisemnie oświadczyli, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą w stosunku do nich okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", ani inne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności, o jakich mowa w art. 19 P.p.s.a. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. akt III FW 7/23, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 22 § 3 P.p.s.a., wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Dodatkowo pismem z dnia 14 lutego 2024r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach poinformował, że sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk nadal przebywa na zwolnieniu lekarskim i nie orzeka w rozpoznawaniu spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie objętych nim sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego ma na celu zagwarantowanie bezstronności przy orzekaniu w danej sprawie, to znaczy ma zapewnić, aby na treść rozstrzygnięcia nie miały wpływu osobiste zapatrywania i uprzedzenia osoby biorącej udział w jego podjęciu. Zgodnie z art. 18 i art. 19 P.p.s.a. wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy lub na wniosek strony. Stosownie do art. 18 § 1 P.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (§ 2), a sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 19 P.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 P.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia. W szczególności nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie lub stronniczo. Podobnie subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 607/09). Zaznaczyć również trzeba, że dla ustalenia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja wyłączenia sędziego - zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony - jest istotną gwarancją procesową. Co ważne, oceny wniosku dokonuje się na tle konkretnej sprawy, a zadaniem wnioskodawcy jest wykazanie okoliczności uzasadniających twierdzenie, że wyznaczony do załatwienia sprawy sędzia pozostaje w relacjach budzących wątpliwości co do jego bezstronności w sprawie. Do uwzględnienia wniosku nie wystarczy jednak subiektywne przekonanie wnioskodawcy o braku bezstronności sędziego. Samo niezadowolenie ze sposobu procedowania danego sędziego nie uzasadnia bowiem uznania zasadności twierdzenia o braku bezstronności po stronie osób orzekających, zwłaszcza że zapadłe orzeczenia mogą zostać poddane kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wnioskodawca powinien wskazać takie okoliczności, które obiektywnie wzbudziłyby wątpliwości w tej mierze. W świetle powołanych przepisów oraz dotychczasowych wywodów Sąd uznał, że brak jest w sprawie podstawy prawnej do uwzględnienia żądania Skarżącego wyłączenia wymienionych w jego wniosku sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. Skarżący nie podał jakichkolwiek okoliczności, które - po uprzednim ich uprawdopodobnieniu - mogłyby stanowić przesłankę wyłączenia. Wniosek skarżącego ogranicza się jedynie do wyrażenia subiektywnej opinii, że w niniejszej sprawie zachodzą wątpliwości co do bezstronności wymienionych sędziów, z uwagi na to, że przez wiele lat sędzią tego samego sądu był Przemysław Dumana ( obecnie sędzia w stanie spoczynku), który w poprzednich latach był radcą prawnym Wydziału Finansowego Urzędu Miasta w Częstochowie oraz Podatkowej Komisji Odwoławczej , której następcą była Izba Skarbowa w Częstochowie ( a obecnie Izba Administracji Skarbowej w Katowicach). Również przedłożone przez Skarżącego pisma i dokumenty, wbrew jego twierdzeniu, nie potwierdzają, jakoby wskazani przez niego sędziowie, wyłącznie w oparciu o samą okoliczność, że orzekają w tym samym sądzie , co sędzia NSA Przemysław Dumana do czasu przejścia w jego stan spoczynku, mieliby z tego powodu naruszyć zasadę bezstronności. Również dalsze wywody Skarżącego , jakoby sędzia Przemysław Dumana, już nie orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach miałby w jakikolwiek sposób wpływać na decyzje obecnych czynnych sędziów tego Sądu, nie zostały poparte jakimikolwiek obiektywnymi okolicznościami i stanowią jedynie niczym nieuzasadnione subiektywne przekonanie samej Strony. Tym samym podniesione we wniosku o wyłączenie wskazanych w nim sędziów argumenty Skarżącego nie uzasadniają zastosowania omawianej instytucji wyłączenia. Powtórzyć trzeba, że podnoszone argumenty nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie, ponieważ Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności czy dowodów mogących uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym mogących uzasadnić wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów. Odnotowania przy tym wymaga, że "uzasadniona wątpliwość", stanowiąca podstawę wyłączenia sędziego na zasadzie art. 19 P.p.s.a., oznacza wątpliwość co do bezstronności sędziego, wynikającą z obiektywnych powodów, pozostających w związku przyczynowym z powstaniem oceny, że w tych okolicznościach sędzia (asesor) może okazać się nieobiektywny (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2010, s. 82). W konsekwencji raz jeszcze powiedzieć trzeba, że samo osobiste przeświadczenie o braku bezstronności sędziów oraz odczucie Skarżącego, że jest dyskryminowany i pozbawiany przysługujących mu praw, bez wskazania w tym zakresie okoliczności, które w sposób przekonujący skutecznie uwiarygodniłyby stawiane zarzuty, nie stanowi wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Dalej podkreślić należy, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, których dotyczy wniosek i którzy wymienieni zostali w punkcie 1 sentencji postanowienia, wynika, iż nie istnieje między nimi a stroną postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Natomiast Skarżący nie podał we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił wniosek Skarżącego o wyłączenie sędziów wymienionych w punkcie 1 sentencji postanowienia, na podstawie art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a. Z kolei orzeczenie zawarte w punkcie 2 sentencji uzasadnia fakt, że sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk nadal przebywa na zwolnieniu lekarskim i nie orzeka w rozpoznawaniu bieżących spraw, a zatem w chwili rozpoznawania wniosku nie orzeka faktycznie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. W tym stanie rzeczy postępowanie z wniosku o jej wyłączenie od orzekania w sprawie Skarżącego należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 w związku z art. 64 § 3 P.p.s.a., jako bezprzedmiotowe.