I SO/Op 5/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, Wydział I w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. A. "A" w C. o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach od rozpoznania sprawy o sygn. akt [...] ze skargi Z. A. "A" w C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 1 lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości postanawia: 1. wyłączyć od orzekania w sprawie [...] sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. M. 2. oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy [...] sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w osobach: R. M., E. M., E. C., P. D., T.R., B. K., A. T. – Z., B. S., W. O., L. K., B. B., M.T. – B., Ł.F., E. K., R. W., E. K., W. K., I. B., K. W., A. A., B.O. – K., R. S., M. J., M. H., H. W., M. J., M. K., M. S., I. W., B. B. – K., A. M., S. P., M. W., S. N., T. M., T. K. – F., W. M., B.K. – G., E. Ż. – K. Z. A. prowadząca "A" w C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 1 lipca 2011 r., wydane w przedmiocie podatku od nieruchomości. Następnie, pismem procesowym z dnia 17 stycznia 2012 r. Z. A. wnosząc o wyznaczenie do rozpoznania złożonych skarg WSA w K. wskazała, "iż wnosi o wyłączenie składów orzekających WSA w Gliwicach z uwagi na próbę ukrycia rozboju proceduralnego, a to z obawy o odpowiedzialność majątkową funkcjonariuszy publicznych zaangażowanych w kampanię na rzecz upadłości firmy "A", prowadzoną przez Sędziego T. R. z udziałem składów orzekających WSA w Gliwicach w latach 2005 – 2011". Podnosząc ten argument skarżąca wskazała, że w sprawach z jej skarg, rozpoznawanych przez gliwicki wymiar sprawiedliwości dochodziło do modyfikacji składu orzekającego, co w świetle doświadczenia wyniesionego z postępowań w innych sprawach nie zapewni jej prawa do rzetelnego i bezstronnego sądu, a w konsekwencji miało doprowadzić skarżącą do "zubożenia majątkowego, poważnej utraty zdrowia z zamiarem postawienia w stan upadłości i przejęcia zarówno domu, jaki i zakładu "B"na rzece W. w Ś., gm. K.". W kolejnym piśmie złożonym na wezwanie Sądu Z. A. wyjaśniła, że przyczyną uzasadniającą jej wniosek o wyłączenie składów orzekających WSA w Gliwicach zarówno w przedmiotowej sprawie, jak i sprawach rozpoznawanych pod sygn. akt: [...], [...] jest całkowita utrata bezstronności przez gliwicki wymiar sprawiedliwości. Wyjaśniając powyższe skarżąca wskazała na szereg nieprawidłowości, do jakich jej zdaniem doszło w trakcie prowadzonych postępowań, a także na sieć rozmaitych powiązań i przepływ informacji m. in. Sądu Okręgowego w Ł., w tym techniki manipulacyjne, fałszerstwa tez dowodowych dla biegłych, protokołów rozpraw, usuwanie z akt sprawy poddawanej pod rozstrzygnięcie WSA w Gliwicach materiału dowodowego mającego istotne znaczenie dla ustalenia przesłanki ważnego interesu podatnika. Przykładowo skarżąca przywołała akta spraw:[...]– zarzut sfałszowania załączników graficznych do decyzji lokalizacyjnej,[...]– zarzut fałszywych dowodów w postaci protokołów z oględzin zdewastowanego koryta rzeki, czy też zarzut sfałszowania treści protokołu rozprawy w sprawie o sygn. akt:[...]. W związku z powyższym skarżąca wyraziła obawę, iż zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że akta sprawy poddawane są specjalnej obróbce. Nadto wskazała, iż do kontrolowania zaskarżonych przez skarżącą decyzji administracyjnych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zatrudniał celowo urzędników zaangażowanych w rozstrzygnięcia tych spraw w latach 2002 – 2009, w tym byłego Wojewodę Ś. oraz byłych pracowników Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., w tym jego Prezesa, dla "ratowania decyzji opartych na sfałszowanym materiale dowodowym". Skarżąca podkreśliła, iż od 1992 r. realizowane były względem niej groźby karalne, wypowiadane m. in. przez urzędników, dłużników, a także wszczynano postępowania karne, które następnie umarzano. Wskazała, iż w 2010 r. drogą podstępną wygaszono jej pozwolenie wodnoprawne na rzecz protegowanych wspomnianej osoby Sędziego. Zdaniem skarżącej, od czasu nominacji na stanowisko sędziego T. R. tj. od 23 czerwca 2006 r. "trwają nieustanne represje, dokumentowane fabrykowanymi dowodami nawet w postaci map lotniczych". Natomiast od 2009 r. Sędzia T. R. "składa fałszywe oświadczenia, iż jej działania w administracji publicznej nie miały związku ze sprawami, które trafiły i trafiają do gliwickiego wymiaru sprawiedliwości". Sędziowie orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach: R. M., E. M., E. C., P. D., T. R., B. K., A. T. – Z., B. S., W. O., L. K., B. B., M. T. – B., Ł. F., E. K., R.W., E. K., W. K., I. B., K. W., A. A., B. O. – K., R. S., M. J., M. H., H. W., M. J., M. K., M. S., I. W., B. B.– K., A. M., S. P., M. W., S. N., T. M., T. K. – F., W. M., B. K. – G., E. Ż. – K.- w związku z wnioskiem Z. A. złożyli oświadczenia o braku podstaw do wyłączenia ich od rozpoznawania tej sprawy na mocy art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.2012, poz. 270 t.j.) powoływanej dalej jako [p.p.s.a.], wskazując jednocześnie, że nie zachodzą przyczyny wyłączenia z art. 19 tej ustawy. Wniosek o wyłączenie, stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. złożył Sędzia WSA A. M., wyjaśniając, iż w okresie pracy w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w C. tj. do końca 2010 r. brał udział w załatwianiu spraw, w których Z. A. była stroną, jak również rozpatrywał jej skargi na działalność Kolegium oraz członków Kolegium. Po odebraniu oświadczeń od wszystkich sędziów WSA w Gliwicach przekazano akta do Naczelnego Sądu Administracyjnego celem wyznaczenia innego sądu administracyjnego do rozpoznania wniosku. Postanowieniem z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt II FW 5/12 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył do rozpoznania wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów WSA w Gliwicach – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 18 i art. 19 p.p.s.a., wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 p.p.s.a. Tworzą one katalog zamknięty i w związku z tym nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Nie można tym samym, wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Na mocy art. 18 § 3 p.p.s.a również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., w myśl art. 19 p.p.s.a. sąd może ponadto wyłączyć sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a., zostały przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. Ustawodawca nie wskazuje jakiego rodzaju okoliczności mogłyby uzasadniać podejrzenie braku bezstronności. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. Marta Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wydanie 3, LexisNexis, Warszawa 2009, s. 191). Z kolei stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., strona składająca wniosek obowiązana jest jednak wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Nakładając na wnioskodawcę obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia, ustawodawca zrezygnował z obarczenia strony obowiązkiem przedstawienia dowodów na potwierdzenie istnienia przyczyn wyłączenia. Uprawdopodobnienie jest bowiem środkiem zastępczym dowodu, nie dającym pewności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. W przypadku uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość i subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego, lecz konieczne jest wskazanie powodów, które obiektywnie uprawdopodobniałyby okoliczność stanowiącą przyczynę wyłączenia. Wnioskodawca składając wniosek winien tym samym wskazać konkretne fakty, które mogłyby wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego. Jako nie stanowiące uprawdopodobnienia w tym względzie uznać zaś należy formułowanie zarzutów ogólnych, o generalnym braku bezstronności, w oderwaniu od okoliczności konkretnej sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że samo uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia nie jest jeszcze równoznaczne z uznaniem ich zasadności. Z uwagi na to, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, sąd rozpatrując taki wniosek obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości, co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zauważyć zatem należy, iż nie wszystkie okoliczności, w tym także stosunki osobiste ze stroną, mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które oparte są na obiektywnych okolicznościach i mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności. W przypadku, gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX nr 41089). Zaznaczyć również należy, że zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Jak stwierdził przy tym Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, OSNC z 1972 r., nr 3, poz. 55). Uwzględniając powyższe rozważania prawne na gruncie niniejszej sprawy uznać w ocenie Sądu należało, że wniosek skarżącej o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach nie zasługuje na uwzględnienie w stosunku do sędziów wymienionych w pkt 2 sentencji postanowienia. Niemniej jednak, przy ocenie zasadności wniosku należało uwzględnić oświadczenie sędziego A. M., który wskazując na fakt, iż w okresie pracy w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w C. brał udział w załatwianiu spraw, w których Z. A. była stroną, jak również rozpatrywał jej skargi na działalność Kolegium oraz członków Kolegium stwierdził, że powoduje to zaistnienie okoliczności tego rodzaju, że mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w sprawie. Uznając je za wiarygodne, w świetle jego treści, stwierdzić zatem należało, że w stosunku do sędziego A. M. zachodzą okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie, uzasadniające uwzględnienie wniosku skarżącej co do jego wyłączenia. Okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia zdaniem Sądu nie występują jednak w odniesieniu do pozostałych sędziów orzekających w WSA w Gliwicach. W stosunku do żadnego z nich nie zachodzą bowiem przyczyny wskazane w art. 18 p.p.s.a. Dostrzec należy, iż na jakiekolwiek prawdopodobieństwo ich zaistnienia nie wskazuje w żaden sposób skarżąca, jak również oświadczenia złożone przez sędziów. Ponadto, skarżąca nie uprawdopodobniła także zaistnienia okoliczności, uzasadniających wyłączenie ich na podstawie art. 19 p.p.s.a. Podnoszone przez skarżącą twierdzenia i zarzuty nie zostały poparte żadnymi dowodami mogącymi uprawdopodobnić wątpliwość co do bezstronności sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. W szczególności zaś, w odniesieniu do sędziego T. R. skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności mających jakikolwiek związek z jej udziałem w sprawie, związanej z przedmiotem postępowania, mogących wywołać wątpliwość co do bezstronności tego sędziego. Podstawy do uznania braku bezstronności sędziów nie stanowi również fakt, że orzeczenia wydawane w innych sprawach nie odpowiadają interesom prawnym skarżącej i nie są zgodne z jej oczekiwaniami. Kwestia ewentualnej wadliwości orzeczeń sądowych i dokonania przez Sąd błędnej oceny może być bowiem badana jedynie w drodze zaskarżenia ewentualnego niekorzystnego rozstrzygnięcia do Sądu II instancji. Jeszcze raz podkreślić należy, że samo subiektywne przeświadczenie skarżącej o stronniczości sędziów, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uprawdopodobniających zarzut, nie stanowi wystarczającej przesłanki, uzasadniającej wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. Zauważyć przy tym też należy, że w aktach niniejszej sprawy znajdują się oświadczenia złożone przez sędziów orzekających w WSA w Gliwicach, z których wynika, że poza sędzią A. M., w stosunku do pozostałych sędziów nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 p.p.s.a., ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość, co do ich bezstronności w niniejszej sprawie. Skarżąca nie wskazała natomiast na okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń w jakimkolwiek stopniu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 22 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.