I SO/Op 3/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki po rozpoznaniu w dniu 29 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. G. o wymierzenie grzywny Komendantowi Komisariatu Policji w Ozimku za nieprzekazanie skargi na bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej postanawia 1) wymierzyć Komendantowi Komisariatu Policji w Ozimku grzywnę w wysokości 200 (dwieście) złotych, 2) zasądzić od Komendanta Komisariatu Policji w Ozimku na rzecz S. G. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. S. G. (dalej także jako: "wnioskodawca", "skarżący"), zwrócił się z wnioskiem z dnia 13 maja 2025 r., przesłanym w dniu 14 maja 2025 r. (data nadania w placówce pocztowej) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o wymierzenie Komendantowi Komisariatu Policji w Ozimku grzywny za nieprzekazanie jego skargi z dnia 7 kwietnia 2025 r. na bezczynność Komendanta Komisariatu Policji w Ozimku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wniosek poprzedziło złożenie przez skarżącego, pismem z dnia 7 kwietnia 2024 r., skargi na bezczynność Komendanta Komisariatu Policji w Ozimku w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Skargę tę S. G. wniósł za pośrednictwem Komendanta Komisariatu Policji w Ozimku. Komendant Komisariatu Policji w Ozimku pismem z dnia 10 kwietnia 2025 r., zamiast do tut. Sądu, ww. skargę przesłał do Komendanta Miejskiego Policji w Opolu. Z kolei Komendant Miejski Policji w Opolu pismem z dnia 14 maja 2025 r. skargę przekazał wraz z aktami do Sądu. Sprawa ze skargi na bezczynność Komendanta Komisariatu Policji w Ozimku została zakończona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 lipca 2025 r. (sygn. akt I SAB/Op 31/25) odrzucającym skargę. W trakcie powyższego postępowania skarżący, opisanym we wstępie wnioskiem z dnia 13 maja 2025 r., przesłanym w dniu 14 maja 2025 r. (data nadania w placówce pocztowej), zwrócił się o wymierzenie Komendantowi Komisariatu Policji w Ozimku grzywny za nieprzekazanie jego skargi w kwocie 3 000 zł oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania zgodnie z przedłożonym zestawieniem, w tym 7,80 zł tytułem nadania przesyłki poleconej zawierającej skargę. Wniosek ten został zarejestrowany w tut. Sądzie pod sygn. akt I SO/Op 3/25 i jest przedmiotem wydanego w sprawie postanowienia. Po wydaniu ww. postanowienia z dnia 10 lipca 2025 r. w sprawie sygn. akt I SAB/Op 31/25 do tut. Sądu wpłynęły jeszcze dwa pisma od Komendanta Komisariatu Policji w Ozimku. Pierwszym pismem z dnia 10 lipca 2025 r. (nadanym w placówce pocztowej w dniu 11 lipca 2025 r.) złożonym do sprawy sygn. akt I SAB/Op 31/25, w reakcji na wezwanie Sądu z dnia 21 maja 2024 r., odpowiedział, że całość dokumentacji w sprawie, którą dysponował została już przesłana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przy piśmie ("odpowiedzi na skargę") Komendanta Miejskiego Policji w Opolu z dnia 14 maja 2025 r. Drugim pismem z dnia 10 lipca 2025 r. złożonym do sprawy z wniosku o wymierzenie grzywny (sygn. akt I SO/Op 3/25) Komendant Komisariatu Policji w Ozimku wniósł o odrzucenie wniosku, ewentualnie o niewymierzanie grzywny, pomimo przekroczenia terminu przekazania skargi z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902), dalej także "u.d.i.p.". Wyjaśnił, że początkowo skarżący nie dopełnił wymaganiom formalnym wniosku stanowiącego pierwsze pismo w sprawie. Ponadto w dniu 9 kwietnia 2025 r., a więc zanim skarga trafiła do organu 10 kwietnia 2025 r., organ pozytywnie załatwił wniosek skarżącego z dnia 16 marca 2025 r. udzielając mu żądanych informacji. Organ w pełni podzielił stanowisko, że jego obowiązkiem było dochować terminu z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.) dalej "p.p.s.a.", w związku z art. 21 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. bezwarunkowo, niezależnie od dokonanej oceny prawnej, bowiem ocena ta leży kompetencji sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 21 pkt 1 u.d.i.p., do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się, z zastrzeżeniem przypadku, o którym mowa w art. 22, przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Jest to zatem przepis szczególny w stosunku do art. 54 § 2 p.p.s.a., który zakreśla dla organu ogólny trzydziestodniowy termin przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. W razie niezastosowania się przez organ do obowiązku przekazania w terminie skargi, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 55 § 1 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów NSA z 3 listopada 2009 r., sygn. II GPS 3/09, stwierdził, że grzywna z art. 55 § 1 p.p.s.a. ma mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny charakter. Jej celem jest nie tylko doprowadzenie do tego, by organ przekazał sądowi administracyjnemu skargę wraz z aktami sprawy i swoim stanowiskiem, ale także ma ona być sankcją za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto ma ona również funkcję prewencyjną, której celem jest zapobieżenie naruszeniom prawa w przyszłości. Innymi słowy, instytucja określona w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma zabezpieczyć skarżącego przed działaniami organu prowadzącymi do faktycznego uniemożliwienia kontroli sądowoadministracyjnej działania lub zaniechania tego organu. Tym samym stanowi gwarancję procesową nadania biegu sprawie przed sądem administracyjnym, a zarazem - realizacji przywołanego w ww. uchwale prawa do sądu. Z treści art. 55 § 1 p.p.s.a. wynika, że do przesłanek wymierzenia grzywny organowi należą jedynie: złożenie wniosku przez podmiot, który wniósł skargę, a także niezastosowanie się przez organ do obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. Wymierzenie grzywny nie jest jednak obligatoryjne i pozostawione zostało uznaniu sądu administracyjnego. Użycie przez ustawodawcę słowa "może" oznacza, że sąd winien, nawet przy przekroczeniu terminu, uwzględniać specyfikę i charakter danej sprawy, a także rozmiary zwłoki w przekazaniu skargi (postanowienie NSA z dnia 25 września 2020 r., sygn. I OZ 585/20). Okoliczności sprawy, w tym powody nieprzekazania skargi w terminie, fakt przekazania jej sądowi, wyjaśnienie przyczyn niedochowania terminu, mogą mieć również wpływ na wysokość grzywny, w przypadku jej wymierzenia. W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, że S. G. skierował w piśmie z 7 kwietnia 2025 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na bezczynność Komendanta Komisariatu Policji w Ozimku. Ten jednak nie przekazał skargi do Sądu. Przesłał ją do Komendanta Miejskiego Policji w Opolu, który udzielił "odpowiedzi na skargę" i przesłał akta sprawy wraz ze skargą do tut. Sądu, także z uchybieniem terminu z art. 21 ust. 1 u.d.i.p. Nie ulega zatem wątpliwości, że nie został prawidłowo wypełniony obowiązek wynikający z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. W reakcji na to S. G. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosek o wymierzenie grzywny, który jest przedmiotem rozpoznania. W tym miejscu wyjaśnić trzeba, że w postępowaniu o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., nie podlega badaniu to, czy skarżący prawidłowo określił podmiot legitymowany biernie, tj. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, wskazany w art. 32 p.p.s.a. Okoliczność ta jest przedmiotem oceny sądu w postępowaniu zainicjowanym skargą. Organ administracji publicznej, za którego pośrednictwem wpływa skarga na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej skierowana do sądu administracyjnego, powinien ją - wskazanemu w skardze sądowi - przekazać w terminie wyznaczonym ww. przepisami prawa. Tak też powinien był zrobić Komendant Komisariatu Policji w Ozimku ze skargą S. G. z dnia 7 kwietnia 2025 r. czego nie uczynił. W przedmiotowej sprawie Sąd uznał zatem za zasadne wymierzenie grzywny w kwocie 200 zł (w pkt. 1 sentencji postanowienia). Sąd wziął pod uwagę, że skarga została w końcu Sądowi przekazana wraz z aktami sprawy przez Komendanta Miejskiego Policji w Opolu i choć nastąpiło to wprawdzie z opóźnieniem, ale nie można go uznać za rażące. Według obowiązujących przepisów, a to wyżej wskazanego przepisu art. 21 u.d.i.p. Komendant Komisariatu Policji w Ozimku powinien był przekazać odpowiedź na skargę wraz ze skargą i aktami sprawy w dniu 25 kwietnia 2025 r., a zatem w terminie 15 dni od dnia 10 kwietnia 2025 r., kiedy to wpłynęła do niego skarga. Akta sprawy wraz ze skargą zostały faktycznie przesłane do tut. Sądu choć przez inny organ niż skarżony i w dniu 14 maja 2025 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), a zatem z opóźnieniem 19 dni. Sąd wziął też pod uwagę okoliczności podane w odpowiedzi na wniosek, które wskazują wszakże, że działanie Komendanta Komisariatu Policji w Opolu nie miało na celu uniemożliwienie kontroli sądowej, a wynikało z przekonania, iż nie był podmiotem zobowiązanym do udostępnienia wnioskowanej przez skarżącego informacji publicznej, a co za tym idzie do udzielenia odpowiedzi na skargę w tym zakresie, dlatego przesłał ją w tym celu do Komendanta Miejskiego Policji w Opolu. Nadto wymierzenie grzywny jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu. Z tych powodów Sąd uznał, że grzywna w kwocie 200 zł jest adekwatna do stopnia naruszenia obowiązku ciążącego na Komendancie Komisariatu Policji w Ozimku, a jednocześnie spełni cele, dla których została ustanowiona. Przychodzi w tym miejscu wyjaśnić, odnosząc się do wniosku S. G. o zwrot kosztów postępowania w tym kosztów przesłania listem poleconym skargi, w ślad za podzielanymi przez tut. Sąd poglądami obowiązującego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że przepis art. 200 przewiduje odstępstwo od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów postępowania przez stronę na rzecz zasady odpowiedzialności za wynik sprawy w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, nie przewiduje odpowiedzialności za wszystkie koszty postępowania związane z udziałem w sprawie, lecz wyłącznie za koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw. Przy tym jednak pojęcie kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw nie może być interpretowane jako pojęcie autonomiczne w ramach art. 200 p.p.s.a., tylko z uwzględnieniem rozumienia niezbędności jako celowości lub potrzeby poniesienia kosztów. Interpretacja ta musi bowiem uwzględniać treść przepisów art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a., w których została przedstawiona definicja "niezbędnych kosztów postępowania" w sytuacji, gdy strona występuje osobiście lub jest reprezentowana przez nieprofesjonalnego pełnomocnika oraz w wypadku, gdy w jej imieniu występuje pełnomocnik będący adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W związku z tym przedstawiony katalog niezbędnych kosztów nie może być rozszerzany na wydatki inne, w tym drobne i zwykle występujące przy okazji postępowania sądowego, takie - tak jak w niniejszej sprawie - żądane przez wnioskodawcę koszty przesłania skargi do organu administracji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. W katalogu tym nie mieszczą się wydatki drobne i zwykle występujące przy okazji postępowania sądowego (np. prowizje bankowe, koszty korespondencji) i nie są one zaliczane do kosztów postępowania, które ma zwrócić organ (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 923/13). Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w punkcie 2 sentencji, na podstawie art. 200 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a. Powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia są dostępne na dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl.